قانون جدید الجزایر استعمار فرانسه را «جنایت» اعلام کرد
منبع تصویر، AFP via Getty Images
پارلمان الجزایر با اجماع آراء، قانونی را تصویب کرد که بر اساس آن استعمار این کشور شمال افریقا توسط فرانسه «جنایت» شناخته شده و پاریس ملزم به عذرخواهی و پرداخت غرامت شده است. بنا بر گزارش تلویزیون دولتی الجزایر، این قانون همچنین تمجید از استعمار را جرمانگاری میکند.
این رأیگیری جدیدترین نشانه از تیرگی فزاینده روابط دیپلماتیک میان دو کشور است؛ به طوری که برخی ناظران معتقدند روابط دوجانبه به پایینترین سطح خود از زمان استقلال الجزایر در ۶۳ سال پیش رسیده است.
دوران استعمار الجزایر توسط فرانسه بین سالهای ۱۸۳۰ تا ۱۹۶۲ میلادی، با کشتارهای دستهجمعی و اخراجهای گسترده همراه بود و در نهایت به یک جنگ خونین استقلالطلبانه ختم شد. الجزایر اعلام کرده است که این جنگ ۱/۵ میلیون کشته بر جای گذاشته، در حالی که مورخان فرانسوی این رقم را بسیار کمتر میدانند.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، پیش از این اذعان کرده بود که استعمار الجزایر یک «جنایت علیه بشریت» بوده، اما از ارائه عذرخواهی رسمی خودداری کرده است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه (AFP)، نمایندگان پارلمان در حالی که شالهایی به رنگ پرچم ملی بر گردن داشتند، با فریادهای «زنده باد الجزایر» از تصویب این لایحه در پارلمان استقبال کردند. طبق این گزارش، در متن قانون آمده است که فرانسه «مسئولیت حقوقی» تمامی «فجایع بهبار آمده» را بر عهده دارد و دریافت غرامت «کامل و منصفانه» حق «مسلم دولت و ملت الجزایر» است.
فرانسه هنوز واکنشی به این رأیگیری نشان نداده است.
این اقدام در زمانی صورت میگیرد که فشارهای بینالمللی بر قدرتهای غربی برای پرداخت غرامت بابت دوران بردگی و استعمار و همچنین بازگرداندن آثار باستانی غارتشده که همچنان در موزیمهای آنها نگهداری میشود، افزایش یافته است. قانونگذاران الجزایری خواستار بازگرداندن یک توپ برنزی متعلق به قرن شانزدهم بهنام «بابا مرزوق» هستند که محافظ شهر الجزیره (پایتخت فعلی الجزایر) شناخته میشد. نیروهای فرانسوی در سال ۱۸۳۰ و در سومین تلاش خود برای تصرف شهر، این توپ را خارج کردند؛ این اثر اکنون در شهر بندری «برست» در شمال غربی فرانسه نگهداری میشود.
فرانسه در سال ۲۰۲۰، بقایای جسد ۲۴ مبارز الجزایری را که در قرن نوزدهم در راه مقاومت علیه نیروهای استعمارگر کشته شده بودند، به این کشور بازگرداند. همچنین ماه گذشته، الجزایر میزبان کنفرانسی از کشورهای افریقایی برای پیگیری عدالت و دریافت غرامت بود. احمد عطاف، وزیر امور خارجه الجزایر، گفت که وجود یک چارچوب حقوقی تضمین میکند که استرداد حقوق این کشور، به عنوان یک «هدیه یا لطف» تلقی نشود.
روابط دیپلماتیک بین الجزایر و فرانسه سال گذشته و پس از آن تیره شد که مکرون اعلام کرد فرانسه حاکمیت مراکش بر منطقه «صحرای غربی» را به رسمیت میشناسد و از طرح خودمختاری محدود برای این قلمرو مورد مناقشه حمایت میکند. الجزایر حامی جبهه استقلالطلب «پولیساریو» در صحرای غربی است و اصلیترین متحد آن محسوب میشود.
در همین پیوند، بوعلام صنصال، نویسنده فرانسوی-الجزایری، در میدان هوایی الجزیره بازداشت و به پنج سال زندان محکوم شد، اما ماه گذشته توسط عبدالمجید تبون، رئیسجمهور الجزایر، مورد عفو قرار گرفت. سارنوالها مدعی شده بودند که او با اظهاراتی که مرزهای الجزایر را زیر سوال میبرد، امنیت ملی را تضعیف کرده است.
