هشدار اتاق مشترک تجارت و صنایع افغانستان و پاکستان: معیشت میلیون‌ها پاکستانی در خطر قرار گرفته است

جنید مقدا، رئیس اتاق مشترک تجارت و صنایع پاکستان و افغانستان، در نامه‌ای که شب گذشته (۲۶ عقرب/۱۸ نوامبر) منتشر کرد، از دولت پاکستان خواست برای حل بحران رو به گسترش تجاری با افغانستان فورا دست به کار شود؛ بحرانی که با بسته ماندن طولانی‌مدت گذرگاه‌های مرزی، تجارت میان دو کشور را فلج کرده است.

او در این نامه خطاب به وزارت تجارت، اداره فدرال درآمدها و بخش ترانزیت پاکستان نوشته است که هزاران کانتینر حامل کالاهای دوطرف و محموله‌های ترانزیتی کشورهای آسیای میانه، در نقاط مختلف پاکستان بلاتکلیف مانده‌اند. به‌گفته او، صدها لاری حامل کالاهای تاجران افغان نیز در گذرگاه‌های تورخم، چمن، غلام‌خان و دیگر نقاط مرزی گیر مانده‌اند.

گذرگاه‌های مرزی افغانستان و پاکستان که زمانی از پر رفت‌ وآمدترین مسیرهای تجارت منطقه‌ای بودند، بیش از یک ماه است که بسته‌ هستند.

اتاق مشترک تجارت و صنایع پاکستان و افغانستان هشدار داده‌است که ادامه بسته‌ماندن مرزها، تجارت دوجانبه و ترانزیتی را به مرحله خطرناکی رسانده است. جنید مقدا گفته است که توقف طولانی‌مدت هزاران کانتینر، زیان‌های سنگینی به تاجران و شرکت‌های حمل‌ونقل تحمیل کرده و تاجران پاکستانی ناچارهستند روزانه تا ۲۰۰ دالر هزینه توقف لاری‌های خود را بپردازند.

برآوردهای این اتاق نشان می‌دهد که ظرفیت واقعی تجارت سالانه دو کشور بیش از پنج میلیارد دالر است، اما اختلال‌های مکرر در مرزها باعث شده حجم مبادلات به کمتر از یک میلیارد دالر سقوط کند.

جنید مقدا تأکید کرده‌است که این بحران تنها یک مشکل فنی در روند تجارت نیست، بلکه معاش میلیون‌ها پاکستانی که به تجارت مرزی وابسته است، را تهدید می‌کند.

او از دولت پاکستان خواسته برای جلوگیری از پیامدهای بیشتر اقتصادی، اقدام فوری انجام دهد.

بن‌بست مرزی پس از حملات اخیر پاکستان در داخل خاک افغانستان، دومین تنش جدی میان دو کشور در یک سال، شدت گرفت.

گذرگاه تورخم، که اصلی‌ترین مسیر تجاری میان دو کشور است، از آن زمان بسته مانده و تاکنون توافقی برای بازگشایی آن حاصل نشده است.

این درحالی است که افغانستان به دنبال مسیرهای تجارتی تازه برای کاهش وابستگی به مسیر پاکستان است. بر اساس گزارش‌های رسمی، تجارت افغانستان با ایران در شش ماه گذشته به ۱.۶۲ میلیارد دالر رسیده و از سطح تجارت با پاکستان پیشی گرفته است.

بندر چابهار، با حمایت هند، اکنون یکی از مهم‌ترین مسیرهای افغانستان برای دسترسی به آب‌های آزاد به‌شمار می‌رود و راهی را فراهم می‌کند که کاملا پاکستان را دور می‌زند.

هند نیز این تغییر جهت را تقویت کرده است؛ از بازگشایی سفارت خود در کابل گرفته تا معافیت تازه امریکا برای فعالیت بندر چابهار و افزایش صادرات گندم و ادویه‌جات به افغانستان.

شرکت هوایی آریانا نیز با کاهش نرخ انتقال بار به دهلی، صادرات محصولاتی چون جلغوزه و قالین به بازارهای هند را تسهیل کرده است.

اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری افغانستان می‌گوید که با توجه به ناپایداری مسیر پاکستان، نیاز به توافق‌های بلندمدت با کشورهای همسایه بیش از پیش اهمیت پیدا کرده است؛ توافق‌هایی که شامل کاهش تعرفه‌ها و دسترسی به مسیرهای ترانزیتی مطمئن‌تر باشد.

تحلیلگران می‌گویند ادامه تعطیلی مرزها نه‌تنها جریان تجارت افغانستان و پاکستان را مختل کرده، بلکه مسیرهای سنتی دادوستد در منطقه را نیز تغییر داده است.