چرا پنبه افغانستان ارزان فروخته می‌شود؟

تولید پنبه در افغانستان در سال گذشته نسبت به سال قبل ۳۰ درصد افزایش یافته است اما به بهای کمتر صادر شده است. افت ۴۰ درصدی قیمت پنبه کشاورزان را متاثر کرده است.

سمیع‌الله سعید سال‌ها است در هلمند، مشغول کشت پنبه است. او می‌گوید امسال قیمت پنبه پایین‌تر از سال‌های قبل است و تنش اخیر میان افغانستان و پاکستان بیش از پیش قیمت پنبه را متاثر کرده‌ است:

«قبلا چهار و نیم کیلو پنبه به دوصد افغانی فروخته می‌شد، حالا به ۱۷۰ افغانی پایین آمده، دوصد افغانی هم خوب بود حداقل کمی مفاد می‌کردیم.»

ریاست تصدی‌های دولتی افغانستان می‌گوید پارسال چهار‌ونیم کیلو پنبه را به حدود دوصد افغانی فروختند، رقمی که در سال‌های پیشتر آن تقریبا دو برابر آن بود.

آمار وزارت صنعت و تجارت حکومت طالبان نشان می‌دهد که افغانستان پارسال بیش از ۱۷۰ هزار تن پنبه به ارزش ۱۶۲ میلیون دالر صادرات داشته است.

اما دو سال پیش، افغانستان با آنکه ۱۵۳ هزار تن پنبه صادرات داشت، درآمد حاصل از آن ۲۳۳ میلیون دالر بوده است.

کشت پنبه در هلمند، قندهار و فراه، صدها سال قدمت دارد و از اولین مناطقی در افغانستان است که کشت پنبه در آن ترویج می‌شده است.

نیم قرن پیش، سالانه ۱۲۸ هزار هکتار زمین زیر کشت پنبه قرار داشت که حاصل آن سالانه ۱۵۰ هزار تن پنبه بود اما به دلیل جنگ و نارامی، جای پنبه را کوکنار گرفت.

پنبه جایگزین خشخاش

پس از منع کشت خشخاش به دستور رهبر طالبان، کشاورزان بار دیگر به کشت پنبه رو آورده‌اند.

مولوی شیراحمد، سخنگوی وزارت زراعت، می‌گوید به کشت پنبه به عنوان بدیل کوکنار می‌نگرند.

او افزود که مناطقی را که شرایط مناسب برای کشت پنبه دارند به عنوان بدیل مناسب به دهقانان معرفی شده است.

آمار اداره ملی احصائیه و معلومات نشان می‌دهد که امسال در ۱۵ ولایت افغانستان ۱۵۹ هزار تن پنبه تولید شده که در مقایسه به پارسال ۳۰ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

هلمند، بلخ، قندهار، جوزجان و ننگرهار در صدر ولایت‌های با بیشترین تولید پنبه قرار دارند.

کشاورزان می‌گویند پس از جواری، گندم و مومپلی، پنبه عاید خوبی را به جیب‌شان می‌ریزد.

حماد امین، کارشناس امور زراعتی در افغانستان، می‌گوید در شرایط فعلی که کشاورزان با کمبود آب روبه‌رو هستند، کشت پنبه در مناطق جنوبی و شمالی کشور بهترین نتیجه را می‌دهد.

به گفته او، بیش از ۱۵۰ نوع محصول از پنبه تولید می‌شود و این گیاه در اقلیم‌های گرم و نیمه‌گرم رشد می‌کند. او تأکید می‌کند که کشت کوکنار و پنبه در فصل‌های متفاوت انجام می‌شود.

امین توضیح می‌دهد که برای توسعه‌ تولید پنبه، سه مرحله اساسی باید در نظر گرفته شود. نخست، در بخش تولید، کشاورزان باید بذر اصلاح‌شده تهیه کنند و سیستم‌های آبیاری را منظم سازند، چارکه در حال حاضر در برخی مناطق جنوب کشور مشکل آبیاری وجود دارد.

همچنین ظرفیت‌سازی کشاورزان در این زمینه ضروری است. مرحله دوم مربوط به فرآوری است؛ باید از پنبه برای تولید محصولات متنوع استفاده شود تا ارزش افزوده ایجاد گردد. در نهایت، مرحله سوم بازاریابی و صادرات است.

افغانستان باید برای بازاریابی داخلی و منطقه‌ای آماده شود تا پنبه با کیفیت تولید شده و در بازار جهانی به فروش برسد.

او تأکید می‌کند که اگر این مراحل به‌درستی اجرا شود، افغانستان می‌تواند جایگاه مهمی در بازار جهانی پنبه به دست آورد.

پنبه افغانستان به کدام کشورها صادر می‌شود؟

بخش اعظم پنبه تولید شده در افغانستان به پاکستان صادر می‌شود. در کنار مصرف داخلی، قسمت دیگر به چین، ترکیه، امارات متحده عربی، هند، تاجیکستان، اوزبیکستان، هالند، آلمان و امریکا صادر می‌شود.

کشاورزان پنبه در افغانستان از حکومت می‌خواهند برای محصولات شان در بیرون از کشور بیشتر بازاریابی کند و یا هم کارخانه‌های پروسس پنبه را در داخل کشور فعال سازد.

پروسس پنبه در بخش‌های افغانستان هنوز هم به شکل سنتی و ابتدایی انجام می‌شود، ریسیدن پنبه‌های مورد استفاده در خانه‌ها، با دستگاه‌های ابتدایی انجام می‌شود.

منابع حکومت طالبان می‌گویند تلاش دارند بازار مناسب‌تری برای پنبه پیدا کنند و این یکی از موارد آجندای سفر اخیر وزیر صنعت و تجارت به قزاقستان بوده است.

عبدالسلام جواد سخنگوی این وزارت می‌گوید مقام‌های هر دو کشور به این باوراند که پنبه به عنوان یکی از مهمترین اقلام زراعتی صادراتی افغانستان به قزاقستان مورد توجه است.

محمد نبی تنها، رئیس اطلاعات ریاست عمومی شرکت‌های دولتی، به بی‌بی‌سی گفت ایجاد کارخانه‌های پروسس پنبه در داخل کشور در حال افزایش است.

به گفته آقای تنها، فقط در هلمند ۶۰ کارخانه برای پروسس پنبه تاسیس شده که فقط یکی آن دولتی است. اما به نظر می‌رسد، هنوز قابلیت افغانستان برای چنین کاری، در سطح پایین قرار دارد.

پارسال در هلمند در جنوب، پنجاه هزار هکتار زمین، حدود هشتاد هزار تن پنبه حاصل داد، که به گفته اقای تنها، یگانه شرکت دولتی پروسس پنبه که بزرگترین از نوع آن در هلمند است، ظرفیت پروس تا پنج هزار تن را دارد.

«شرکت امارتی ما در هلمند، هر سال با توجه به بودجه و پلان، چهار تا پنج هزار تن پنبه را از دهاقین می‌خرد و تلاش بر این است که به قیمت خوبی خریداری شود.»

جدا از پنبه، پنج محصول دیگر، روغن، کنجاره، پنبه لنتر و پوست برای چوب از پنبه دانه به دست میاید.