مهاجمان زن در حملات بلوچستان پاکستان چه کسانی بودند؟

گزارش‌ها از بلوچستان پاکستان حاکی است که از صبح شنبه گذشته وضعیت پس از حملات جدایی‌طلبان بلوچ همچنان متشنج است. در این ایالت محدودیت بر گردهمایی‌ها ادامه دارد و اهالی شهر کویته، مرکز این ایالت، همچنان با مشکلات دسترسی به اینترنت روبرو هستند. همچنین گزارش‌هایی مختلفی درباره مشارکت سه عضو زن گروه «ارتش آزادی‌بخش بلوچ»، بی‌‌ال‌ای، در این حملات منتشر شده است.

در همین حال، سرفراز بوگتی، وزیر اعلی ایالت بلوچستان، در یک کنفرانس خبری گفت که در جریان عملیات در این ایالت ۱۴۵ فرد مسلح کشته شده‌اند. به گفته او، در حملات روز شنبه، ۱۱ دلو، مجموعاً ۳۱ غیرنظامی و ۱۷ نیروی امنیتی نیز کشته شده‌اند.

او اضافه کرده است که عملیات جستجو علیه افراد مسلح ادامه دارد و «اجازه فرار به آن‌ها نخواهیم داد.»

پیش‌تر، ارتش پاکستان و اداره روابط عمومی آن (آی‌اس‌پی‌آر) اعلام کرده بودند که در حملات اخیر در کویته و برخی دیگر از شهرهای ایالت بلوچستان حداقل ۹۲ فرد مسلح و ۱۵ نیروی امنیتی کشته شده‌اند.

برخی از ساکنان «نوشکی» گفته‌اند که صبح یکشنبه نیز صدای تیراندازی و انفجار شنیده شده و برخی افراد مسلح هنوز در شهر گشت‌زنی می‌کنند. آن‌ها همچنین گفته‌اند که برخی از افراد مسلح را در ایستگاه‌های پولیس، ادارات قضایی و دیگر دفاتر دولتی دیده‌اند.

محمد کاظم، خبرنگار بی‌بی‌سی، همان روز گزارش داد که حملات در کویته از ساعت ۶ صبح شنبه در منطقه سریاب آغاز و سپس به سایر مناطق از جمله ساحات محافظت شده گسترش یافته است.

«ارتش آزادی‌بخش بلوچ» مسئولیت این حملات را بر عهده گرفته و مدعی شده که «تلفات جانی و مالی سنگینی» به نیروها و نهادهای پاکستانی وارد کرده است.

خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، روز گذشته گفت دو عضو زن «ارتش آزادی‌بخش بلوچ» نیز در این حملات مشارکت داشته‌اند. با این حال، خود گروه جدایی‌طلب بلوچ نیز علاوه بر معرفی برخی از سرکردگان مرد کشته‌شده، تصاویر و اطلاعات سه زن را نیز منتشر کرده و گفته است که در این حملات «سه زن فدایی» نیز حضور داشته‌اند.

اعضای زن «ارتش آزادی‌بخش بلوچ»

گروه «ارتش آزادی‌بخش بلوچ» مسئولیت حملات جمعه گذشته (۳۰ جنوری) را پذیرفته و آن را «عملیات هیروف ۲ – گوادر» نامیده است. بر اساس گزارش‌ها، این گروه علاوه بر شهر کویته، محلاتی را در گوادر، خاران، مستونگ، نوشکی، پسنی و برخی مناطق دیگر ایالت بلوچستان هدف قرار داده است.

«سگار مدیا»، یک رسانه وابسته به «ارتش آزادی‌بخش بلوچ» اعلامیه و اطلاعات مربوط به این گروه را در کانال تلگرام خود منتشر کرده و گفته است که در این عملیات مجموعاً ۲۷ عضو این گروه جدایی‌طلب بلوچ کشته شده‌اند که از این تعداد ۱۴ نفر بمب‌گذار انتحاری از واحد «مجید بریگاد» بودند و سه عضو زن نیز شامل آن‌ها می‌شدند.

«ارتش آزادی بلوچ» این سه عضو زن را به نام‌های «حوا بلوچ»، «اصفه منگل» و «هتم ناز» معرفی و برای هر یک اطلاعات مختصری منتشر کرده است:

برخی از اعضای «ارتش آزادی‌بخش بلوچ» تصاویر این زنان را در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرده‌اند. یک ویدیو از حوا بلوچ (دروشم) که در میدان نبرد ثبت و منتشر شده، او را در حال شلیک کردن نشان می‌دهد، درحالی که به رفتار دولت پاکستان با بلوچ‌ها نیز معترض است.

بی‌بی‌سی قادر به تأیید مستقل این ویدیو و اطلاعات آن نیست.

خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، روز یکشنبه (اول فبروری) در یک نشست خبری در سیالکوت، درباره مشارکت زنان از سوی گروه بی‌ال‌ای در این عملیات‌ها گفت که «تندروها کارِ شکل‌دهی به ذهنیت دختران و پسران جوان را آغاز کرده‌اند». به گفته او، نیروهای امنیتی حملات افراد مسلح را «ناکام» کرده‌اند و اکنون «مشغول انجام عملیات‌های نهایی خود هستند.»

اتهامات دوباره به هند و افغانستان

جدایی‌طلبان بلوچ، حکومت و ارتش پاکستان را متهم می‌کنند که با آن‌ها «ظلم» می‌کنند، مردم بلوچ را تحت فشار قرار می‌دهند و از منابع طبیعی ایالت سهمی به آن‌ها نمی‌دهند. برخی فعالان مدنی بلوچ نیز همین ادعاها را مطرح کرده‌اند، اما حکومت پاکستان آن‌ها را رد می‌کند.

حکومت پاکستان «ارتش آزادی‌بخش بلوچ» را یک گروه «تروریستی» می‌داند و از فعالان مسلح این گروه تحت عنوان «فتنه هند» یاد می‌کند.

پاکستان همچنین هند را متهم به حمایت از این گروه می‌کند، اما هند این اتهام را رد کرده است.

در حملات اخیر، پاکستان نیز هند را مسئول دانست، اما هند دوباره این اتهام را رد کرد.

رندیر جیسوال، سخنگوی وزارت امور خارجه هند، گفته است: «پاکستان با چنین اتهام‌هایی می‌خواهد توجه مردم را از ناکامی‌های داخلی خود به سمت دیگری منحرف کند و این عادت قدیمی آن‌ها است.»

به گفته آقای جیسوال، «تاریخ سرکوب، ظلم و نقض حقوق بشر پاکستان» بر کسی پوشیده نیست.

خواجه آصف وزیر دفاع پاکستان، ، نیز در ارتباط با این حملات نام افغانستان را مطرح کرده است.

او گفته است: «ما باید لانه‌های تندروها را هدف قرار دهیم، چه در داخل کشور باشند و چه در خارج»، و افزوده است: «اگر افغانستان پشت این اقدامات باشد، در برداشتن هیچ‌گونه گامی تردید نخواهیم کرد.»

حکومت طالبان در افغانستان تاکنون واکنش تازه‌ای به این اظهارات نشان نداده، اما پیش‌تر گفته بود که اجازه نخواهد داد خاک افغانستان علیه هیچ کشور دیگری استفاده شود و در صورت «تجاوز پاسخ قاطع خواهد داد.»

پیش‌تر نیز مقام‌های طالبان، پاکستان را متهم کرده بود که «ناکامی‌های خود را به گردن دیگران می‌اندازد».

سابقه مشارکت زنان در عملیات بی‌‌ال‌ای

این نخستین بار نیست که زنان عضو «ارتش آزادی‌بخش بلوچ» در کنار مردان در عملیات و نبردها علیه ارتش پاکستان مشارکت می‌کنند. پیش از این نیز برخی از آن‌ها در حملات انتحاری و دیگر حملات مسلحانه شرکت داشته‌اند.

در ۲۶ اگست سال ۲۰۲۴، یکی از فرماندهان زن این گروه به نام «ماهل بلوچ»، در منطقه بیله بلوچستان با یک موتر مملو از مواد منفجره، حمله انتحاری علیه یکی از مراکز نیروهای پاکستانی انجام داد.

«ارتش آزادی‌بخش بلوچ» اعلام کرد که با این حمله، «عملیات هیروف» را آغاز کرده است.

این روز هم‌زمان با هجدهمین سالگرد کشته شدن نواب اکبر بوگتی، رهبر سیاسی سرشناس بلوچستان، بود و در آن زمان جدایی‌طلبان بلوچ در ده ولسوالی این ایالت حملاتی انجام دادند که به گفته مقام‌های پاکستانی، دست‌کم ۳۹ نفر در آن کشته شدند.

پیش از آن، در اپریل سال ۲۰۲۲، زنی به نام «شاری بلوچ» در مقابل مرکز کنفوسیوس دانشگاه کراچی پاکستان حمله انتحاری انجام داد که در آن چهار نفر، از جمله سه استاد چینی، کشته شدند. گفته می‌شود که او نخستین زن عامل حمله انتحاری این گروه بود.

«شاری بلوچ»، ساکن منطقه تربت بلوچستان که با نام «برمش» نیز شناخته می‌شد، مادر دو فرزند و همسر یک داکتر بود.

در جون سال ۲۰۲۳ نیز در همین منطقه تربت، یک حمله انتحاری علیه کاروان نیروهای امنیتی پاکستان رخ داد که عامل آن زنی به نام «سمیعه قلندرانی بلوچ» معرفی شد.

به گفته افراد مسلح «ارتش آزادی‌بخش بلوچ»، آن زن، نامزد ریحان بلوچ و عروس اسلم بلوچ، بنیان‌گذار «واحد مجید»، بوده است.