बीबीसी 100 विमेन 2024ः कोण आहे यावर्षी यादीत?

नोएला वियाला न्वादेई , घाना

अफ्रो-पॉप म्युझिशियन

गायिका आणि गीतकार नोएला वियाला न्वादेई या 'वियाला' याच नावाने सर्वपरिचित आहेत. सिसला भाषेत वियाला म्हणजे 'कर्ता' किंवा काम करणारी व्यक्ती.

फॅशन आणि युनिक स्टाइलसाठी त्या ओळखल्या जातात. या कलाकार स्टेजवरचे त्यांचे कपडे आणि दागिने स्वत: डिझाइन करतात. या माध्यमातून त्यांचं घर असलेल्या उत्तर घानामधील परंपरा दाखवण्याचा प्रयत्न करतात.

त्यांच्या अनेक गीतांमधून त्या आफ्रिकेतील स्त्रियांविरुद्ध होणाऱ्या छळाचं दर्शन घडवतात. बालविवाह रोखण्यासाठी त्या घाना प्रशासन आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या संस्थांबरोबर काम केलं आहे.

फुन्सी या त्यांच्या मूळ गावी त्यांनी एक कला केंद्र, रेडिओ स्टेशन आणि रेस्टॉरंट बांधलं आहे. या माध्यमातून त्या रोजगार आणि सर्जनशीलतेला प्रोत्साहन देतात.

हेंड सब्री , ट्युनिशिया

अभिनेत्री

अभिनेत्री हेंड सब्री या अरब सिनेमामधील एक अतिशय प्रसिद्ध महिला आहेत. 'सायलेन्सेस ऑफ द पॅलेस' (1994) या स्त्रीवादी चित्रपटातील त्यांच्या भूमिकेमुळे ट्युनिशियातील स्त्रियांचा लैंगिक आणि सामाजिक छळ उजेडात आला होता.

2019 मध्ये झालेल्या वेनिस चित्रपट महोत्सवात परीक्षक झालेल्या त्या पहिल्या अरब महिला होत्या.

त्यांची मुख्य भूमिका असलेला ओल्फाज डॉटर्स या चित्रपटाने 2024 च्या ऑस्कर्सच्या शर्यतीत सर्वोत्कृष्ट महितीपट म्हणून स्थान मिळवलं.

नोव्हेंबर महिन्यात सब्री यांनी संयुक्त राष्ट्रांच्या सदिच्छादूत या पदाचा राजीनामा दिला. गाझामध्ये कुपोषणाचा युद्धातील शस्त्र म्हणून वापर करण्यात आला असा त्यांचा आरोप होता.

फक्त कसंतरी बचाव करणं महत्त्वाचं नाही. युद्धातून पुनर्निर्मिती आणि काहीतरी उद्देश शोधणं महत्त्वाचं आहे. त्याचप्रमाणे वेदनेचं कृतीत रूपांतर होणंही महत्त्वाचं आहे.

हेंड सब्री

रेबेका अँड्रेड , ब्राझील

जिम्नॅस्ट

जिम्नॅस्ट रेबेका अँड्रेड यांनी एकूण सहा पदकं जिंकली असून त्या ब्राझीलमधील सर्वांत प्रतिष्ठित ऑलिंपिकपटू आहेत. (त्यांनी नऊ जागतिक विजेतपदंही जिंकली आहेत)

2024 पॅरिस ऑलिंपिकमध्ये फ्लोअर एक्सरसाइज या प्रकारात त्यांनी जगातील सर्वोच्च जिम्नॅस्ट सिमॉन बाईल्स यांचा पराभव केला आणि सुवर्णपदकावर नाव कोरलं. पदक वितरण समारंभात बाईल्स आणि अमेरिकन जिम्नॅस्ट जॉर्डन चाईल्स रेबेका यांच्यासमोर नतमस्तक झाल्या. हे दृश्य व्हायरल झालं आणि यावर्षीच्या ऑलिंपिकचं प्रतीक ठरलं.

अँड्रेड यांना सात भावंंडं आहेत. वयाच्या 10 व्या वर्षापर्यंत त्या साओ पाओलोच्या बाहेर असलेल्या झोपडपट्टीतून त्या सरावसत्रासाठी जात असत. त्यांची आई या एकल पालक होत्या. अँड्रेड यांच्या प्रशिक्षणाचे पैसे भरण्यासाठी त्या लोकांच्या घरी साफसफाईचं काम करायची.

अनेक गंभीर दुखापतींना तोंड देत त्यांनी हा टप्पा गाठला आहे. मानसिक आरोग्याला प्राधान्य देण्याबद्दल त्या नेहमीच खुलेपणाने बोलत असतात.

आपल्यासोबत घडणाऱ्या गोष्टींना आपण कसं हाताळतो आणि परिस्थिती वाईट असतानादेखील चांगली बाजू पाहण्यसाठी माझ्या सहकाऱ्यांना मदत करणं, हाच चिकाटी, कणखरपणाचा खरा अर्थ आहे.

रेबेका अँड्रेड

शेरॉन स्टोन , अमेरिका

अभिनेत्री

हॉलिवूड अभिनेत्री शेरॉन स्टोन यांनी गेल्या तीन दशकांपासून पडद्यावर आणि पडद्याबाहेरच्या जगात आपली छाप सोडली आहे.

1990 च्या दशकात बेसिक इंस्टिंक्ट, टोटल रिकॉल आणि कसिनो या सुपरहिट चित्रपटांमुळे त्या प्रकाशझोतात आल्या. त्यातल्या एकासाठी त्यांना गोल्डन ग्लोब पुरस्कार मिळाला आणि एकासाठी ऑस्कर नामांकन मिळालं.

अभिनयाबरोबर त्यांनी विविध प्रश्न हाताळत सामाजिक क्षेत्रातही काम केलं आहे. एचआयव्ही बाधित लोकांसाठी केलेल्या कार्यासाठी नोबेल पुरस्काराने सन्मानित लोकांनी त्यांचा नोबेल पीस समिट अवॉर्ड देऊन गौरव केला होता.

यावर्षीच्या सुरुवातीलाच त्यांना गोल्डन ग्लोब इंटरनॅशनल आयकॉन पुरस्कार देण्यात आला. त्यामुळे त्यांच्या गौरवात आणखी भर पडली.

आपण एकतर रडत बसू शकतो किंवा आनंद शोधू शकतो. मला वाटतं की तुम्ही कायम आनंद शोधत रहायला हवा. खिडकीतून बाहेर आकाशाकडे पाहायला हवं.

शेरॉन स्टोन

किम येजी , दक्षिण कोरिया

ऑलिंपिक शूटर

खेळातील यश आणि मंत्रमुग्धता यामुळे किम येजी यांनी जगाचं लक्ष आपल्याकडे वेधलं.

पिस्टल शूटर असलेल्या किम यांनी जुलैमध्ये झालेल्या ऑलिंपिकमध्ये पहिल्यांदाच भाग घेतला होता. त्यात महिलांच्या 10 मी एअर पिस्टलमध्ये त्यांनी रौप्यपदक पटकावलं. काही महिन्यांआधी 25 मी स्पर्धेत त्यांनी विश्वविक्रम केला होता.

लवकरच त्यांचे व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल होते. त्यात फक्त त्यांच्या कौशल्याची स्तुती करण्यात आली नव्हती तर त्यांची शांत स्वभाव, अभेद्य एकाग्रता आणि साय-फाय लूक आणि अचूकतेमध्ये मदत करणाऱ्या त्यांच्या विशेष चष्म्याचंही कौतुक झालं होतं.

आई झाल्यावर येणाऱ्या जबाबदाऱ्यांकडे त्या कसं पाहतात याबद्दल किम खुलेपणाने बोलतात. आपल्या सहा वर्षाच्या मुलीबरोबर वेळ घालवता यावा यासाठी त्या खेळातून ब्रेक घेत आहेत.

खेळातून चिकाटी, कणखरपणा, सांघिकवृत्ती, आणि जिद्द दिसते. ही मूल्यं खेळाच्या मैदानाबाहेर जाऊन समाजात मोठा बदल घडवण्यासाठी प्रेरणा देतात.

किम येजी

रेय , यूके

गायिका

गायिका आणि गीतकार रेय यांनी यावर्षीच्या ब्रिट पुरस्कारांमध्ये इतिहास घडवला असून नामांकन मिळालेल्या सातपैकी सहा पुरस्कार त्यांनी जिंकले आहेत. हे पुरस्कार जिंकणाऱ्या त्या पहिल्या महिला गीतकार ठरल्या आहेत.

2021 मध्ये त्यांनी सोशल मीडियावर लिहिलं होतं की त्या पॉलिडोर या त्यांच्या रेकॉर्ड लेबल कंपनीबरोबर अल्बम प्रकाशित करण्यासाठी कायदेशीर संघर्ष करत आहेत.

त्यांनी माय ट्वेंटी फर्स्ट सेंच्युरी ब्ल्यूज नावाचा पहिलावहिला स्टुडिओ अल्बम स्वतंत्र कलाकार म्हणून 2023 मध्ये सादर केला. समीक्षकांनी त्याची स्तुती केली आणि आर्थिक पातळीवर देखील तो यशस्वी झाला.

संगीतक्षेत्रातील आणि बाहेरच्या जगातील संघर्षाबद्दल त्या खुलेपणाने बोलल्या आहेत. त्यात लैंगिक अत्याचार, ड्रग्स आणि शरीराबद्दलच्या अवास्तव कल्पना या मुद्द्यांचा समावेश आहे. तसंच गीतकारांना योग्य मानधन मिळावं यासाठी त्यांनी आग्रह धरला.