واکنش حکومت طالبان به نشست تهران: علاقه‌مندیم مشکلات با همه کشورها را از طریق مذاکره حل کنیم

وزارت خارجه حکومت طالبان از بیانیه نشست کشورهای منطقه در تهران استقبال کرده و گفته است که می‌خواهد «مشکلات با تمامی کشورها را از راه گفت‌وگو حل کند.»

نمایندگان کشورهای همسایه افغانستان در نشست تهران با صدور اعلامیه‌ای از حکومت طالبان و پاکستان خواستند که به میز مذاکره برگردند و مشکلات شان را از طریق گفت‌وگو حل کنند.

از حکومت طالبان نیز برای شرکت در نشست نمایندگان ویژه برخی کشورها برای افغانستان دعوت شده بود، اما طالبان در آن شرکت نکرد.

منابعی در وزارت خارجه طالبان به بی‌بی‌سی گفتند که به حل مشکلات با پاکستان متعهد‌اند و گفت‌وگوها در این مورد ادامه دارد.

تازه‌ترین دور مذاکرات میان دوطرف حدود سه هفته پیش در ریاض، پایتخت عربستان، برگزار شد اما نتیجه قابل توجهی نداشت. منابع نزدیک به مذاکرات به بی‌بی‌سی گفتند که دوطرف فیصله کردند که به توافق آتش‌بس دوحه و ادامه گفت‌وگوها پایبند بمانند.

در خواست از حکومت طالبان و پاکستان برای بازگشت به میز مذاکره در نشست تهران

نشست نمایندگان کشورهای همسایه افغانستان روز یکشنبه (۲۳ قوس) با حضور نمایندگان کشورهای روسیه، چین، پاکستان، تاجیکستان، ازبکستان و ترکمنستان در تهران برگزار شد.

نمایندگان حکومت طالبان، با وجود دعوت از سوی تهران در این نشست شرکت نکردند.

شرکت‌کنندگان در اعلامیه‌ای پایانی نشست «از همه تلاش‌هایی که برای کاهش تنش بین افغانستان و پاکستان در جریان است حمایت نموده و آمادگی خود را برای کمک به تقویت این تلاش‌ها اعلام نمودند.»

آن‌ها «در عین حال از هر دو کشور خواستند به میز مذاکره بازگشته و مشکلات فی‌مابین را از مسیر دیپلماتیک حل و فصل نمایند.»

نمایندگان کشورهای حاضر در نشست همچنین از سازمان‌های بین‌المللی خواستند زمینه بازگشت آبرومندانه مهاجرین افغان از کشورهای همسایه را فراهم سازند.

شرکت‌کنندگان این نشست «با بیان نگرانی های امنیتی، آمادگی خود را برای کمک به افغانستان به منظور مبارزه با تروریسم، قاچاق مواد مخدر و انسان» اعلام کردند.

همچنین در این نشست بر برگزاری پنجمین نشست وزیران خارجه کشورهای همسایه افغانستان در عشق‌آباد ترکمنستان توافق شد و پاکستان نیز آمادگی خود را برای میزبانی دومین دور نشست نمایندگان ویژه کشورهای همسایه افغانستان در اسلام‌آباد در ماه مارچ سال آینده اعلام کرد.

حکومت طالبان تا کنون در مورد اعلامیه پایانی نشست تهران و خواست‌های مطرح شده در آن واکنشی نشان نداده است.

اما محمد صادق، نماینده ویژه پاکستان، روز گذشته و همزمان با برگزاری این نشست در حساب خود در شبکه ایکس نوشت که «اسلام‌آباد به دنبال ترویج صلح، توسعه و امنیت در منطقه است» و افزود: «نگرانی‌های پاکستان در مورد تروریسم باید قاطعانه مورد توجه قرار بگیرد.»

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران روز یک شنبه در آغاز نشست نمایندگان ویژه کشورهای همسایه افغانستان در تهران گفت: «این نشست با هدف رایزنی و گفت‌وگوی کشورهای منطقه در مورد یکی از مهم‌ترین موضوعات منطقه و برای نخستین بار در این سطح برگزار می‌شود.»

وزیر امور خارجه ایران همچنین تأکید کرد که ایران، به‌عنوان همسایه دیرینه افغانستان و شریک نزدیک مردم این کشور، همواره بر ضرورت ادغام همه‌جانبه افغانستان در منطقه تأکید داشته است.

وی در ادامه افزود: «تحولات و چالش‌های منطقه‌ای تنها از مسیر گفت‌وگوی سازنده، مشارکت فعال تمامی کشورها، رعایت کامل اصول احترام متقابل و بهره‌گیری از سازوکارهای بومی و همکاری‌های پایدار میان کشورهای منطقه قابل مدیریت است.»

این نشست به میزبانی وزارت خارجه ایران در حالی برگزار شد که یک روز پیشتر از آن وزارت امور خارجه حکومت طالبان اعلام کرد نمایندگان آن‌ها در نشست تهران حضور نخواهند داشت.

ضیا احمد تکل، رئیس اطلاعات و روابط عمومی وزارت امور خارجه حکومت طالبان، به بی‌بی‌سی گفت که «از افغانستان هم دعوت شده است»، اما آنان در این نشست شرکت نخواهند کرد.

آقای تکل در توضیح دلایل عدم شرکت گفت که حکومت طالبان «از طریق سازمان‌های منطقه‌ای، فرمت‌ها و همچنین مکانیسم‌های دوجانبه، به‌طور مداوم روابط فعال با همه کشورهای منطقه دارد و در زمینه توسعه تفاهم و همکاری‌های منطقه‌ای نیز پیشرفت‌های عملی قابل‌توجهی به‌دست آورده است.»

او افزود که حکومت طالبان «با تقویت این فرمت‌های موجود در منطقه به توسعه تفاهم و همکاری‌های منطقه‌ای باور دارد.»

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، با اشاره به عدم حضور نمایندگان حکومت طالبان در نشست ویژه کشورهای منطقه درباره افغانستان گفت که «از افغانستان دعوت شده بود»، اما «این تصمیم افغانستان بود که شرکت نکند و ما به آن احترام می‌گذاریم.»

او، گفت: «دوست داشتیم افغانستان شرکت می‌کرد. اعتقاد داریم که مشارکت افغانستان در چنین روندهایی به تقویت تفاهم و رفع مشکلات افغانستان با کشورهای همسایه کمک خواهد کرد.»

محمد مدثر تیپو، سفیر پاکستان در ایران، با انتشار متنی درباره دیدار محمد صادق، نماینده ویژه این کشور در امور افغانستان، با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، ابراز امیدواری کرد که نشست تهران نقش مؤثری در ترویج صلح و توسعه در منطقه ایفا کند.

با این حال، درباره دستور کار نشست تهران، مقام‌های ایرانی اظهارات متفاوتی داشته‌اند. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در پاسخ به این پرسش که آیا در نشست تهران درباره تنش میان افغانستان و پاکستان نیز گفت‌وگو خواهد شد، گفت: «طبیعی است در چنین نشستی کشورها مسائل خودشان را مطرح کنند.»

او گفت: «ایران به دنبال کمک به راه‌حل‌هایی است که ثبات و امنیت در منطقه و کشورهای پیرامونی را تقویت کند.»

در مقابل، رسانه‌های ایران به نقل از محمدرضا بهرامی، دستیار وزیر و مدیرکل آسیای جنوبی وزارت امور خارجه ایران، گزارش داده‌اند که هدف نشست تهران «میانجیگری میان افغانستان و پاکستان نیست.»

واکنش‌ها به نشست تهران

برگزاری نشست تهران واکنش شماری از چهره‌های سیاسی افغانستان را نیز به دنبال داشته است. محمد حنیف اتمر، وزیر امور خارجه پیشین افغانستان، با استقبال از این نشست گفت: «امید داریم این نشست بر ضرورت آغاز مذاکرات بین‌الافغانی به‌منظور رسیدگی به ابعاد داخلی بحران‌ها و تحقق مسئولیت‌ها و تعهدات بین‌المللی دولت افغانستان تأکید کند و از جوانب افغانی بخواهد تا با همکاری سازمان ملل متحد، این مذاکرات را هرچه زودتر برگزار نمایند و حمایت خود را در این زمینه اعلام کنند.»

او در ادامه نوشت: «اکنون زمان آن فرا رسیده تا کشورهای منطقه و جامعه بین‌المللی نقش خود را در حمایت از هم‌صدایی و یافتن راه‌حل‌های سیاسی ایفا نمایند.»

حدود یک هفته پیش، رهبران سیاسی مخالف حکومت طالبان در نشستی مشترک و مجازی خواستار برگزاری مذاکرات صلح با حمایت شورای امنیت ملل متحد برای حل بحران افغانستان شدند.

در بخشی از اعلامیه این چهره‌های سیاسی آمده بود: «حل بحران افغانستان لزوماً و ترجیحاً باید از راه مذاکرات و توافق همه‌شمول و فراگیر بین‌الافغانی صورت گیرد. این مذاکرات باید با حمایت و تسهیلات سازمان ملل متحد و شورای امنیت، کشورهای منطقه و جامعه جهانی، در اسرع وقت برگزار شود.»

پیش‌تر یک منبع به بی‌بی‌سی گفته بود که کشورهای ایران، ترکیه و قطر از برگزاری این نشست و «هم‌سویی» گروه‌ها و احزاب سیاسی مخالف حکومت طالبان حمایت می‌کنند تا زمینه آغاز یک «مذاکره سیاسی معنی‌دار» میان آنان و حکومت طالبان فراهم شود.

این نشست با مخالفت‌هایی نیز روبرو شد و شاخه‌ حزب جمعیت اسلامی به رهبری صلاح‌الدین ربانی، اعلام کرد که به عضویت خود در «شورای عالی مقاومت ملی برای نجات افغانستان» پایان داده است.