شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
ایلان ماسک: «پول خوشبختی نمیآورد»؛ کاربران افغان: «پول تو از ما، خوشبختی ما از تو»
- نویسنده, فرهاد محمدی
- شغل, بیبیسی
ثروتمندترین فرد دنیا در ایکس جملهای نوشت که بحث گستردهای را در میان کاربران شبکههای اجتماعی از سراسر دنیا بهراه انداخت: «آنکه گفت "پول شادیبخش نیست"، حقیقتا میدانست که چه میگوید» که معادل فارسیدری آن همان مقوله مشهور است که میگوید «ثروت/پول، خوشبختی نمیآورد.»
قبل از پرداختن به واکنشها به نوشته ایلان ماسک؛ با مثالی از ثروتش شروع کنیم. او در اکتوبر ۲۰۲۲ همین رسانه اجتماعی محبوب را به قیمت نجومی ۴۴ میلیارد دالر خرید و نامش را از توییتر به ایکس تغییر داد. ایلان در ایکس بسیار فعال است و دربارهٔ موضوعات مختلف از اقتصادی گرفته تا سیاسی، اجتماعی و فلسفی مینویسد.
مجله مشهور فوربس (Forbes) در گزارش ماه فبروری همین سال (۲۰۲۶) ثروت ایلان ماسک را حدود ۸۵۲ میلیارد دالر برآورد کرد. تجارت اصلی آقای ماسک بر تکنالوژیهای پیشرو و آیندهنگرانه، بهویژه در حوزههای موترهایی الکتریکی (Tesla)، صنایع هوافضا (SpaceX) و هوش مصنوعی (AI) متمرکز است.
حالا برگردیم به نوشته ایلان که گفته «پول خوشبختی نمیآورد.»
ثروتمندترین فرد جهان در حالی از نبودن پیوند قطعی میان ثروت و سعادت سخن میگوید که نگفته در زندگی خود چه دیده که به این نتیجه رسیده است.
اما این سخن در میان کاربران افغان در شبکههای اجتماعی با ترکیبی از واکنشهای نقد تند، طنز تلخ و نگاههای فلسفی-مذهبی روبهرو شده است.
«سیر از دل "گشنه" نمیآید»
برای بسیاری از کاربران افغان، در کشورشان که با بحران اقتصادی شدید دستوپنجه نرم میکند، این جملات بیشتر به یک «شعار تجملاتی» شباهت دارد تا یک واقعیت ملموس.
آنها در کمنتها، سخن ایلان ماسک را به چالش کشیدهاند.
یکی گفته: «پول به معنای بقاست.» این کاربر معتقد است در کشوری که فقر باعث فروش گرده افراد یا حتی اعضای خانواده میشود، پول نه برای خوشبختی، بلکه برای «زنده ماندن» است.
یک کاربر دیگر هم به این باور است که «ایلان تمام لذتهای دنیا را با پول تجربه کرده و حالا از بالای قله ثروت، نسخه معنویت میدهد.»
فرد دیگری هم ضربالمثل مشهور افغانستان را نقل کرده: «سیر از دل گشنه (گرسنه) نمیآید و سوار از دل پیاده.»
بخش بزرگی از واکنشها هم به زبان طنز آمده است.
«پول تو از ما، خوشبختی ما از تو»
کاربری گفته: «پولت را به ما بده، ما با بدبختیاش کنار میآییم»؛ نوشتهای که مورد پسند شمار بیشتری واقع شده و با «لایک» خود از آن استقبال کردهاند. یکی دیگر هم نوشته «پولت را به ما بده؛ خوشبختی ما از تو» باشد.
برخی دیگر از کاربران هم به شوخی از ماسک میخواهند ثروتش را با آنها تقسیم کند تا آنها شخصا امتحان کنند که آیا پول خوشبختی میآورد یا خیر.
بخشی از کاربران با رویکردی مذهبی، سخن او را تأیید کرده و از زاویه دینی به آن نگریستهاند. یکی گفته: «آرامش قلب نعمتی است که تنها با یاد خدا به دست میآید و سرمایهدارانی مثل ماسک با وجود داشتن همهچیز، از این آرامش درونی محرومند.»
برخی دیگر هم گفتهاند که پول ابزاری برای رسیدن به خوشبختی است اما صرف بودن پول خوشبختی را تضمین نمیکند.
یکی دیگر اعتقاد دارد: «درست است پول خوشبختی نمیآورد، اما بی پولی بدبختی و عذاب به همراه دارد.»
یک کاربر هم نوشته: «کلید خوشبختی پول نیست، بلکه قناعت است.»
مفهوم عمیق خوشبختی در فرهنگ افغانستان
مفهوم «ثروت/پول خوشبختی نمیآورد» در فرهنگ افغانستان بسیار قابل درک است و ریشهای کهن دارد.
این مفهوم پس از قرنها در آمیختگی با ادبیات، آموزههای دینی و حکمتهای صوفیانه به مفهوم پخته امروزی رسیده است.
همانگونه که مولانا جلالالدین بلخی گفته است:
آب در کشتی، هلاک کشتی است
آبِ اندر زیرِ کشتی، پُشتی است
کشتی برای حرکت و رسیدن به مقصد به آب نیاز دارد، انسان هم برای گذران زندگی (خوشبخت بودن) در این دنیا به مال و اسباب مادی نیازمند است؛ اما اگر این آب (ثروت) به داخل کشتی (قلب و روح انسان) راه پیدا کند، سنگینش میکند و در نهایت باعث غرق شدن آن در بحر مادیات خواهد شد.
در مجموع از واکنش کاربران افغان به نوشته ایلان ماسک، چنین میتوان دریافت که پول و ثروت به معنای دسترسی به آموزش، صحت و امنیت است؛ ابزارهایی، که به باور بسیاری از آنها، زیربنای هر نوع خوشبختی محسوب میشوند اما ثروت بدون معنویت هم شاید فاقد معنا باشد؛ دیدگاهی که شاید همه موافق آن نباشند.
