Australia yumvikanishije ko ishobora kwemera leta ya Palestine

Ahavuye isanamu, Getty Images
- Umwanditsi, Tiffanie Turnbull
- Igikorwa, BBC News i Sydney
Minisitiri w'ububanyi n'amahanga wa Australia yumvikanishije ko iki gihugu gishobora kwemera leta ya Palestine, mu rwego rwo kongera umuhate uganisha ku mahoro.
Ariko Minisitiri Penny Wong yavuze ko Hamas idashobora kugira uruhare mu butegetsi bw'iyo leta.
Abatavuga rumwe n'ubutegetsi muri Australia hamwe n'ishyirahamwe ry'Abayahudi bo muri Australia bavuze ko icyemezo nk'icyo cyaba gifashwe imburagihe.
Hashize igihe kirekire Australia ivuze ko kwemera Palestine nk'igihugu bishobora kubaho gusa ari nk'igisubizo cyemeranyijweho na Israel cyuko habaho leta ebyiri.
Ariko amagambo ya Wong yunze mu rya Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'Ubwongereza David Cameron, mbere yaho muri uyu mwaka wumvikanishije ko Ubwongereza na bwo bushobora kwemera leta ya Palestine butabishyigikiwemo na Israel.
Mu mezi ya vuba aha ashize, leta ya Australia yarushijeho kugaragaza guhangayika itejwe n'intambara Israel irwana na Hamas muri Gaza - harimo na nyuma yuko umukozi utanga imfashanyo w'Umunya-Australia yicanwe n'abandi bagenzi be batandatu mu gitero cya Israel cyo mu kirere muri uku kwezi.
Mu ijambo yavuze mu ijoro ryo ku wa kabiri, Wong yavuze ko igisubizo cya leta ebyiri - aho Abanya-Israel n'Abanye-Palestine baba baturanye mu bihugu bitandukanye - ari "icyizere cyonyine cyo guhagarika urugomo ruhora rwongera kubaho".
Yagize ati: "Kunanirwa kw'ubu buryo kw'impande zose kwo mu myaka ibarirwa muri za mirongo ishize - no kuba ubutegetsi bwa [Minisitiri w'intebe wa Israel] Netanyahu bwaranze no kuganira ku kibazo cya leta ya Palestine - kwateje gucika intege ahantu henshi.
"Rero amahanga ubu arimo kwiga ku kibazo cya leta ya Palestine nk'uburyo bwo gushyiraho umuhate uganisha ku gisubizo cya leta ebyiri."
Simon Birmingham, umuvugizimu bijyanye n'ububanyi n'amahanga w'abatavuga rumwen'ubutegetsi muri Australia, yavuze ko badashyigikiye icyemezo nk'icyo kandi ko ubutegetsi bwa Minisitiri w'intebe wa Australia Anthony Albanese burimo guteza ibyago byo "gusenya politiki y'ububanyi n'amahanga ya Australia ihuriwemo n'amashyaka abiri imaze imyaka ibarirwa muri za mirongo".
Mu itangazo, yagize ati: "Ingingo [igishingirwaho] ubutegetsi bwa Albanese butanga yo gutanguranwa [gufata iya mbere] bukemera leta ya Palestine, iha agaciro kuba leta kurusha umutekano, kandi izabonwa nk'intsinzi ku baterabwoba batangije iyi ntambara irimo kuba iteye ubwoba."
Jeremy Leibler, Perezida w'ishyirahamwe ry'Abayahudi bo muri Australia, yavuze ko ibiganiro ibyo ari byo byose bigamije kwemera leta ya Palestine byaba bikozwe "imburagihe rwose".
Yagize ati: "Mbere y'ibiganiro ibyo ari byo byose byizewe bigamije kubaho kwa leta, Hamas igomba gukurwaho ndetse igisekuru gishya cy'ubuyobozi bwa Palestine kigomba kubaho, kitamunzwe na ruswa, kidashyigikiye urugomo kandi cyemera uburenganzira bwa Israel bwo kubaho nka leta y'Abayahudi."
Ariko Minisitiri Wong yavuze ko ibivugwa byuko kwemera leta ya Palestine byaba ari "uguhemba umwanzi si ukuri". Yavuze ko umutekano wa Israel ushingiye ku gisubizo cyo kubaho kwa leta ebyiri, kandi ko kwemera leta byafasha mu kubangamira no guheza (gushyira ku ruhande) Hamas.
Ibihugu hafi 140 byemera leta ya Palestine, ariko byinshi, birimo Amerika, Ubwongereza, Ubudage na Australia, ntibiyemera.
Muri iki cyumweru, Umuryango w'Abibumbye witezwe kwiga ku guha Palestine - kuri ubu ni "leta y'indorerezi" muri uwo muryango - ubunyamuryango bwuzuye.
Intambara yo muri Gaza - ari yo gisubizo cya Israel ku gitero cyari kiyobowe na Hamas cyo ku itariki ya 7 Ukwakira (10) mu 2023 cyishe abantu hafi 1,200 naho abandi barenga 250 bagashimutwa - imaze kwica Abanye-Palestine barenga 33,000, nkuko bitangazwa na minisiteri y'ubuzima igenzurwa na Hamas.
Ibice binini bya Gaza byarashenywe ndetse abandi Banye-Palestine benshi bari mu byago byo kugarizwa n'inzara.
Ibiganiro bimaze ibyumweru byananiwe kugeza ku masezerano, ariko igitutu cy'amahanga kirimo kwiyongera.













