تعهد دو میلیارد دالری امریکا به ملل متحد؛ افغانستان هیچ پولی دریافت نخواهد کرد

امریکا متعهد به پرداخت ۲ میلیارد دالر برای تأمین مالی برنامه‌های بشردوستانه ملل متحد شده است، اما همزمان به این نهاد هشدار داد که باید «تغییر کند یا از میان برود.»

این خبر در جینوا توسط جرمی لوین، نماینده رئیس‌جمهور امریکا در امور کمک‌های خارجی، و تام فلچر، رئیس امور بشردوستانه ملل متحد، اعلام شد.

این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که بودجه ایالات متحده برای عملیات‌های بشردوستانه با کاهش شدیدی روبرو شده و انتظار می‌رود سایر کمک‌کنندگان مانند بریتانیا و آلمان نیز بودجه‌های خود را بیش از پیش کاهش دهند.

آقای فلچر ضمن استقبال از این بودجه جدید، اعلام کرد که این مبلغ جان «میلیون‌ها انسان» را نجات خواهد داد.

با این حال، ۲ میلیارد دالر تنها بخشی از مبالغی است که ایالات متحده به طور سنتی برای کمک هزینه می‌کرد؛ به طوری که سهم این کشور در فعالیت‌های بشردوستانه ملل متحد در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۷ میلیارد دالر تخمین زده شده بود.

افغانستان سهمی از این پول نخواهد داشت

اعطای این بودجه با شرایط خاصی همراه است.

اگرچه کمک‌کنندگان ملل متحد گاهی بودجه را به پروژه‌های خاصی اختصاص می‌دهند، اما این بار بودجه ایالات متحده تنها ۱۷ کشور از جمله هائیتی، سوریه و سودان را در اولویت قرار داده است.

به گفته آقای لوین، افغانستان و یمن هیچ پولی دریافت نخواهند کرد. او افزود واشینگتن شواهدی در دست دارد که نشان می‌دهد در افغانستان، بودجه‌های ملل متحد به سمت طالبان منحرف شده است و «رئیس‌جمهور ترامپ هرگز تحمل نخواهد کرد که حتی یک ‬"پنی" از پول مالیات‌دهندگان به گروه‌های تروریستی برسد.»

حکومت طالبان تا حال به این اظهار نظر جدید واکنشی نداشته است اما در گذشته انحراف کمک‌های بین‌المللی به سمت خود را رد کرده است.

کمک‌های امریکا، از طریق ملل متحد، به افغانستان چقدر است؟

فرهاد محمدی

بی‌بی‌سی

بر اساس آماری که دفتر هماهنگی امور بشر دوستانه ملل متحد (اوچا) ارائه کرده است، تا اواخر دسامبر ۲۰۲۵، ملل متحد در مجموع حدود ۱/۰۷ میلیارد دالر در سال جاری در افغانستان هزینه کرده است.

این رقم، کل بودجه‌ای است که به سرویس ردیابی مالی ملل متحد (FTS) گزارش شده است.

بر اساس گزارش اوچا، امریکا با آنکه در سال ۲۰۲۵ بزرگترین کمک‌کننده به افغانستان از طریق ملل متحد است اما سهم آن تنها ۲۳/۳ درصد بوده است که حدود ۲۱۹ میلیون دالر می‌شود.

بعد از امریکا، اداره کمک‌های بشردوستانه و حفاظت مدنی کمیسیون اروپا، بریتانیا و بانک جهانی هر کدام به ترتیب با حدود ۱۹۴، ۱۱۰ و ۶۶ میلیون دالر دوم تا چهارم بوده‌اند.

بودجه اولیه ملل متحد برای افغانستان در سال ۲۰۲۵ مبلغ ۲/۴۲ میلیارد دالر تعیین شده بود، اما به دلیل بحران شدید بودجه دراین سازمان، این مبلغ به یک طرح اولویت‌بندی‌شده با نیاز ۱.۶۲ میلیارد دالری کاهش یافت.

بیشترین هزینه ملل متحد هم از مجموع ۱/۰۷ میلیاردی که سال ۲۰۲۵ در افغانستان به مصرف رسانده در بخش‌های کشاورزی، خدمات به مهاجران، امنیت غذایی، صحت، لجستیک و پشتیبانی بوده است.

برنامه جهانی غذا بیشترین پول (۳۶۵.۵ میلیون دالر) را مصرف کرده است. پس از آن صندوق کودکان ملل متحد با ۹۱.۶ میلیون دالر، صندوق جمعیت ملل متحد با ۷۵ میلیون دالر، کمیساریای عالی ملل متحد برای پناهندگان با ۵۵.۵ میلیون دالر، سازمان بین‌المللی مهاجرت با ۴۸.۹ میلیون دالر و سازمان جهانی صحت با مصرف ۴۴.۲ میلیون دالر به‌ترتیب بیشترین پول را به مصرف رسانده‌اند.

اوچا می‌گوید، در بیش از چهار سال حکومت طالبان، ملل متحد برای کار در افغانستان بیشترین کمک را در سال ۲۰۲۲ دریافت کرده بود که بالغ بر ۳/۸ میلیارد دالر بود. اما پس از آن مقدار کمک‌ها هر سال کاهش چشم‌گیر داشته است. این کمک‌ها در سال ۲۰۲۳ حدود ۱/۹ میلیارد و سال ۲۰۲۴ حدود ۱/۷ میلیارد دالر بوده است.

پیامدهای کمک‌های ایالات متحده به ملل متحد

چنین محدودیت‌هایی برای آژانس‌های امدادی که در کشورهای خارج از فهرست ارائه شده فعالیت می‌کنند، دشوار خواهد بود.

پیامدهای قطع بودجه پیش از این نیز منجر به تعطیلی کلینیک‌های صحی مادر و کودک در افغانستان و کاهش سهمیه غذایی آوارگان در سودان شده است. در سطح جهانی، نرخ مرگ‌ومیر کودکان که روندی کاهشی داشت، در سال جاری رو به افزایش است.

همچنین، شرایط تعیین‌شده برای این بودجه جدید، صرف هزینه در پروژه‌های مربوط به تغییرات اقلیمی را ممنوع کرده است؛ چرا که آقای لوین معتقد است این پروژه‌ها «نجات‌دهنده زندگی» نبوده و در راستای «منافع ایالات متحده» نیستند.

لوین که از وفاداران ترامپ است و گفته می‌شود مسئولیت انحلال سازمان توسعه بین‌المللی امریکا (USAID) و اخراج هزاران کارمند آن را بر عهده داشته، به ملل متحد هشدار داد که باید «تغییر کند یا بمیرد.» او تأکید کرد که «دخلک ایالات متحده به روی سازمان‌هایی که فقط می‌خواهند به سیستم قدیمی بازگردند، باز نیست.»

ایالات متحده تأکید دارد که بودجه باید متمرکز و کارآمد باشد و هیچ موازی‌کاری در پروژه‌های امدادی صورت نگیرد. تام فلچر و کل مجموعه ملل متحد اعلام کرده‌اند که صمیمانه از این ویژگی‌ها حمایت می‌کنند، زیرا به هدر رفتن ناعادلانه پول به نفع هیچ‌کس، به‌ویژه دوصد میلیون نفری که درگیر بحران‌ها هستند، نیست.

با این حال، در حالی که ملل متحد با قدردانی از بودجه جدید ایالات متحده استقبال می‌کند، پرسش‌های بزرگی درباره سیاسی بودن شرایط تعیین‌شده وجود دارد. اصول بنیادین کمک‌های بشردوستانه بر بی‌طرفی، عدم جانبداری و هدایت کمک‌ها به سمت نیازمندترین افراد تأکید دارد، اما حذف کشورهای خاص یا بحران‌های مشخصی همچون تغییرات اقلیمی، این اصول را به چالش می‌کشد. با این وجود، در بحبوحه بحران مداوم مالی و در مواجهه با یک کمک‌کننده بسیار بدبین در واشینگتن، بسیاری در ملل متحد اذعان خواهند کرد که ۲ میلیارد دالر بهتر از هیچ است.