عملیات ارتش پاکستان علیه گروههای مسلح در تیراه؛ بسیاری از ساکنان خانههای خود را ترک کردهاند
ارتش پاکستان به باشندگان محل در منطقه تیراهِ خیبرپښتونخوا هشدار داده است که تا ۲۵ جنوری باید از مناطقی که قرار است عملیات نظامی انجام شود، خارج شوند.
شمار زیادی از خانوادهها، خانههایشان را ترک کردهاند، و بسیاری از مردم در جستوجوی سرپناه هستند.
اسلامگل افریدی، خبرنگار آزاد در منطقه، که وضعیت در تیراه را از نزدیک دیده، میگوید بسیاری از بیجاشدگان با سرمای سخت زمستان و نگرانی از آینده روبهرو هستند:
«در هوای سرد و در دامنهٔ کوهها، از صبح زود شمار زیادی از مردم در حویلی یک لیسهٔ عالی دولتی جمع شدهاند و در دستشان فورمههای ثبتنام دیده میشود. اینها باشندگان منطقهٔ تیراهاند که پس از اعلام احتمال عملیات نظامی علیه گروههای مسلح، بیجا شدهاند و برای ثبتنام آمدهاند.»
مقامهای محلی میگویند روند بیجا شدن مردم از دهم نوامبر آغاز شده، اما روند ثبتنام از پنجم جنوری شروع شده است.
در مورد آغاز عملیات نظامی در تیراه، اردوی پاکستان و حزب حاکم در خیبرپښتونخوا، تحریک انصاف، دیدگاههای متفاوت دارند.
«برای عملیات علیه افراد مسلح نیاز به کسب اجازه نیست»
از اواخر سال ۲۰۲۱، فعالیت گروههای مسلح در منطقه افزایش یافته است، گروههایی، از جمله تحریک طالبان پاکستان، لشکر اسلام، گروه حافظ گل بهادر و جماعت الاحرار.
هرچند برای تأمین امنیت منطقه نشستهایی میان مردم محل، بزرگان قومی، نیروهای امنیتی و مقامهای بلندپایه دولتی برگزار شد، اما نتیجهٔ روشنی نداشته است.
در پی درگیری میان نیروهای امنیتی و افراد مسلح، تلفات سنگین به مردم محلی هم وارد شده است و حکومت به آنها گفت به دلیل عملیات نظامی باید مناطقشان را ترک کنند.
بزرگان قومی و مردم محل در آغاز با این تصمیم مخالفت کردند اما وضعیت امنیتی بیشتر وخیم شده است.
کمیتهٔ ۲۴ نفری بزرگان قومی در پایان ماه دسامبر، توافقی را با حکومت دربارهٔ بیجاشدگان امضا کرد که براساس آن، مردم باید از ۵ تا ۲۵ جنوری منطقه را ترک کنند.
براساس این توافق، خانوادههای بیجا شده در مرحلهٔ نخست پول کرایهٔ موتر دریافت میکنند، سپس دو نیم صدهزار روپیه و بعد از آن هر ماه ۵۰ هزار روپیه پرداخت میشود.
قرار است روند بازگشت خانوادهها به خانههایشان از ۵ اپریل آغاز شود.
دومین آوارگی
در آغاز، درگیریها از سوی شبهنظامیان انصار الاسلام و لشکر اسلام شروع شد، اما بعدها دیگر گروههای مسلح نیز فعالیتهای خود را گسترش دادند.
در دور اول عملیات نظامی علیه این گروهها در سال ۲۰۱۳، براساس گزارش سازمان بینالمللی مهاجرت، حدود ۱۱ هزار و ۴۰۰ خانواده از تیراه بیجا شده بودند.
یک سال بعد روند بازگشت بیجا شدهگان آغاز شد، اما در همین مدت ارتش پاکستان در منطقه در مقیاس گسترده پوستهها و مراکز نظامی ساخت و امید به ثبات برآورده نشد.
تیراه زادگاه اصلی سهیل افریدی، وزیر اعلی ایالت خیبرپښتونخواست. او بارها گفته که عملیات نظامی راهحل مشکلات منطقه نیست و اجازه انجام عملیات را در آنجا نمیدهد.
اما جنرال احمد شریف، سخنگوی ارتش پاکستان، در یک نشست خبری امنیتی در پاسخ به سئوالی در این زمینه، گفت: «برای عملیات علیه افراد مسلح نیازی به کسب اجازه نیست.»
پس از احتمال آغاز عملیات، مخالفان سیاسی حکومت در خیبرپښتونخوا انتقادهای تندی از حزب حاکم کردهاند.
حکومت محلی خیبرپښتونخوا برای کمک به بیجاشدگان بودجهٔ چهار میلیارد روپیه را اعلان کرده است که برای غذا، سرپناه موقت و تسهیلات حملونقل خانوادههای آسیبدیده استفاده شود.
مقامها میگویند پیش از بیجاشدن، در تیراه حدود ۱۹ هزار و ۱۰ خانواده زندگی میکردند.
علیمحمد، مرد ۵۰ ساله، میگوید پنج روز پیش همراه خانوادهاش از تیراه بیجا شده است. او هر روز به مرکز ثبتنام میرود تا کمک مالی اعلامشده از سوی حکومت را دریافت کند تا در آینده، در برگشت دوباره به منطقهاش، با مشکلی روبهرو نشود.
سیدمحمد، مرد ۴۰ ساله و باشندهٔ ملکدینخېل تیراه، کنار سرک عمومی مقابل مرکز ثبتنام ایستاده و به یک موتر باربری بارشده که زنان و کودکان داخل آن نشستهاند، اشاره میکند.
او میگوید سه ساعت را در مرکز ثبتنام گذرانده اما هیچ نتیجهای نگرفته است. به گفتهٔ او، در داخل مرکز سیستم منظم وجود ندارد تا مردم درست رهنمایی شوند.
سیدمحمد میافزاید: «به خاطر سرمای شدید، کودکان بیمار شدهاند، چون شب را در داخل موتر گذراندند.»
مقامهای دولتی نیز میپذیرند که در روند ثبتنام مشکلات وجود دارد.
طلحه محمود، معاون کمیشنر باره، میگوید: «هیچ شکی نیست که مردم هنگام ثبتنام با مشکلات روبهرو اند، اما حکومت تلاش میکند برای خانوادههای بیجا شده سهولتها فراهم کند.»
با وجود اقدامهای حکومت، بیجا شدهگان ناراضیاند و شمار زیادی از مردم بار دیگر جادهٔ کنار مرکز ثبتنام را بهگونهٔ اعتراضی بر هر نوع رفتوآمد مسدود کردند.
تیراه کجاست و چه ویژگیهایی دارد؟
تیراه از مناطق دورافتاده و کوهستانی خیبرپښتونخواست که از نظر زیباییهای طبیعی داستانهای زیادی دارد. این منطقه در حدود ۱۴۰ کیلومتری جنوبغرب پشاور موقعیت دارد.
از جنوبغرب، در شرق خط دیورند با کُرمه و در شمال با اورکزی همسرحد است.
در این منطقه شاخههای مختلف قبیلهٔ افریدی زندگی میکنند. برخی مردم محل میگویند مهمترین منبع درآمد آنها کِشت بنگ (چرس) است که برای ساخت مواد مخدر استفاده میشود.
این موج تازهٔ بیجا شدن و احتمال عملیات نظامی میتواند، به بسیاری، از دهقانان گرفته تا هر قشر دیگر در منطقه، آسیبهای گسترده وارد کند.
