کارگردان و بازیگر فلم عاشقانه «مردا ره قول اس» رویای اسکار دارد

در افغانستان بیشتر کسانی که به فلم و سینما علاقه دارند فلم عاشقانه «مردا ره قول اس» را دیده‌اند. این روزها برخی از صحنه‌های این فلم در پلتفورم‌‎های مختلف شبکه‌های اجتماعی، از جمله تیک‌تاک و انستاگرام یکبار دیگر دست به دست می‌شود.

«مردا ره قول اس» یکی از چند اثری است که نام شان با سینمای افغانستان گره خورده است. این فلم محصول سال ۱۳۶۳ است که در کابل ساخته شده است.

سعید اورکزی، کارگردان و هنرپیشه این فلم در صحبت با بی‌بی‌سی گفت:

«خلاف انتظار من بود. حتا جوانانی که در زمان ساختش تولد نشده بودند، امروز آن را دوست دارند. به خاطری که نبض جامعه و نبض محیط و نبض آدم‌هایی که یکزمانی در آن کشور زندگی می‌کردند را در آن می‌بینند. بعضی لذت می‌برند، بعضی خشمگین می‌شوند و بعضی عصبانی می‌شوند.»

این فلم که محصولی از دوره درخشان سینمای افغانستان است با احساسات، خاطرات و نوستالژی چند نسل در افغانستان گره خورده است. فلم «مردا ره قول اس» بر اساس داستانی به همین نام از اکرم عثمان ساخته شده است و داستان عشق نافرجام «شیر» و «طاهره» را روایت می‌کند.

سعید اوکزی مثل بسیاری از اهالی هنر در افغانستان، همزمان با پایان حکومت محمد نجیب‌الله، آخرین رئیس دولت حزب دموکراتیک خلق افغانستان، کشور را ترک کرد و دست کم بیست و سه سال اخیر را در امریکا زندگی کرده است.

«جنگ همه‌چیز را ویران کرد»

سعید اورکزی می‌گوید دوست دارد برود در افغانستان فلم بسازد، اما در حال حاضر شرایط مناسب این کار نیست. به گفته او، فعلا برای زنده نگه داشتن سینما در افغانستان، باید تلاش شود که روی این صنعت در خارج از افغانستان سرمایه‌گذاری شود:

«این برای جوان‌ها حرف یک بزرگتر است که اگر سینما را دوست دارند، نگذارند سینما خاموش شود. در آن کشور سینما دروازه‌اش بسته شده و موسیقی از بین رفته، ما در این جا هم نباید بشینیم و نظاره‌گر بربادی خود باشیم.»

او به شمول چند فلم در افغانستان، از جمله فلم «خاکستر»، تا کنون در مجموع هفت فلم ساخته است:

«در وطن می‌توانستیم کارهای زیادی انجام بدهیم. تنها من نه، دیگر سینماگران هم زیاد تلاش کردند. تلاش کردیم که سینمای افغانستان هویت بین المللی پیدا کند. بشناسند که ما بالاخره یک سینما داریم. اما می فهمید که جنگ‌ها همه چیز را ویران کرد.»

فلم‌های «دیروز»، «چرا» و «تابو» از ساخته‌های سعید اورکزی به زبان انگلیسی‌اند. «فریاد در غبار» و «سایه در آتش» هم آثار سینمایی دیگر او به زبان فارسی‌اند. آقای اورکزی به بی‌بی‌سی گفت که دو فلم دیگر هم زیر کار دارد.

آخرین فلمی که این کارگردان افغان در افغانستان ساخت، «خاکستر» بود که فقط توانست اکرانش کند و تحولات آن زمان فرصت نمایش فیلم را در سینماها نداد.

«من به آن [فلم خاکستر] زیاد علاقه دارم و واقعا سرش زیاد کار کردم و از دل و جان آن را ساختم. ما در شرایطی کار می‌کردیم که حد اقل هر روز دوصد راکت در شهر کابل اصابت می‌کرد.»

او از آنچه کم‌توجهی حکومت دوره جمهوری به صنعت فلم و سینما می‌داند انتقاد می‌کند و می‌گوید که بهترین زمان و شانس برای پیشرفت سینمای افغانستان ضایع شد.

« سینما را نابود کردند و در بیست سال اصلا نادیده گرفتند و هیچ کس به آن ارجی قایل نشد.»

اسکار؛ رویای دور از دسترس

آخرین فلم سعید اوکزی «اشک پاییز» نام دارد. این فلم که محصول شرکت فلم‌سازی «اورکزی پکچرز» است، اخیرا با هنرپیشگی علی اورکزی، پسر سعید اورکزی در نقش اول، به مدت یک هفته در برخی از سینماهای امریکا روی پرده رفت. او می‌گوید که این فلم یک «رمانس خانوادگی» است و در امریکا فلم‌برداری شده است.

آقای اورکزی می‌گوید اکثرا مردم عادت کرده‌اند که در فلم‌های افغانی با بازتاب پدیده‌های منفی و تصویر خشونت مواجه شوند، اما او تلاش کرده است که به دنبال روایت و تصویر متفاوت از آنچه اوضاع فعلی افغانستان را بازتاب می‌دهد، باشد:

«اگر ما در حالت مهاجرت، جنگ و ویرانی هستیم و بهبودی وجود ندارد و ما باز هم پرخاشگری را روی پرده ببریم، پس چه را می‌خواهیم ثابت کنیم و به بیننده بدهیم؟ ما باید از چیزهایی بگوییم که سال‌هاست بیننده افغان از آن دور مانده است.»

به گفته او، در این فیلم تلاش شده است تا توجه جوانان امروزی به موسیقی قدیم افغانستان جلب شود: « موسیقی که تقریبا بسیاری‌اش از بین رفته را استفاده کردیم. اقلا جوان‌های ما متوجه شوند که موسیقی ما تنها موسیقی امروز نیست. کسانی هستند که با وجود آهنگ‌های نابی که داشتند، آرام آرام به باد فراموشی سپرده شده‌اند.»

در فلم «اشک پاییز» داستان زن و شوهری به تصویر کشیده شده است که اضافه بر مسائل خانوادگی، جنبه‌های روان‌شناختی هم دارد:

«من فقط می توانم تا همین حد برایتان بگویم که قصه‌ای است که در زندگی هر کس به یک شکلی اتفاق می‌افتد. وقتی هر طرف می‌بینیم آدم ها را فقط نورمال می‌بینیم، اما از درون آن‌ها آگاه نیستیم.»

آقای اورکزی فلم «اشک پاییز» را در نود و هشتمین دور جوایز اسکار ثبت کرده بود. اگرچه نام فلم «اشک پاییز» در میان فلم‌هایی که امسال برای جوایز اسکار نامزد شده‌‎اند، دیده نمی‌شود. مراسم اهدای جوایز این جشنواره در ماه مارچ ۲۰۲۶ در تالار تئاتر دالبی در هالیوود برگزار خواهد شد.