Rwanda: Imvo n'Imvano na Senkeri Salathiel wahoze mu barindaga uwari Perezida Juvénal Habyarimana

Igitondo cyiza kuri mwese abateze amatwi BBC, none ni ku wa gatandatu tariki 28 z'ukwezi kwa 6 umwaka wa 2025. Uyu ni umwanya w'ikiganiro Imvo n'Imvano.

Uyu munsi turi mu murenge wa Mudende mu karere ka Rubavu, mu burengerazuba bw'u Rwanda, tuganira na Senkeri Salathiel wahoze ari umwe mu barindaga umutekano w'uwari Perezida w'u Rwanda Juvénal Habyarimana, wishwe ubwo indege yari arimo yaraswaga mu mwaka wa 1994.

Salathiel, w'imyaka 69, avuga ko ku itariki 6 z'ukwezi kwa 4 mu 1994, ubwo yari arinze indege Falcon 50 ya Perezida Habyarimana yari ku kibuga cy'indege i Dar es Salaam muri Tanzania, yamenye amakuru yuko iyo ndege iza kuraswa, na we ayamenyesha ababishinzwe ariko ngo Habyarimana ntiyabiha agaciro.

Ese ayo makuru yayabwiwe na nde? Turabyumva muri iki kiganiro.

Avuga kandi ko abapilote b'Abafaransa bari batwaye iyo ndege na bo bamenye ayo makuru y'ihanurwa ry'indege, basabye ko indege yagwa ku kibuga cy'indege i Goma muri Zaïre y'icyo gihe (ubu ni Repubulika ya Demokrasi ya Congo), na byo ntibyemerwa.

Senkeri, washoje akazi ka gisirikare ngo afite ipeti rya 'Sergent', avuga ko na we kimwe n'abandi barindaga Habyarimana, batagiye muri iyo ndege kuko Habyarimana yemeye gutwara Perezida w'u Burundi Cyprien Ntaryamira n'abari bamuherekeje, nyuma yaho indege yabo igiriye ikibazo ku kibuga cy'indege cy'i Dar es Salaam.

Muri iki kiganiro kandi Senkeri anavuga ku rupfu rw'uwari Perezida w'u Rwanda w'inzibacyuho Théodore Sindikubwabo, ndetse n'uko we yavanywe mu mashyamba ya Walikale mu mwaka wa 2002 agatahurwa mu Rwanda atabishaka.

Ihanurwa ry'indege ya Habyarimana mu mwaka wa 1994 ryakurikiwe na jenoside.

Mu myaka yashize hagiye habaho amaperereza atadukanye ku ihanurwa ry'iyo ndege.

Mu kwezi kwa kabiri mu mwaka wa 2022, urukiko rusesa imanza mu Bufaransa rwategetse ko dosiye y'iperereza ku iraswa ry'indege y'uwari Perezida w'u Rwanda Juvénal Habyarimana ifungwa.

Dosiye y'iyi ndege yari irimo ba Perezida Habyarimana na Ntaryamira w'u Burundi yateje umwiryane hagati y'ubutegetsi bw'u Rwanda n'ubw'Ubufaransa mu myaka hafi 25 ishize.

Umwanzuro w'urwo rukiko – rwa nyuma rwo kujuririramo imanza mu Bufaransa – washyize iherezo ku iperereza ku bagize uruhare mu iraswa ry'iriya ndege mu nkiko z'Ubufaransa.

Senkeri Salathiel ntavuga ko azi abahanuye iyo ndege ariko avuga ko we na bagenzi be bari bamaze igihe babyikanga.

Ikiganiro cy'uyu munsi mwagiteguriwe kandi murakigezwaho na Yves Bucyana.