بانک جهانی: افزایش واردات افغانستان از چهار کشور خسارات ناشی از مسدود شدن مرزهای پاکستان را جبران کرد
منبع تصویر، MOF
وزارت مالیه حکومت طالبان گفته است که قطع روابط تجاری افغانستان با پاکستان هیچگونه تأثیر منفی بر جریان تجارت کشور نگذاشته و تجارت افغانستان با کشورهای همسایه منطقه و جهان همچنان به گونه عادی و بدون هیچ نوع چالش ادامه دارد.
این وزارت با نشر اعلامیهای در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است که «وزارت مالیه در تمامی گمرکات کشور سهولتهای قابلتوجهی را برای تاجران داخلی و خارجی فراهم کرده است تا بتوانند به عوض پاکستان، با سایر کشورهای همسایه، منطقه و جهان بدون مشکل دادوستد کنند.»
وزارت مالیه به همه تاجران اطمینان داده که در زمینه تقویت روابط تجاری از طریق راههای بدیل به جای پاکستان، «به طور کامل» از آنان حمایت خواهد کرد.
گزارش ماه اکتوبر بانک جهانی
منبع تصویر، Anadolu Agency/Getty Images
اطمیناندهی حکومت طالبان به تاجران در حالی است بانک جهانی در تازهترین گزارش خود تحت عنوان نظارت اقتصادی افغانستان (Afghanistan Economic Monitor) گفته است که اقتصاد اینکشور با وجود ثبات درآمد و تغییر موفق مسیر تجارت، تحت فشار تازهای قرار دارد.
در گزارش ماه اکتوبر ۲۰۲۵ بانک جهانی که ۱۹ نوامبر منتشر شده آمده است که بازگشت گسترده مهاجران، خشکسالی شدید، زلزلهها در ولایات شرقی و شمالی، اختلالات موقت در خدمات انترنت و مخابرات، و تغییر اولویتهای منطقهای به آسیبپذیریهای موجود دامن زده و سرعت رشد اقتصادی افغانستان را کاهش داده است. با اینحال، تورم کلی (Headline Inflation) در سپتمبر ۲۰۲۵ به ۲.۱ درصد در مقیاس سالانه رسید که عمدتاً به علت کاهش ۰.۸ درصدی قیمت مواد غذایی بوده است. در مقابل، قیمت کالاهای غیرخوراکی به سبب افزایش هزینههای مسکن و تقاضا، ۵ درصد افزایش یافته است. از نظر پولی، نرخ پول افغانی در اکتوبر ۲۰۲۵ تقویت شد و ۱.۸ درصد نسبت به دالر امریکایی در مقیاس ماهانه، افزایش یافته است، که ثبات آن در برابر شرکای تجاری به حفظ رقابتپذیری خارجی افغانستان کمک کرده است.
جمعآوری عواید داخلی ۱۶ درصد افزایش یافته است
در این گزارش آمده است که علیرغم اختلالات در تجارت مرزی، عملکرد مالی حکومت طالبان در هفت ماه اول سال مالی ۲۰۲۵ قوی بوده است. جمعآوری درآمد داخلی به ۱۵۳.۴ میلیارد افغانی (۲.۳ میلیارد دالر) رسید که ۱۶ درصد نسبت به دوره مشابه سال قبل افزایش را نشان میدهد. این افزایش عمدتاً ناشی از رشد درآمدهای گذرگاههای مرزی غربی (هرات، فراه) و شمالی (بلخ) بوده است که کاهش شدید درآمدهای مرزهای شرقی و جنوبی (که تحت تأثیر بسته شدن مرز پاکستان بودند) را جبران کرد.
به گفته بانک جهانی، کل هزینهها با رشد ۱۸.۵ درصدی به ۱۵۵.۷ میلیارد افغانی رسیده که ۴۹ درصد از آن (۷۵.۶ میلیارد افغانی) به بخش امنیتی اختصاص یافته است.
افزایش سهم هند و کاهش سهم پاکستان در اقتصاد افغانستان
منبع تصویر، AFP
گزارش بانک جهانی در مورد تجارت با پاکستان افزوده است که بستهشدن گذرگاهها با پاکستان در اواسط اکتوبر اختلال بهوجود آورد، اما تاجران با موفقیت مسیر تجارت را به سمت ایران و کشورهای آسیای مرکزی تغییر دادند. کسری تجاری در اکتوبر با ۱ درصد کاهش ماهانه به ۰.۸۸ میلیارد دالر رسید. صادرات با جهشی ۱۳ درصدی به ۲۶۷ میلیون دالر رسید، چرا که محصولات کشاورزی به هند و ازبیکستان مسیرتازه یافتند.
بانک جهانی میگوید که در نتیجه این تغییرات، در هفت ماه اول سال مالی، هند با ۵۰ درصد صادرات ماهانه در ماه اکتوبر و ۳۸.۳ درصد از کل صادرات، به بزرگترین مقصد محصولات صادراتی افغانستان تبدیل شد. در حالی که سهم پاکستان، که در گذشته بازار اصلی صادرات افغانستان بود، به ۳۵.۸ درصد کاهش یافت، بهطوری که صادرات ماهانه به این کشور در ماه اکتوبر نصف شد.
این گزارش افزوده است که ادامه بسته ماندن مرزها میتواند مشارکت تجاری دو طرف را از این هم پایینتر بیاورد.
گذرگاههای تجاری میان افغانستان و پاکستان پس از درگیری مرزی دو طرف در ۹ اکتوبر ۲۰۲۵ مسدود شدهاند.
کمتر از دو هفته قبل حکومت طالبان از تاجران خواست تا مسیرهای تجارت بدیل پاکستان را جستجو کنند.
ملا عبدالغنی برادر (۱۲ نوامبر/۲۱ عقرب ۱۴۰۴) در نشستی با تاجران و صنعتکاران افغان و همچنین مقامات وزارت مالیه حکومت طالبان گفت: «مسیر پاکستان نه تنها تاجران ما را با زیان مواجه کرده، بلکه بازارها، و مردم را با مشکلات» روبهرو کرده است. از تمام تاجران با تأکید میخواهم که «انتخابهای بدیل خود را برای صادرات و واردات زودتر عملی کنند.»
حکومت طالبان همواره پاکستان را به سیاسی کردن تجارت متهم کرده و افزوده که مقامات پاکستانی با بستن مسیرهای تجاری در تلاش آوردن فشار سیاسی به افغانستان هستند.
ملا عبدالغنی برادر تأکید کرد که «حالا از مرحلهای گذشتهایم که با قطع صادرات یک کشور قیمت مواد غذایی افزایش یابد.»
او افزود، اگر پاکستان به دنبال تجارت با افغانستان است باید «تضمینهای قوی و معتبری» بدهد که مسیرها در هیچ صورتی مسدود نخواهند شد.
مقامات پاکستانی دلیل مسدود بودن مسیرهای تجاری میان دو طرف را، پس از آغاز درگیری میان نیروهای مرزی طالبان و پاکستان در ۹ اکتوبر، نگرانیهای امنیتی توصیف کردهاند.
