Hormuz: Impamvu uyu muhora ari ingenzi cyane ndetse Khamenei yawuvuzeho mu itangazo rye rya mbere

Ni inzira ntoya iri mu nyanja yo mu kigobe cy'Abarabu ariko ni kamara mu bucuruzi bw'ibitoro kw'isi, Mojtab Khamenei, umutegtsi mushya w'Ikirenga wa Iran yavuze ko bagomba gukoresha uburyo bwose bwo gufunga uyu muhora.

Ingaruka zo gukomeza gufunga uyu muhora zishobora kugera kuri benshi ku isi.

Uyu muhora ni bwoko ki?

Umuhora wa Hormuz ni imwe mu nzira zikomeye ku isi zifasha ubwikorezi bw'ibitoro mu nyanja biva mu bihugu by'Abarabu, kuko unyuramo 20% by'ibigera ku masoko atandukanye ku isi.

Mu majyaruguru y'uyu muhora hari igihugu cya Iran, naho mu majyepfo hakaba Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu na Oman.

Ni umuhora ufite ubugari bwa kilometero hafi 50 ku mwinjiriro wawo naho ku musozo, ukaba kilometero 33 z'ubugari.

Iyi nzira ifite ubujyakuzimu buhagije ku bwato binini cyane butwara toni nyinshi z'ibitoro bivuye mu bihugu bicukura byinshi cyane.

Mu 2025, utugunguru miliyoni 20 tw'ibitoro twanyuraga muri uyu muhora buri munsi, nk'uko byatangajwe n'Ikigo cy'Abanyamerika gishinzwe amakuru ku mikoreshereze y'ingufu.

Ubaze ibi bitoro ku mwaka, byaba bifite agaciro ka miliyari hafi 600 z'amadorari.

Ibyo bitoro ntibiva muri Iran gusa, biva no mu bindi bihugu birimo Irak, Kuwait, Qatar, Arabie Saoudite na Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu(UAE).

Ubwato ibihumbi 3 bunyura muri iyi nzira buri kwezi. Gusa kuva iyi ntambara yatangira ubwato bwinshi bwatinye kuhanyura, ubwabigerageje uburenga 15 bwarashweho.

Ibihugu nk'i Burayi na Amerika birimo kureba uko byakohereza ingabo, amato n'indege z'intambara bikajya biherekeza amato arimo guca muri iyi nzira mu kiyakingira ibi bitero.

Ubwoba bwo kuwucamo

Abasesenguzi bavuga ko uko ibyago byo kugirira nabi ubwato bunyura muri uyu muhora byiyongera, ari ko igiciro cy'ibikomoka kuri Peteroli ndetse n'icy'ubwikorezi bwayo gikomeza kuzamuka.

Ibiro ntaramakuru Reuters bivuga ko amato manini agera ku 150 atwara peteroli yamaze guhagarara, ategereje kumenya uko umutekano uhagaze mbere yo gukomeza ngo yambuke uwo muhora.

Uyu mwuka w'ihungabana wahise unagira ingaruka ku giciro cy'ubwikorezi bwo mu mazi.

Amakuru atangwa na London Stock Exchange Group agaragaza ko ikiguzi cyo gukodesha ubwato bunini cyane (supertanker) butwara ibitoro bubivana mu Burasirazuba bwo Hagati bukabigeza mu Bushinwa cyikubye hafi kabiri ugereranyije n'icyumweru gishize.

Kugeza ubu, igiciro cyo gukodesha ubwo bwato cyarenze amadorari ibihumbi 400, kikaba ari cyo giciro cyo hejuru cyigeze kugaragara muri ubu bwikorezi.

Ihungabana ry'umutekano muri iyo nzira rishobora kugira ingaruka zikomeye ku bihugu byo mu Kigobe cy'Abarabu na Perse, bifite ubukungu bushingiye ku kugurisha ibitoro mu mahanga.

Uretse ibyo bihugu, Iran na yo nubwo yafatiwe ibihano ibitoro igurisha mu bihugu by'inshuti bifatiye runini ubukungu bwayo, ikigo 'International Energy Agency' kivuga ko Iran yohereza kumasoko utugunguru tw'ibitoro miliyoni 1.7 ku munsi.

Imibare igaragaza ko Iran yinjije miliyari 67 z'amadorari mu kugurisha ibitoro mu mwaka w'ingengo y'imari warangiye muri Werurwe 2025, ibitoro bikaba ari bya soko iruta izindi y'imari kuri Iran.

Ingaruka kuri wowe no kuri njye

Gufungwa cyangwa guhungabana k'umuhora wa Hormuz bishobora kugira ingaruka zikomeye ku bihugu byo muri Aziya, kuko ari byo byakira igice kinini cy'ibitoro bica muri iyo nzira, mbere y'uko bimwe muri byo bigera no ku masoko ya Afurika.

Mu 2022, imibare yagaragaje ko hafi 82% by'ibikomoka kuri peteroli yasohokaga mu muhora wa Hormuz byajyaga mu bihugu byo muri Aziya.

Ubushinwa ni bwo bugura igice kinini cy'ibitoro Iran yohereza ku isoko mpuzamahanga, kuko bugura hafi 90% byayo.

Ibyo bitoro bikoreshwa cyane mu nganda zikora ibicuruzwa byoherezwa mu bindi bihugu ku isi. Ni yo mpamvu izamuka ry'igiciro cy'ibitoro rishobora gutuma n'ibiciro by'ibicuruzwa ku masoko henshi ku isi bizamuka, bikagira ingaruka ku baguzi ba nyuma

Mu guhangana n'ingaruka zo gufunga iyi nzira, ibihugu biruhiye mu kigo mpuzamahanga cy'ingufu byiyemeje gushyira ku isoko utugunguru miliyoni 400 mu bitoro bifite mu bubiko bwabyo.

Iyi ni ingamba y'ibanze mu kugerageza kubuza ko ibiciro by'ibitoro bizamuka cyane ku masoko y'isi.

Iruhande rw'iyi ntambara, gufungwa kw'iyi nzira y'ibitoro guteye inkeke henshi ku isi aho ibiciro by'ibitoro bishobora kuzamuka maze ingaruka zikatugeraho twese.