Inama ga G20 yaheze nabi kubera Ubushinwa bwanse kwiyamiriza igitero c’Uburusiya kuri Ukraine

Abashikiranganji bajejwe ikigega b’ibihugu bitunze gusumba ibindi kw’isi banse kwumvikana kw’itangazo rirangiza inama yabo mu Buhindi, inyuma y’aho Ubushinwa bwankiye kwiyamiriza igitero c’Uburusiya kuri Ukraine.

Pékin/Beijing yiyamirije amwe mu majambo ari mw’itangazo rya G20 yiyamiriza “yivuye inyuma” igitero c’Uburusiya.

Moscou ivuga ko ibihugu vy’uburengero “birwanya Uburusiya vyateje icuka kibi” muri G20.

Ibi bibaye inyuma y’aho Ubushinwa muri ino ndwi bushiriye ahabona integuro yo kurangiza intambara ibonwa na bamwe ko yegamiye Uburusiya.

Mu gihe bwari busanzwe bwarakiriye inama ya G20 mu gisagara ca Bengaluru kiri mu bumanuko, Ubuhindi bwasohoye incamake irimwo ibitari bike mu vyavugiwe muri iri koraniro, bukavuga ko habaye “ibihe bitandukanye vyo gusuzuma ingene ibintu bimeze” muri Ukraine, hamwe n’ibihano vyafatiwe Uburusiya.

Ijambo ryugara iyi ncamake rivuga ko ibice bibiri bisigura iyi ntambara mu ncamake “vyumvikanyweko n’ibihugu vyose havuyemwo Uburusiya n’Ubushinwa”. Ibi bice vyafatiye kw’itangazo ry’inama iheruka ya G20 yabereye Bali muri Indonesia muri Munyonyo (11), aho “binegura vyivuye inyuma igitero c’Uburusiya kuri Ukraine”.

Inyuma yo kwifata kuva intambara itanguye, haraciye umwaka, Pékin yongereje akariro mu rwego rw’imigenderanire ku bijanye n’ino ntambara kuva mu mayinga make aheze. Umushikiranganii wabwo ajejwe imigenderanire, Wang Yi, yarazungurutse Ubulaya muri ino ndwi, ayo yarangije urugendo rwiwe yakiriwe na Perezida Vladimir Putin n’igishika cinshi i Moscou.

Muri ino ndwi kandi, Ubushinwa bwasohoye urwandiko rufise ibice 12 rw’integuro yo kurangiza intambara muri Ukraine, aho bwasavye ko haba ibiganiro no kwubahiriza Ubusugire bw’ibihugu.

Hagati aho, iyi nteguro y’ibice 12 ntivuga nimba Uburusiya butegerezwa kuvana ingabo zabwo muri Ukraine, kandi ntirwiyamiriza igitero c’Uburusiya.

Uru rwandiko rw’Ubushinwa rwakirijwe yompi n’Uburusiya, ivyatumye Perezida Joe Biden wa Amerika avuga ati: "Kubona [Perezida] Putin arwakiriza yompi, ubona rwovamwo iki?"

Inyuma y’inama ya G20, Ajay Seth, umutegetsi wo hejuru w’Ubuhindi, yavuze mu kiganiro n’abamenyeshamakuru ko abaserukira Uburusiya n’Ubushinwa batemeye amajambo yakoreshejwe kuri Ukraine kubera “igikorwa cabo ari ukwiga ibibazo vy’ubutunzi n’amafaranga”.

"Ku rundi ruhande, ibindi bihugu vyose 18 bibona ko iyi ntambara ifise ingaruka ku butunzi bw’isi yose”, ko rero ari ngombwa kugira ico bayivuzeko, nk’uko abivuga.

Ubushikiranganji bw’Uburusiya bujejwe imigenderanire buvuga ko bubabajwe n’ingene “ibikorwa vya G20 bibandanya guhungabanywa n’ingendo rusangi y’ibihugu vy’Uburengero yo kurwanya Uburusiya”.

Bwagiriza Reta Zunze Ubumwe za Amerika, Ubumwe bwa Bulaya hamwe n’ibihugu bihurikiye muri G7 (umuryango w’ibihugu indwi bitunze kurusha ibindi) “gutyoza mu buryo bweruye”, bukabisaba “gutahura intumbero y’isi igendera ku vyiyumviro bitandukanye”.

Ariko umushikiranganji w’Ubudagi ajejwe ikigega, Christian Lindner, avuga ati: "Iyi ni intambara. Kandi iyi ntambara ifise icayiteye, iki naco ni Uburusiya na Vladimir Putin. Ibi bitegerezwa kwerekanwa neza muri ino nama ya G20”.

Inama z’imbere y’aha za G20 nazo nyene zarananiwe no gusohora urwandiko rusangi kuva Uburusiya buteye Ukraine mu kwa kabiri kw’umwaka uheze.

Ku wa kane, ikoraniro ry’ishirahamwe mpuzamakungu ONU i New York ryaremeje urwandiko rwiyamiriza igitero c’Uburusiya kuri Ukraine. Uru rwandiko rwemejwe n’ibihugu 141, 32 bikaba vyarigumije, indwi navyo – harimwo Uburusiya – buraruhakana.