Uwari umutegetsi wa gisirikare wa Guinea yahawe imbabazi ku itsembatsemba ryo muri 'stade'

Ahavuye isanamu, AFP
- Umwanditsi, Lucy Fleming
- Igikorwa, BBC News
Agatsiko ka gisirikare kari ku butegetsi muri Guinea (Conakry) kahaye imbabazi uwahoze ari umutegetsi wa gisirikare w'iki gihugu Moussa Dadis Camara, nyuma y'igihe kitageze ku mwaka akatiwe gufungwa imyaka 20 kubera ibyaha byibasiye inyokomuntu bijyanye na rimwe mu matsembatsemba akomeye cyane yabayeho muri icyo gihugu.
Itegeko-teka ryasomwe kuri televiziyo y'iki gihugu cyo muri Afurika y'uburengerazuba ryavuze ko yahawe imbabazi ku bw'impamvu z'ubuzima.
Mu mwaka wa 2009, ingabo yategekaga zarashe mu ikoraniro ry'abasabaga ko hasubizwaho ubutegetsi bwa gisivile, zica abantu barenga 150. Abagore benshi na bo bafashwe ku ngufu.
Camara yafashe ubutegetsi ubwo uwari Perezida w'igihe kirekire Lansana Conté yapfaga mu mwaka wa 2008. Yaje guhunga nyuma yuko habayeho igerageza ryo kumwica nyuma gato y'iryo tsembatsemba, ariko aza gusubira muri Guinea mu mwaka wa 2022 kugira ngo aburanishwe, ashimangira ko ari umwere.
Camara, w'imyaka 61, urebye yari umusirikare utazwi w'ipeti rya kapiteni ubwo yayoboraga ihirika ry'ubutegetsi. Muri Nyakanga (7) mu mwaka wa 2024, yahamwe n'ibyaha hamwe n'abandi basirikare bakuru barindwi bo ku butegetsi bwe, nyuma y'urubanza rwamaze amezi 22.
Kugirirwa imbabazi kwe kubaye nyuma y'itangazo rya mbere yaho muri iki cyumweru ko ubutegetsi bwa gisirikare bwa Guinea buteganya kuriha indishyi ku babuze ababo muri iryo tsembatsemba no ku bahohotewe icyo gihe. Urukiko rwari rwategetse Camara hamwe n'abandi bahamijwe ibyaha kuriha izo ndishyi.
Urubuga Justice Info rutangaza amakuru ajyanye n'ubucamanza mpuzamahanga, ruvuga ko bigereranywa ko izo ndishyi zingana gutya:
- Amadolari y'Amerika 173,000 (angana na miliyoni 244FRW) - kuri buri mugore (mukobwa) wafashwe ku ngufu;
- Amadolari y'Amerika 115,500 (angana na miliyoni 163FRW) - kuri buri muntu wapfuye cyangwa waburiwe irengero;
- Amadolari y'Amerika 57,000 (angana na miliyoni 80FRW) - kuri buri gikorwa cy'ubusahuzi;
- Amadolari y'Amerika 23,000 (angana na miliyoni 32FRW) - kuri buri gikorwa cy'iyicarubozo.
Iryo tsembatsemba ryabaye muri Nzeri (9) mu mwaka wa 2009, ubwo abantu babarirwa mu bihumbi za mirongo bari bateraniye mu kibuga cy'umupira cyo mu murwa mukuru Conakry, kugira ngo bumvikanishe ijwi ryabo ryuko batashakaga ko Camara yiyamamaza mu matora ya perezida.
Benshi bararashwe, baterwa ibyuma (imbugita mu Kirundi), barakubitwa cyangwa barahonyangwa mu mubyigano wabayeho ubwo abashinzwe umutekano barasaga imyuka iryana mu maso bakirara muri icyo kibuga. Abagore n'abakobwa nibura 109 bose hamwe bafashwe ku ngufu.
Ntibisobanutse ibibazo by'ubuzima Camara afite ibyo ari byo. Murumuna we Jean Dadis Camara yabwiye ibiro ntaramakuru AFP ati: "Buri wese arishimye. Turashimira perezida."
Igihe Camara yahungaga akava muri Guinea nyuma yo kuraswa mu mutwe, yavuriwe muri Maroc mu gihe cy'ibyumweru bitandatu, nuko nyuma yaho atura muri Burkina Faso aho yabaye imyaka 12.
Uwari umwungirije yaje gukoresha amatora mu mwaka wa 2010, yaje gutuma habaho ubutegetsi bwa gisivile mu gihe cy'imyaka 10, yagejeje ku butegetsi Perezida Alpha Condé.
Yahiritswe ku butegetsi muri Nzeri mu mwaka wa 2021, nyuma y'imyigaragambyo yo kwamagana manda ye ya gatatu ku butegetsi yateje impaka.













