Martin Fayulu, umukandida-perezida w'abatavuga rumwe na leta ya Kongo, ni muntu ki?

Abatavuga rumwe n'ubutegetsi bwa Repubulika ya Demokarasi ya Kongo, ku cyumweru bemeje Martin Fayulu nk'umukandida-perezida bahuriyeho mu matora ya perezida ateganyijwe ku itariki ya 23 y'ukwezi kwa cumi na kabiri uyu mwaka.

Igikorwa cyo kumugena nk'umukandida cyakurikiye ibiganiro byari bimaze iminsi bihuza abakuru barindwi b'amashyaka atavuga rumwe na leta ya Kongo, byaberaga i Genève mu Busuwisi.

Nkuko bigaragara ku rubuga rwa interineti ruvuga ku buzima bwe, Bwana Fayulu uzuzuza imyaka 62 y'amavuko ku itariki ya 21 y'uku kwezi kwa cumi na kumwe, yavukiye mu murwa mukuru Kinshasa.

Yize amasomo y'icungamari n'ubukungu kuri kaminuza zo mu Bufaransa no muri Leta Zunze Ubumwe z'Amerika, akaba ayafitemo impamyabumenyi zo mu cyiciro cya gatatu cya kaminuza.

Uru rubuga rwa interineti ruvuga ku buzima bwe bwite, ruvuga ko guhera mu mwaka wa 1984 kugera mu mwaka wa 2003, Bwana Fayulu yakoreye kompanyi ya Exxon Mobil yo muri Amerika ikora mu bucukuzi bw'ibikomoka kuri peteroli, aho yagiye akora mu myanya itandukanye y'ubuyobozi.

Yakoreye iyo kompanyi mu bihugu bya Repubulika ya Demokarasi ya Kongo, Amerika, Ubufaransa, Nigeria, Kenya, Mali, Ethiopia, na Côte d'Ivoire.

Mu mwaka wa 2006, amaze igihe gito asubiye muri Kongo, yatorewe icyarimwe kuba depite mu nteko ishingamategeko ya Kongo ndetse no guhagararira umujyi wa Kinshasa mu nteko yo ku rwego rw'intara. Urubuga ruvuga ku buzima bwe ruvuga ko yahisemo guhagararira Kinshasa.

Mu mwaka wa 2009, afatanyije n'abandi, yashinze ishyaka rya politiki rivuga ko rishyize imbere abaturage n'iterambere, rizwi nka Engagement pour la Citoyenneté et le Développement, mu rurimi rw'Igifaransa.

Mu mwaka wa 2011, yongeye gutorwa nka depite uhagarariye agace ka Lukunga ko mu murwa mukuru Kinshasa.

Amakuru avuga ko ashyigikiwe na Jean-Pierre Bemba na Moïse Katumbi, b'ingenzi mu bakuru b'abatavuga rumwe n'ubutegetsi bwa Kongo ariko bo batemerewe kwiyamamaza muri aya matora yimirije.

Amakuru avuga ko Bwana Fayulu yashakanye na Esther Ndengue Fayulu, babyaranye abana batatu.

Bwana Fayulu yabwiye ibiro ntaramakuru AFP ati:

"Nizeye ko tuzatuma igihugu cyacu kigendera kuri demokarasi, kibamo ubwisanzure kandi kikigenga".

"Ndi umuvugizi gusa w'intambara y'ubwisanzure na demokarasi".

Yongeyeho ko ashaka ko haba amatora atarimo "imashini z'ikoranabuhanga zo gutoresha".

Abatavuga rumwe na leta bavuga ko zigamije kwifashishwa mu gukora uburiganya, mu gihe akanama k'amatora ka Kongo ko kavuga ko zigamije koroshya ibikorwa byo gutora.

'Yatunguranye'

Umunyamakuru wa BBC Louise Dewast uri i Kinshasa avuga ko guhitamo Bwana Fayulu kwatunguranye.

Nubwo bwose ari umudepite muri Kongo, abonwa cyane nk'umushoramari n'umunyemari kurusha uko abonwa nk'umukuru w'abatavuga rumwe n'ubutegetsi.

Abandi babiri bari abakandida-perezida ari bo Félix Tshisekedi na Vital Kamerhe, ubu bagiye gushyigikira Bwana Fayulu.

Umunyamakuru wa BBC Dewast avuga ko icyemezo cy'abatavuga rumwe n'ubutegetsi cyo kwishyira hamwe bagatanga umukandida umwe bahuriyeho, ari ingenzi cyane kuko mu matora y'ingunga imwe nk'aya ateganyijwe mu kwezi kwa cumi na kabiri, abakandida benshi bari gutatanya amajwi.

Ubwo bateranaga bwa mbere ari barindwi, abakuru b'amashyaka atavuga rumwe n'ubutegetsi yo muri Kongo banemeranyijwe kuri gahunda ihuriweho ndetse bashyiraho n'itsinda rihuriweho.

Ibikorwa byo kwiyamamaza biteganyijwe gutangira mu mpera y'uku kwezi kwa cumi na kumwe.