Ivory Coast mu matora ya perezida yamaganwe n'abatavuga rumwe na leta
Ahavuye isanamu, Reuters
Muri Côte d'Ivoire harimo kuba amatora ya perezida atavugwaho rumwe.
Abantu batari munsi ya 14 barishwe kuva imidugararo yatangira mu kwezi kwa munani ubwo Perezida Alassane Ouattara yavugaga ko azongera kwiyamamaza.
Hari nyuma yuko uwo yashakaga ko aziyamamaza akaba yamusimbura apfuye bitunguranye.
Abakandida b'ingenzi mu batavuga rumwe n'ubutegetsi ari bo Pascal Affi N'Guessan na Henri Konan Bédié bavuga ko binyuranyije n'amategeko kuba Bwana Ouattara arimo gushaka gutegeka kuri manda ya gatatu.
Bavuze ko badashaka aya matora ndetse basaba rubanda gusuzugura leta ntibayitabire.
Kuki atavugwaho rumwe bikomeye?
Itegekonshinga rya Côte d'Ivoire rivuga ko perezida atorerwa manda ebyiri zidashobora kurenga.
Bwana Ouattara - umaze gutorwa kuri manda ebyiri - mbere yari yavuze ko azava ku butegetsi manda ye ya kabiri nirangira.
Ariko, mu kwezi kwa karindwi, uwari Minisitiri w'intebe Amadou Gon Coulibaly ishyaka riri ku butegetsi ryari ryagennye kurihagararira, yapfuye azize umutima.
Nyuma Bwana Ouattara yavuze ko agiye kwiyamamaza.
Abamushyigikiye bavuze ko impinduka yabaye ku itegekonshinga mu mwaka wa 2016 yatumye ibintu bitangira bundi bushya, bityo ko manda ye ya mbere itabarwa.
Abamunenga bo si ko babibona. Bavuga ko ahubwo binyuranyije n'amategeko kuba Bwana Ouattara arimo gushaka manda ya gatatu.
Ni iki kiri inyuma y'ubu bushyamirane?
Hashize imyaka ibarirwa muri za mirongo hari ubushyamirane hagati y'abanyapolitike bakomeye muri iki gihugu.
Mu mwaka wa 2010, Laurent Gbagbo wari perezida, yanze kwemera ko yatsinzwe na Bwana Ouattara mu matora yari yabaye muri uwo mwaka, biteza intambara mu gihugu.
Abantu barenga 3,000 biciwe mu bikorwa by'urugomo byamaze amezi atanu.
Bwana Gbagbo na we yari yashatse kwiyamamaza muri aya matora yo muri uyu mwaka, ariko akanama k'amatora karamwangira kuko yari yarahamijwe ibyaha n'inkiko za Côte d'Ivoire.
Ni umwe mu bagera hafi kuri 40 bari bashatse kuba abakandida-perezida akanama k'amatora kakabangira.
Abakandida-perezida bane ni bande?
- Alassane Ouattara, w'imyaka 78, ni inzobere mu bukungu. Yabaye perezida bwa mbere mu mwaka wa 2011, ubu yari muri manda ya kabiri. Yamaze imyaka ari mu batavuga rumwe na leta. Ni umukandida w'ishyaka 'Rassemblement des Houphouëtistes pour la Démocratie et la Paix' (RHDP);
- Henri Konan Bédié, w'imyaka 86, ni umunyapolitike ubimazemo igihe. Yabaye perezida hagati y'umwaka wa 1993 na 1999, ahirikwa ku butegetsi. Ni umukandida w'ishyaka 'Parti Démocratique de Côte d'Ivoire' (PDCI);
- Pascal Affi N'Guessan, w'imyaka 67, ni umunyapolitike ubimazemo igihe. Yabaye Minisitiri w'intebe hagati y'umwaka wa 2000 na 2003, ku butegetsi bw'uwari Perezida Laurent Gbagbo. Ni umukandida w'urugaga rw'amashyaka 'Front Populaire Ivoirien' (FPI);
- Kouadio Konan Bertin, w'imyaka 51, na we ni umunyapolitike ubimazemo igihe, uzwi cyane ku mpine y'amazina ye ya KKB. Yigeze kuba akuriye urubyiruko rw'ishyaka PDCI ryigeze kuba riri ku butegetsi, ubu ni umudepite. Ni umukandida wigenga.
