Israel yabaye igihugu cya mbere ku isi cyemeye Somaliland nk'igihugu cyigenga
Ahavuye isanamu, Benjamin Netanyahu/X
Israel yabaye igihugu cya mbere ku isi cyemeye Somaliland nk'igihugu cyigenga kandi cy'ubusugire nyuma y'uko Minisitiri w'intebe Benjamin Netanyahu atangaje ibi mu itangazo ryasohotse kuri uyu wa gatanu.
Netanyahu yavuze ko yasinye icyo yise "itangazo rihuriweho kandi ryumvikanyweho" na we na Minisitiri w'ububanyi n'amahanga Gideon Sa'ar na Perezida wa Somaliland Abdirahman Mohamed Abdullahi.
Somaliland imaze imyaka irenga 30 mu makimbirane na leta ya Somalia kuva mu 1991 ubwo yatangazaga ko ari igihugu cyigenga.
Kuva icyo gihe Somaliland ikora nk'igihugu gifite leta ifite itegeko nshinga, inzego z'ubutegetsi kandi itegura amatora, ariko kugeza ubu ntabwo iremerwa nk'igihugu cyigenga ku rwego mpuzamahanga.
Icyemezo cya Israel ni inkuru ikomeye kuri Somaliland kuko gishobora gutuma n'ibindi bihugu bisanzwe bifitanye umubano na yo bifata iyo nzira.
Hagati aho Minisitiri w'ububanyi n'amahanga wa Misiri yagiranye ibiganiro kuri telephone na bagenzi be bo muri Somalia, Turkiya na Djibouti ngo baganire kuri ibi Misiri ibona nk'ikibazo giteye inkeke mu karere k'ihembe rya Afurika.
Minisiteri y'ububanyi n'amahanga ya Misiri ivuga ko abo baminisitiri bose bamaganye iki cyemezo cya Israel, ko bashyigikiye byuzuye ubumwe bwa Somalia kandi baburira ko amahanga akomeje gushyigikira ibice bishaka kwigenga ku bihugu byateza ibibazo byinshi.
Netanyahu yavuze ko iki cyemezo kigendanye n'amasezerano azwi nka 'Abraham Accords' kandi ko bafite imigambi yo kwagura umubano na Somaliland no gukorana na yo mu bikorwa birimo ubuhinzi, ubuvuzi, ikoranabuhanga n'ubukungu.
Yatumiye kandi Perezida Abdullahi gusura Israel, nk'uko iryo tangazo ribivuga.
Ahavuye isanamu, Benjamin Netanyahu/X
Somaliland yishimiye iki gikorwa cyakozwe na Israel, ivuga ko ifunguye ku "mubano mushya w'amateka" mu bufatanye mpuzamahanga mu by'umutekano, ubucuruzi, ikoranabuhanga n'ububanyi n'amahanga.
Leta ya Somaliland ivuga kandi ko izashyira imbaraga mu kubaka amahoro mu karere k'ihembe rya Afurika.
Mu gihe Somalia yashegeshwe n'amakimbirane ashingiye ku moko n'urugomo rushingiye ku idini mu myaka 30, Somaliland ahanini yaranzwe n'amahoro.
Somaliland na Somalia:
- Yahoze ari agace kagengwa n'Ubwongereza kagiye kuri Somalia yose tariki 01/07/1960
- Kaje gutangaza ubwigenge bwako nyuma y'ihirikwa ry'umunyagitugu Said Barre mu 1991
- Somaliland ivuga ko umurwa mukuru wayo ari umujyi wa Hargeisa mu gihe umurwa mukuru uzwi wa Somalia ari Mogadishu
- Byabaye nyuma y'intambara yaguyemo abantu babarirwa mu bihumbi mirongo n'imijyi igasenywa
Mu gihe Somaliland yakomeje gusaba ko yemerwa n'amahanga, ibihugu byagiye bivuga ko iby'icyo cyemezo bikwiye kugenwa n'Umuryango w'Ubumwe bwa Africa. Uyu muryango na wo wagiye wirinda kureka ibihugu bicikamo ibice kurushaho kuri uyu mugabane w'imbibi z'ibihugu zaciwe n'abakoloni.
Nubwo ibihugu byinshi bitemera Somaliland nk'igihugu cyigenga, leta y'iki gihugu yagiye yagura umubano n'ibihugu binyuranye ku isi.
Umubare w'amabendera y'ibihugu by'amahanga aboneka mu murwa mukuru, Hargeisa, wagiye wiyongera kuko ibihugu bihafungura ibiro bibihagarariye.
Ibyo birimo Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Djibouti, Ethiopia, Turkiya, Kenya, Ubwongereza, Denmark, Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu (UAE), Taiwan, iyi yo ibona Somaliland nk'"umuvandimwe" kuko bisangiye kuba biharanira kuba ibihugu byemewe ko byigenga.
