Burundi – Rwanda – COP26: Imvo n'Imvano ku buhinzi buramira ibidukikije no kutangiza amashyamba

Twongeye kubaha ikaze muri iki kiganiro cy'Imvo n'Imvano cyo kuri uyu wa gatandatu tariki 13 z'ukwa 11 mu 2021. Imvo n'Imvano y'uyu munsi yongeye kwibanda ku nama mpuzamahanga ku ihindagurika ry'ikirere - COP26 - ibera i Glasgow mu majyaruguru y'Ubwongereza.

Byari biteganyijwe ko iyo nama y'iminsi 12 irangira mu ijoro ryacyeye imaze kwemeza amasezerano ibihugu bigera kuri 200 byayitabiriye bigomba kubahiriza mu ntambara yo kurwanya izamuka ry'ubushyuhe ku isi.

Turateganya rero kuzategura Imvo n'Imvano ya gatatu tumaze kumenya neza ayo masezerano yemejwe ejo. Mu gihe tugitegereje, uyu munsi twahisemo ko Imvo n'Imvano yibanda ku ngingo ikomeye yizwe mu cyumweru gishize ku buhinzi buramira ibidukikije - Sustainable Agriculture, mu Cyongereza - no kurwanya ibikorwa byangiza amashyamba - Deforestation, mu Cyongereza.

Impamvu twahisemo izo ngingo, ni uko zombi zikomeye ku bihugu byacu, n'isi muri rusange. Abahanga baremeza ko amashyamba ari ibihaha by'isi kubera ko anyunyuza umwuka urimo ubumara wa Carbon. Nkuko tudashobora kubaho tudafite ibihaha, ni ko n'isi idashobora kubaho idafite amashyamba.

Ubuhinzi na bwo ni uko bumeze kuko turiho kubera ko dutunzwe n'ibivuye mu buhinzi. Ubuhinzi butariho ntabwo ikiremwamuntu cyabaho.

Ariko aho isi igeze ubu, abahanga baremeza ko igihe cyo guhindura ubuhinzi kigeze kugira ngo habeho ubuhinzi buramira ibidukikije. Ubwo buhinzi bushobore gutunga ikiremwamuntu ariko butabangamiye ibidukikije. Byose rero ni magirirane.

Ugiye ku mwihariko w'ibihugu byacu mu karere k'ibiyaga bigari, izo ngingo zombi zirakomeye kubera uko biteye, aho biherereye, uko ababituye bameze n'ubukungu bw'ibyo bihugu.

Nta gushidikanya ko u Rwanda n'u Burundi bigizwe n'imisozi ubundi yari iriho amashyamba ariko hari aho usanga imisozi ihanamye. Nta gushidikanya kandi ko u Rwanda n'u Burundi biri mu bihugu bituwe cyane ku isi kandi bikaba ari bito.

Abanyarwanda n'Abarundi bahanze amaso ubwo butaka buto kugira ngo bubagaburire ndetse bishobotse basagurire amasoko cyangwa bahinge imyaka ngenga-bukungu iteza imbere igihugu gikennye cyangwa kiri mu nzira y'amajyambere.

Bizagenda gute kugira ngo ubwo buhinzi buramira ibidukikije - Sustainable Agriculture - bugerweho kandi ibyo bikaba bimaze no kuvugwa? Bizagenda se gute kugira ngo kwangiza amashyamba - Deforestation - bihagarare kandi abaturage bakeneye aho gutura cyangwa se gukoresha ibiva mu biti?

Abatumire bacu - i Bujumbura, turi kumwe na Anne Marie Bihirabake, umwe mu bahuzabikorwa baserukira umugabane w'Afurika mu muryango mpuzamahanga uharanira ibinyabuzima n'ibidukikije, Global Green.

I Kigali, turi kumwe na Frank Habineza, na we uri mu bahuzabikorwa mu muryango Global Green, akaba n'umushingamateka mu Rwanda, uva mu ishyaka Green Party ribungabunga ibidukikije mu Rwanda, ndetse ni na we muyobozi w'iryo shyaka.

Twatumiye kandi na Jean Chrysostome Ngendahayo, umuhinga mu byo kubungabunga ibidukikije akaba yaranashinze ishyirahamwe rifite intego yo guhererekanya ubumenyi hagati y'Afurika n'Ubusuwisi mu kubyaza umusaruro ibishingwe mu buryo bukingira isi n'amagara y'abantu, bita Eco Recycling Network, akaba ari mu Busuwisi.

Iki kiganiro mwagiteguriwe na Félin Gakwaya.