تخریب سینما آریانا در کابل؛ عتیق رحیمی: ویران کردن سینما، ساختن آینده نیست

حکومت طالبان سینما آریانا یک سینمای مشهور و تاریخی در کابل را که برای دهه‌ها میزبان دوستداران فلم بود، به‌منظور ساخت یک مرکز خرید تخریب کرده است.

اقدامی که واکنش‌ها و انتقادهای را در میان شهروندان، هنرمندان و فعالان فرهنگی برانگیخته است؛ از جمله عتیق رحیمی، نویسنده و فلم‌ساز افغان- فرانسوی که نخستین فلمش در سال ۲۰۰۴ در سینما آریانا به نمایش درآمد، گفته از شنیدن این خبر عمیقاً متاثر شده است.

او به خبرگزاری فرانسه گفت: «سینما آریانا ویرانه‌ای نبود که باید تخریب می‌شد، بلکه خاطره‌ای بود که باید احیا می‌شد. این سینما یک‌بار در جنگ‌های داخلی نابود شده بود. این بار بدتر است آن را به نام 'مدرنیته' پاک می‌کنند؛ مدرنیته‌ای بی‌روح، بدون تصویر، بدون سکوت مشترک در تاریکی.»

آقای رحیمی افزود: زمانی که فلم او در سینما آریانا نمایش داده می‌شد، «برای لحظه‌ای باور داشتیم که فرهنگ می‌تواند از بربریت جان سالم به در ببرد. ویران کردن یک سینما، ساختن آینده نیست.»

نعمت‌الله بارکزی، سخنگوی شهرداری کابل نیز به بی‌بی‌سی خبر تخریب این مرکز فرهنگی را تایید کرد و گفت که قرار است در ساحه فروشگاه ـ جایی که سینما آریانا نیز در آن موقعیت داشت ـ به‌منظور افزایش عواید، با همکاری یک شرکت خصوصی سرمایه‌گذاری گسترده‌ای انجام شود و به همین دلیل سینما آریانا تخریب شده است.

به گفته او، زمینی که این سینما در آن فعالیت می‌کرد، از جمله ملکیت‌های شهرداری کابل بوده است.

سینما آریانا که در دههٔ ۱۹۶۰ میلادی ساخته شده بود، در جریان جنگ‌های داخلی افغانستان در سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶ غارت و ویران شد، اما پس از آن، با همکاری و مساعدت یک پروژهٔ بازسازی به رهبری فرانسه، در سال ۲۰۰۴ دوباره بازگشایی شد.

کار بازسازی سینما آریانا در همان زمان تحت نظارت فردریک نامور و ژان مارک لالو، معماران فرانسوی، انجام شد و هزینهٔ آن را انجمنی به رهبری کلود للوش، کارگردان فرانسوی، تأمین کرد.

اما با بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ و ممنوعیت فلم، موسیقی و دیگر سرگرمی‌ها بر اساس برداشت سخت‌گیرانهٔ آن‌ها از شریعت اسلامی، این سینما تنها گاه‌گاهی برای نمایش فلم‌های تبلیغاتی مورد استفاده قرار می‌گرفت و سپس برای همیشه بسته شد.

دو روز پیش، یک بلدوزر دیوارهای ساختمان این سینما را در میان توده‌هایی از آوار فرو ریخت.

بر روی یک بنر نوشته شده بود که قرار است «یک بازار معیاری و مدرن» در این محل ساخته شود.

یک زن ۶۵ سالهٔ ساکن کابل که به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی نخواست نامش فاش شود، به خبرگزاری فرانسه گفت: «خبر تخریب سینمای آریانا قلبم را شکست. ما خاطره‌های بسیار خوبی از این سینما داشتیم.»

او افزود که در دههٔ ۱۹۷۰، در سال‌های نخست «فلم‌های هندی و ایرانی» در این سینما نمایش داده می‌شد و بعدها «فلم‌های روسی، انگلیسی، فرانسوی و اروپایی» نیز به پرده سینما آمدند.

به گفتهٔ او، «فلم‌های انقلابی هم نمایش داده می‌شد؛ فلم‌هایی که مبارزهٔ مردم را نشان می‌داد و مردم با اشتیاق فراوان به تماشای آن‌ها می‌نشستند.»

در زمان حکومت محمد اشرف غنی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، نیز سینمای دیگری در کابل به نام «سینما پارک» تخریب شد و قرار است به‌جای آن نیز یک مرکز خرید ساخته شود.