شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
اپلیکیشن آنلاین برای متقاعدین؛ «شفافیت و سرعت» یا «وقت کشی و سرگردانی»؟
- نویسنده, سجاد محمدی
- شغل, بیبیسی
- در, لندن
شماری از متقاعدین افغانستان میگویند در شرایطی که بیشتر آنها «کهنسال» هستند و به تلفونهای هوشمند و انترنت «دسترسی ندارند»، راهاندازی اپلیکیشن آنلاین برای نوبتگیری «سرگردانی دیگر» به سرگردانیهای چند سال اخیرشان میافزاید.
وزارت مالیه حکومت طالبان، روز شنبه این هفته (۲۰ جدی/ ۱۰ جنوری) اعلام کرد که «اپلیکیشن کاربردی عصری» بخاطر «جلوگیری از ضیاع وقت و ایجاد شفافیت و سرعت» از سوی ریاست عمومی خزینه تقاعد این وزارت برای طی مراحل پرداخت معاش بازنشستگان ایجاد شدهاست.
این وزارت در اعلامیهای تاکید کرده است که «اخذ نوبت فقط بهشکل آنلاین ممکن است و بهصورت حضوری نوبت داده نمیشود.»
روند پرداخت حقوق بازنشستگان افغانستان پس از چهار سال تأخیر که سبب شد متقاعدین بارها دست به تظاهرات و گردهماییهای اعتراضی بزنند و بهدنبال بررسی یک دادگاه ویژه که با فرمان رهبر طالبان ایجاد شده، حدود پنج ماه قبل آغاز شد.
ریاست تقاعد وزارت مالیه تا پیش از این هر ماه فهرست چند وزارت و اداره دولتی را اعلام میکرد و از متقاعدین این نهادها میخواست برای ثبت نام و طی مراحل کارهایشان مراجعه کنند.
پرداخت حقوق بازنشستگان نظامی و ملکی که سالها و چند دهه در ادارات دولتی در نظامهای گوناگون افغانستان خدمت کرده بودند، با روی کارآمدن حکومت طالبان در سال ۲۰۲۱، متوقف شده بود.
بازنشستگان چه میگویند؟
میرویس صالحزاده، یکی از بازنشستگان، این اقدام وزارت مالیه را «وقت کشی و فریب دادن متقاعدین» میداند.
او به بیبیسی گفت: «این (راهاندازی اپلیکیشین) به نفع ما نیست. مردم همه مسکین و بیچارهاند و در اطراف (روستاها) و ولایات زندگی میکنند. دسترسی به انترنت و تلفون تچ (هوشمند) اصلا ندارند. ما را سرگردان میکنند.»
به گفته او، در شرایطی که متقاعدین با چالشهای سخت اقتصادی روبرواند، آنها مجبور میشوند برای پر کردن فورم آنلاین، صدها افغانی به افراد دیگر بپردازند تا برای آنها از طریق آنلاین نوبت بگیرند.
یاور، یک متقاعد دیگر به این نظر است که بیشتر بازنشستگان «کهنسال» شدهاند و «چشم شان دید ندارد» و نوبتگیری آنلاین باعث «ضیاع وقت» خواهد شد که به گفته او ماهها زمان خواهد برد.
با این حال، افندی سنگر، رئیس انجمن متقاعدین، با آنکه راه اندازی اپلیکیشن آنلاین برای متقاعدین را «کار خوب و نیک» میداند اما همزمان او هم به چالش اقتصادی و عدم دسترسی آنها به انترنت اشاره میکند.
آقای سنگر به بیبیسی گفت: «با تاسف باید بگویم که متقاعدین کهنسال هستند، ریش سفید هستند، بعضی آنها به بیماریهای مختلف مبتلا هستند، دسترسی متقاعدین (به انترنت) مشکل است. اقتصاد متقاعدین هم خراب است. انترنت از کجا کنند؟»
اما او به این دلیل این اقدام را «کار خوب» میداند که به گفته آقای سنگر، متقاعدین در ولایتها و خارج از افغانستان، بدون سفر به کابل، میتوانند از همانجا ثبت نام کنند و نوبت بگیرند، هرچند بازهم او تاکید میکند که در مجموع «شاید ۸۰ درصد اینها به انترنت دسترسی نداشته باشند.»
در این حال، عبدالقیوم نصیر، سخنگوی وزارت مالیه حکومت طالبان، در واکنش به انتقادهای بازنشستگان، به بیبیسی گفت که «اکثر متقاعدین با سواد هستند و استفاده از این اپلیکیشن آسان است.»
او گفت تعدادی از متقاعدین که کهنسال شده و نمیتوانند از تلفون و انترنت استفاده کنند، «فرزندانشان است یا کسانی دیگر پیدا خواهند شد که برای شان نوبت بگیرند.»
«متقاعدینی که مقروض حکومت شناخته شدهاند»
محمد رحمانی، رئیس عمومی خزینه تقاعد وزارت مالیه حکومت طالبان، در ماه سنبله امسال گفته بود که شمار بازنشستگان که تثبیت شده اند، به ۱۵۰ هزار نفر میرسد.
سخنگوی وزارت مالیه حکومت طالبان به بیبیسی گفت که تاکنون بیش از ۳۰ اداره «امارتی» (دولتی) اعلام شده و متقاعدین آنها مراجعه میکنند. او افزود که «اسناد و اوراق بییش از ۱۲ هزار متقاعد طی مراحل شده که یکتعداد آنها حقوق شان را دریافت کرده و تا کنون صدها میلیون افغانی به متقاعدین پرداخت شدهاست.»
اما شماری از بازنشستگانی که در نظام جمهوریت چند سالی از حقوق تقاعد شان را دریافت کرده، حالا میگویند که نه تنها مستحق دریافت حق تقاعد شناخته نشده، بلکه حتا «مقروض» نیز شدهاند.
افندی سنگر، رئیس انجمن متقاعدین گفت که در نظامهای قبلی، از حقوق کارکنان نظامی پنج درصد و از کارکنان ملکی هشت درصد، تحت نام تقاعد کسر میشد و «از آنجا که این پولها در بانک مرکزی ذخیره و بعد روی آن تجارت و سرمایهگذاری میشد، در هنگام تقاعد برعلاوه این (درصدیهای که متقاعدین پرداخت کرده) ۱۱ درصد دیگر را دولتهای سابق تحت نام مساعدت به متقاعدین پراخت میکردند.»
اما به گفته آقای سنگر، در طرزالعملی که از سوی حکومت طالبان ساخته شده، درصدی سهم دولت به حقوق متقاعدین حذف شده و این باعث شده متقاعدینی که چند سال از حق تقاعد شان را دوره جمهوریت گرفتهاند، حتا «قرضدار» محسوب شوند.
او که خود یک بازنشسته بخش نظامی است گفت: «خودم هم مستحق نمیشوم، چون چهار سال حقوق (تقاعد) را در جمهوریت گرفته بودم.۸۰ تا ۹۰ درصد ما مستحق تقاعد نمیشویم. در حال حاضر ۱۱ درصد مساعدت دولت حساب نمیشود. چهار سال پول تقاعد دوره جمهوریت را از مجموع سهم تقاعدی که من دادهام منفی کرده و هیچ پولی به من نماندهاست.»
اما به گفته رئیس انجمن متقاعدین، مطابق قانون که حکومت طالبان آن را لغو کرده، متقاعد تا زمان که زنده است، خودش و بعد از او همسر و فرزندانش میتوانند پول تقاعد او را بگیرند.
آقای سنگر افزود که اکنون حکومت طالبان تحت عنوان «قطع علاقه» با متقاعدین محاسبه میکند.
میرویس صالحزاده، متقاعد دیگر هم در این زمینه گفت: «کسانی که سه یا چهار سال در وقت جمهوریت پول گرفته اند، اصلا به آنها پول نمیدهند. جواب میدهد که پول اضافه گرفتهای، حتی قرضدار هستی.»
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، بیش از یک سال قبل با صدور فرمانی، پرداخت حقوق بازنشستگان را به «دادگاه خاص حقوق بازنشستگی» واگذار کردهبود.
او تاکید کرده بود که حقوق شماری از بازنشستگان با «حکم شرعی» دادگاه پرداخت شود.
رهبر طالبان پیشتر، دستور داده بود که حق بازنشستگی از حقوق کارکنان دولت کسر نشود که به معنای انحلال نظام بازنشستگی در افغانستان بود.
در افغانستان کارکنان دولت که ۶۵ ساله شوند یا سابقه ۴۰ سال خدمت داشته باشند بازنشسته میشوند.
در گذشته، کارکنان دولتی و خانوادههای آنها پس از بازنشستگی شان، از طریق همین سهم تقاعدی که در دوران خدمت پرداخته بودند و درصدی مساعدت دولت که به آن أضافه میشد، مخارج زندگی شان را تامین میکردند.
