مسعود پزشکیان به مقامات ایران دستور داده در زمینه دریافت حقابه از افغانستان فعال‌تر شوند

عباس علی‌آبادی، وزیر نیروی ایران گفته است که مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری این کشور به مقامات سیاسی ایرانی دستور داده که در زمینه دریافت حقابه ایران از افغانستان فعال‌تر شوند.

به گزارش خبرگزاری ایلنا، او درباره آخرین وضعیت دریافت حقابه ایران از افغانستان گفته است که ایران و ترکمنستان «از رودخانه هریر رود حقابه دارند.»

وزیر نیروی ایران گفته است که افغانستان در بالا دست رودخانه قرار دارد، سد سلما را احداث کرده که باید برای دریافت حقابه سد دوستی در مرز ایران و ترکمنستان «مذاکره کنیم.»

به گفته او، رئیس‌جمهور ایران دوشنبه (۱۵ جدی) به مقامات سیاسی این کشور دستور دادند که در این زمینه فعال‌تر شوند.

آقای علی‌آبادی از آمادگی کشورش برای هر نوع همکاری خبر داده و گفته است: «مذاکرات فراوانی با طرف افغان داشتیم اما سال گذشته نتوانستیم تمامی حقابه خودمان را دریافت کنیم.»

او ابراز امیدواری کرده که با بارش‌های بهتر، امسال ایران بتواند حقابه خود را دریافت کند.

به گفته آقای علی‌آبادی مذاکرات در این زمینه جریان دارد و دوبار طرف افغانستان را دعوت کرده و برای بار سوم هم دعوت می‌کنند. او افزود: «اما دفعه بعد آمادگی داریم هیئتی را به این کشور اعزام کنیم تا از نزدیک موضوع را با جدیت پیگیری کند.»

حقابه یکی از موضوعات پر تنش میان ایران و حکومت‌های مختلف افغانستان در چند دهه اخیر بوده است.

چندی پیش معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا (آب‌وفاظلاب ) ایران هم با اشاره به آنچه «عدم پایبندی حکومت طالبان به پرداخت حقابه ایران از رود‌خانهٔ هیرمند» خواند، گفته بود که درسال آبی جاری «یکصد و خورده‌ای میلیون مترمکعب آب» از مسیر هیرمند وارد چاه‌نیمه‌ها در ایران شده که «با حقابه تعیین شده، فاصله معناداری دارد.»

محمد جوانبخت مدعی شده بود که در طول سال آبی جاری باز هم مسئولان در افغانستان نسبت به معاهده هیرمند، «آنطور که باید، پایبند نبودند، درحالی که طبق این معاهده، طرف افغانستان متعهد به تحویل ۸۲۰ میلیون مترمکعب آب به طرف ایرانی در هر سال آبی است.»

در دوران جمهوریت، مخصوصا، در پی ساخت و بازسازی بندهای سلما در هرات در مسیر هریرود و کمال خان در نیمروز به روی دریای هلمند، روابط میان دو کشور پرتنش شد. ایران با ساخت سد پاشدان در هرات نیز مخالفت شدید نشان داد.

در پی سقوط نظام جمهوریت مقام‌های ایرانی چانه‌زنی‌ها روی موضوع حقابه را با مقام‌های طالبان افزایش داده‌اند.

پی‌گیری ساخت سد پاشدان در هرات از سوی حکومت طالبان، مجددا با اعتراض تند مقامات ایران روبه‌رو شد اما کار ساخت آن ادامه یافت و در ماه اگست سال گذشته به بهره‌برداری سپرده شد.

مقام‌های حکومت طالبان کمبود بارندگی و نبود دستگاه سنجش میزان آب ورودی به ایران را از دلایل عمده نرسیدن میزان حقابه ایران عنوان کرده است و مدعی شده اند که در برخی از سال‌ها، ایران بیش از میزان حقابه تعیین شده در معاهده میان دوکشور، آب دریافت کرده است.

معاهده آب میان افغانستان و ایران در سال ۱۳۵۱ میان موسی شفیق و امیرعباس هویدا، نخست‌وزیران وقت دو کشور امضا شد که بر اساس آن در صورت کافی بودن آب هیرمند سالانه حدود ۸۲۰ میلیون متر مکعب آب به ایران تعلق خواهد گرفت.

ولی ایران و افغانستان در زمینه هریرود که بیشتر در ولایت هرات و ولایت‌های همجوار آن جاری است، موافقتنامه‌ای ندارد.

تابستان امسال رسانه‌های ایرانی گزارش دادند که آبگیری «سد پاشدان» در هرات در غرب افغانستان، باعث خشکیدن «سد دوستی» شده است؛ سدی که یکی از منابع اصلی تأمین آب آشامیدنی مشهد ایران به شمار می‌رود.

به گزارش خبرگزاری فارس، مسئولان در شرکت مدیریت منابع آب ایران گفته بودند که سد دوستی به «حجم مرده» رسیده و میزان آب آن در مقایسه با سال گذشته به نیم کاهش یافته است.

به نوشته این رسانه، این اتفاق پس از آن رخ داد که مقام‌های حکومت طالبان با آبگیری سدی پاشدان «مسیر طبیعی رسیدن آب به سد دوستی را منحرف کردند.»

«سد دوستی» در مرز ایران و ترکمنستان واقع شده و آب آن عمدتاً از رودخانه‌های جاری در افغانستان تأمین می‌شود.

حکومت طالبان در اواخر سال گذشته خورشیدی اعلام کرد که ساخت سد پاشدان در ولسوالی کرخ هرات را به پایان رسانده‌اند. این سد یکی از پروژه‌های مهم آبی در غرب افغانستان به‌شمار می‌رود که ساخت آن از سال ۱۳۹۰ آغاز شده بود.

سد پاشدان با ظرفیت آبیاری حدود ۱۸ هزار هکتار زمین و توان تولید دو مگاوات برق، نقش مهمی در تأمین آب زراعتی و توسعه کمربند سبز اطراف شهر هرات دارد.

با آغاز آبگیری این سد، مقامات ایرانی اعتراض خود را نسبت به تبعات زیست‌محیطی و تأثیرات منفی بر منابع آبی ایران اعلام کردند.