Alieu Kosiah: Urukiko rwo muri Suisse rwahamije uyu Munya-Liberia ibyaha byo mu ntambara

Inyeshyamba za Charles Taylor wari umukuru wazo, zashinze ibirindiro inyuma y'imodoka y'ikamyo ku itariki ya 30 y'ukwezi kwa gatanu mu 1990

Ahavuye isanamu, Getty Images

Urukiko rwo mu Busuwisi ku wa gatanu rwahamije ibyaha byo mu ntambara Alieu Kosiah, aba Umunya-Liberia wa mbere uhamijwe ibyaha byo mu ntambara yabaye muri Liberia.

Yakatiwe igifungo cy'imyaka 20 nyuma yo guhamwa n'ibyaha birimo ubwicanyi no gufata abagore ku ngufu.

Abantu barenga gato 250.000 biciwe mu ntambara ebyiri zo muri Liberia hagati y'umwaka wa 1989 n'uwa 2003, naho abandi babarirwa mu bihumbi bahunga igihugu cyabo.

Ubusuwisi bwemera ihame ry'ubutabera mpuzamahanga, bivuze ko abacyekwaho ibyaha bikomeye byakorewe ahandi bashobora kuburanishwa mu nkiko zabwo.

Uru ni rwo rubanza rwa mbere ruciwe n'urukiko rwo mu Busuwisi hagendewe ku itegeko ryo mu 2011 ryemera kuburanisha ibyaha byo mu ntambara byakorewe ahantu aho ari ho hose ku isi.

Bubaye ubwa mbere kandi ibyaha byo mu ntambara biburanishijwe n'urukiko rwa gisivile rwo mu Busuwisi.

Kosiah, w'imyaka 46, yahoze ari umukuru w'inyeshyamba. Yahungiye mu Busuwisi, aza gutabwa muri yombi muri icyo gihugu mu 2014.

Icyo gifungo cy'imyaka 20 yakatiwe gikubiyemo n'imyaka itandatu yari amaze afunze.

Yafunzwe nyuma yuko umuryango Civitas Maxima uharanira uburenganzira bwa muntu ugejeje ibimenyetso ku mushinjacyaha mukuru w'Ubusuwisi by'uruhare yashinjwaga mu byaha byo mu ntambara, birimo kwica abaturage b'abasivile ku bushake, ihohotera rishingiye ku gitsina, gushinyagurira imirambo no kurya abantu.

Urukiko rwo mu mujyi wa Bellinzona mu majyepfo y'Ubusuwisi rwasanze ahamwa n'ibyaha 21 muri 25 yashinjwaga mbere. Ibi birimo:

  • Gutegeka ko abasivile 13 bicwa ndetse n'abasirikare babiri badafite intwaro na bo bakicwa
  • Kwica abasivile bane
  • Gufata ku ngufu umusivile
  • Gutanga amategeko menshi yo gusahura
  • Gukoresha umusirikare w'umwana mu mirwano

Ibyo byaha byabaye ubwo yari arimo arwana mu mutwe w'inyeshyamba wa 'United Liberation Movement of Liberia for Democracy', wari ukuriwe na Alhaji Kromah, wari uhanganye n'abasirikare ba Charles Taylor, mu karere ka Lofa, mu myaka ya 1990.

Liberia yabayemo intambara ebyiri ziciwemo abantu, kuva mu 1989 kugeza mu 1997, iyi yarangiye Taylor abaye Perezida, n'indi ntambara yo guhera mu 1999 kugeza mu 2003.

Mbere yo guhamwa n'ibyaha kwa Kosiah, nta wundi Munya-Liberia wari warigeze ahamwa n'ibyaha byo muri iyo ntambara. Ariko mu 2012, Taylor yahamwe no gukora ibyaha byo mu ntambara mu gihugu gituranyi Sierra Leone.

Ubu ari mu gifungo cy'imyaka 50 muri gereza yo mu Bwongereza.