Paul Rusesabagina: US na Belgium byamaganye ko umuturage wabyo 'atahawe ubutabera' mu Rwanda

Inyandiko gusa
Paul Rusesabagina, uvugwa muri filime y'i Hollywood ijyanye na jenoside yo mu Rwanda, acunzwe n'umucunga-gereza ava mu rukiko i Kigali ariho amapingu, ku itariki ya 25 y'ukwezi kwa cyenda mu 2020

Ahavuye isanamu, Reuters

Insiguro y'isanamu, Kuva mu kwezi kwa gatatu Rusesabagina yari yaranze kongera kwitabira urubanza rwe avuga ko nta butabera yiteze kubona
    • Umwanditsi, Didier Bikorimana
    • Igikorwa, BBC Gahuzamiryango

Leta Zunze Ubumwe z'Amerika n'Ububiligi byamaganye urubanza rwa Paul Rusesabagina wakatiwe ku wa mbere n'urukiko gufungwa imyaka 25 bivuga ko "nta butabera yahawe", u Rwanda rwise "agasuzuguro" ibyavuzwe n'Ububiligi runahagarika inama yari kubahuza.

Bwana Rusesabagina, w'imyaka 67, afite ubwenegihugu bw'Ububiligi n'uburenganzira bwo gutura muri Amerika.

Mu itangazo rye ku wa mbere, Minisitiri w'intebe wungirije akaba na Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'Ububiligi Sophie Wilmès avuga ko yamenye iby'isomwa ry'urubanza rwa Bwana Rusesabagina i Kigali.

Ati: "Ku ndunduro y'uru rubanza kandi nubwo hari ibyo Ububiligi bwakomeje gusaba kuri iyi ngingo, bigaragara ko Bwana Rusesabagina ataburanishijwe mu rubanza runyuze mu mucyo kandi rutabera; by'umwihariko ku bijyanye n'uburenganzira bwo kwiregura".

Kubera ibyo Madamu Wilmès yatangaje, leta y'u Rwanda yavuze ko inama impande zombi zateganyaga kugirana ku ruhande rw'inama rusange ya ONU/UN i New York "itakibaye".

Madamu Wilmès anavuga ko ihame ryo mu bucamanza ryo gufata uregwa nk'umwere kugeza ahamijwe icyaha na ryo "ritubahirijwe". Ati: "Ibi rero bituma hibazwa ku rubanza no ku mwanzuro w'urukiko".

Leta y'u Rwanda yaraye isubije ku byatangajwe n'Ububiligi, ivuga ko "bigaragaza agasuzuguro kagaragajwe na Leta y'Ubwami bw'Ububiligi ku bucamanza bw'u Rwanda kuva uru rubanza rwatangira, nubwo habayeho umusanzu ukomeye w'inzego bireba z'Ububiligi mu iperereza kuri uru rubanza".

Itangazo rya leta y'u Rwanda ryongeyeho riti: "Abiciwe mu bitero by'iterabwoba bya FLN, ni byo ntibazwi cyane, na bo bafite uburenganzira bungana ku butabera cyo kimwe n'ubwa Bwana Rusesabagina n'abo bareganwa".

Abaregwa bari mu rukiko

Ahavuye isanamu, BBC Gahuza

Insiguro y'isanamu, Rusesabagina, utari mu cyumba cy'urukiko ubwo urubanza rwasomwaga, yaregwaga hamwe n'abandi 20

Ku ruhande rwayo, Amerika, aho umuryango wa Rusesabagina utuye muri leta ya Texas, yavuze ko "ihangayikishijwe no guhamywa ibyaha kwakozwe na Leta y'u Rwanda" kw'umuturage wayo wemewe n'amategeko.

Mu itangazo, umuvugizi w'ububanyi n'amahanga bw'Amerika Ned Price yagize ati: "Ibitangazwa by'uko ibisabwa mu butabera bitabayeho bituma hibazwa ku kutabogama kw'umwanzuro w'urubanza".

"Twakomeje kugaragaza akamaro ko kubaha ibisabwa byose mu mategeko muri iyi miburanishirize kandi twagaragaje guhangayika ko ibi bisabwa bitakurikijwe mu buryo butabogamye bujyanye n'ibyo u Rwanda rwiyemeje ku rwego mpuzamahanga".

"Duhangayikishijwe n'uko ibyo Bwana Rusesabagina yagaragaje yanze bijyanye no kutemererwa guhura n'abunganizi be mu ibanga kandi mu buryo butabangamiwe hamwe n'inyandiko zijyanye n'urubanza ndetse no kuba mu ntangiriro yarangiwe abunganizi".

Bwana Price yongeyeho ati: "Dushishikarije Leta y'u Rwanda gufata ingamba zo gusuzuma izi nenge mu rubanza rwa Bwana Rusesabagina no gushyiraho uburyo bwo gukumira inenge nk'izi mu gihe kiri imbere".

Bwana Rusesabagina yamenyekanye ku isi nyuma y'inkuru ye itavugwaho rumwe yashingiweho filime 'Hotel Rwanda', ivuga ko yarokoye abantu barenga 1,200 mu gihe cya jenoside yo mu Rwanda mu 1994.

Ibyaha yahamijwe bijyanye n'ibitero byagabwe ku Rwanda n'umutwe wa FLN wari uw'impuzamashyaka ya MRCD-UBUMWE yari umwe mu bakuru bayo.