شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
«بیش از چهار هزار دشنام در واتساپ دریافت کردم»
- نویسنده, ندیم اشرف
- شغل, بخش راستیآزمایی بیبیسی افغانستان
- زمان مطالعه: ۷ دقیقه
بخش راستیآزمایی بیبیسی افغانستان در یک تحقیق بیسابقه، آزار و اذیت مجازی بازیکنان تیمهای ملی کریکت و فوتبال افغانستان را بررسی کرده است و این که دشنامها و انتقادهای تند هواداران و مخاطبان آنها تا چه اندازه بر بازیکنان تأثیر میگذارد. اغلب بازیکنان زمانی با واکنشهای شدید روبهرو میشوند که تیم، بازی را ببازد یا یک بازیکن بهصورت فردی عملکرد خوبی در بازی نداشته باشد.
در این گزارش، ما با بازیکنان و مربیان این دو تیم گفتوگو کردهایم و همزمان واکنشهای خشمآلود و منفی هواداران را در شبکههای اجتماعی بررسی کردهایم؛ واکنشهایی که در بسیاری از موارد از حریم خصوصی عبور کرده و به فحاشی میرسد.
زبان تند و توهینآمیز کاربرد واژههای خشن، زندگی حرفهای برخی از بازیکنان را تحت تأثیر قرار داده و حتی بعضی از آنان را به این فکر انداخته است که ورزش را کنار بگذارند.
اغلب، هنگام خوب ندرخشیدن یک بازیکن یا در زمان شکست تیم، هواداران ورزشی به انتقاد رو میآورند. در میان هواداران، بحثهای داغی شکل میگیرد، در شبکههای اجتماعی گفتوگوهای زنده انجام میشود و همچنین، کاربران زیر پستهای آنها در شبکههای اجتماعی مینویسند.
شبکههای ایکس (توییتر سابق)، فیسبوک، اینستاگرام و تیکتاک از جمله رسانههای اجتماعی هستند که مردم در آنها نظرهای خود را منتشر میکنند. حتی در جریان پخش زنده بازیها در یوتیوب نیز در بخش نظرات، واژههای توهینآمیز کاربران دیده میشود.
بیبیسی در مدت دو هفته هزاران مورد از دیدگاههای خشمآلود هواداران کریکت و فوتبال افغانستان را مشاهده کرده است. این نظرها شامل دشنام مستقیم به بازیکنان مشخص، سخنان تند به چند یا همه بازیکنان بهدلیل باخت، توهین به نهادهای ورزشی، هدفگرفتن یک بازیکن مشخص، توهینهای قومی و محلی، انتقاد از لباس و شیوه صحبت، تمسخر، نفرین، زیر سوال بردن «عزت و غیرت»، متهم کردن به خیانت و توهین به خانوادههای بازیکنان میشود.
شاید بسیاری از نظردهندگان از تاثیر چنین اظهار نظرهایی آگاه نباشند، اما برای بیبیسی روشن شد که بازیکنان و خانوادههایشان از نظر روانی از این بابت بهشدت آسیب دیدهاند.
این رفتارها تا چه اندازه بر بازیکنان تاثیر میگذارد؟
بیبیسی با چند بازیکن و مربی کریکت و فوتبال گفتوگو کرد. همه آنها گفتند واکنشهای تند مردم بر آنان تاثیر میگذارد. آنها تاکید کردند که انتقاد حق مردم است، اما نباید به توهین و فحاشی برسد.
فرید ملک، بازیکن تیم ملی کریکت به بیبیسی گفت مردم نمیدانند این رفتارها تا چه حد او و خانوادهاش را ناراحت میکند. او میگوید نهتنها خودش، بلکه خانوادهاش نیز هدف فحاشی قرار میگیرند؛ حتی برخی افراد به شمارههای شخصی تلفون او دسترسی پیدا کرده و در واتساپ برایش پیام میفرستند.
«در یک روز بیش از ۴۰۰۰ پیام صوتی حاوی دشنام و فحش به واتساپ من فرستاده شد.»
نتایج بررسیهای ما نشان داد که شمارهٔ این بازیکن (فرید ملک) از سوی فردی در فیسبوک منتشر شده و از مردم خواسته شده بود پیامهای توهینآمیز برایش بفرستند. در زیر یکی از این پستها، چند نفر نوشته بودند که برایش پیام فرستادهاند و «دلشان یخ کرده است».
اما همین «یخ شدن دل» تماشاگران خشمگین، بازیکنان را واداشته است که حتی به پایان دادن به زندگی ورزشی خود فکر کنند.
یکی از بازیکنان تیم ملی کریکت که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، گفت: «به خدا قسم مقابل آینه ایستاده بودم و خودم را با دیگران مقایسه میکردم. در فکر عمیق بودم و گفتم دیگر از کریکت استعفا میدهم. به کسی که حساب فیسبوکم را مدیریت میکند گفتم متن استعفا را بنویسد، اما او مرا قانع کرد که این کار را نکنم.»
بهدلیل انتقادهای شدید، راشد خان، ستاره کریکت افغانستان، ناچار شده است امکان نظر دادن زیر برخی پستهایش را ببندد. برخی بازیکنان و افراد نزدیک به راشد خان به ما گفتند که او در ماههای اخیر به علت حجم بالای انتقادها و نظرهای مختلف، تحت فشار روانی شدید قرار دارد. راشد خان در اینباره اظهارنظری نکرده است.
تاثیر این رفتارها تنها بر بازیکنان نیست، بلکه نهادهای ورزشی را نیز تحت تاثیر قرار داده است. چند بازیکن تیم ملی به بیبیسی گفتند که گاهی هیأت کریکت از ترس واکنش مردم برخی بازیکنان را انتخاب میکند و برخی دیگر را که پیشتر با انتقاد روبهرو بودهاند، کنار میگذارد.
یکی دیگر از بازیکنان که نخواست نامش فاش شود، گفت: «حرفهای مردم درباره کریکت مرا وارد جنجال بزرگی کرده است. با انتقاد و تبلیغات، مردم بر مسئولان تاثیر میگذارند. مسئولان و حتی کاپیتان تیم ممکن است تحت این فشار قرار بگیرند، اما هم مردم و هم سیستم باید واقعیتها را ببینند.»
خشم مردم به یک ترس اساسی در میان بازیکنان کریکت و فوتبال تبدیل شده است. افراد درگیر در هر دو تیم ملی به بیبیسی گفتند که بازیکنان نگرانند که توهینها و حملات منفی آینده ورزشیشان را به خطر بیندازد.
با اینحال، نهادهای مرتبط با فوتبال و کریکت همواره گفتهاند که تحت تاثیر هیچکس قرار نمیگیرند و انتخابها بر اساس استعداد و نیاز انجام میشود.
انوش دستگیر، سرمربی پیشین تیم ملی فوتبال افغانستان، به بیبیسی گفت بازیکنان از پیش خود را برای انتقاد آماده میکنند، اما نه برای فحاشی و تجاوز به حریم خصوصی.
او میگوید: «فحاشی انگیزه بازیکنان را از بین میبرد و آنها را از نظر روحی بهشدت آسیب میزند. در میان بازیکنان ترس ایجاد میکند و میگویند اگر اشتباه کنم، دوباره با فحاشی مردم روبهرو میشوم.»
آقای دستگیر که سالها بهعنوان مربی با تیم فوتبال افغانستان کار کرده است، میگوید واکنشهای منفی مردم صد درصد بر بازیکنان فوتبال افغانستان تاثیر گذاشته است. او میگوید در دوران کاریاش تلاش میکرد توجه مردم بهجای بازیکنان، متوجه خودش باشد تا بازیکنان از نظر روحی آرام بمانند.
او میگوید: «من فحشها را به سمت خودم میکشیدم. در هر مصاحبه خودم حاضر میشدم و مسئولیت هر اشتباه را میپذیرفتم. میگفتم ما بازیها را میبریم و به جام آسیا راه پیدا میکنیم؛ فقط برای اینکه بازیکنان از فشار ذهنی آزاد شوند.»
انوش دستگیر یکی از چهرههایی بود که در شبکههای اجتماعی با انتقادهای شدید روبهرو شد.
یکی از بازیکنان تیم ملی فوتبال نیز به بیبیسی گفت حملات کلامی مردم بر آنها تاثیر میگذارد و ناراحتشان میکند. این بازیکن که او نیز نخواست نامش فاش شود، گفت: «انتظار مردم بالاست. انتقاد باید باشد، اما الفاظ بد درست نیست. بازیکنان تا آخرین حد تلاش میکنند و انتظار دارند مردم تشویقشان کنند.»
یکی دیگر از بازیکنان تیم ملی کریکت میگوید مردم شاید از روی علاقه و احساسات حرفهای تند بزنند یا بنویسند، اما نمیدانند این کار چه تاثیری بر بازیکنان میگذارد.
برخی بازیکنان استفاده از فیسبوک را کنار گذاشتهاند
برخی بازیکنان تیم ملی کریکت افغانستان میگویند بهسبب رفتار مردم، کمتر از شبکههای اجتماعی بهویژه فیسبوک نسبت به گذشته گذشته استفاده میکنند.
بر اساس اطلاعات ما، بسیاری از بازیکنان برای مدیریت حسابهای شبکههای اجتماعی خود، افرادی را استخدام کردهاند. یکی دیگر از بازیکنان تیم ملی کریکت گفت با اینکه بازیکنان از فیسبوک دوری میکنند، اما کسانی که بیش از همه هدف انتقاد هستند، برای فهم ذهنیت مردم «حتی نظرهای زیر یک پست را هم میخوانند.»
در میان افغانها، فیسبوک و تیکتاک اصلیترین محل انتقادها و آزارهای کلامی هستند. بازیکنان تیمهای ملی کریکت و فوتبال بیشتر انستاگرام را دنبال میکنند و برای ارتباطهای شخصی از اپلیکیشنهایی مانند واتساپ و اسنپچت استفاده میکنند.
یکی از بازیکنان تیم ملی به بیبیسی گفت بازیکنانی که زمانی مورد تشویق مردم بودهاند و ناگهان نظرها علیهشان تغییر کرده، بیش از همه از حملات تند کلامی در فیسبوک آسیب میبینند.
در گفتوگو با بازیکنان و خانوادههایشان مشخص شد که خانوادهها نیز از این روند آسیب میبینند. برادر یکی از بازیکنان تیم ملی کریکت میگوید: «وقتی مردم به برادرم دشنام میدهند و کل خانواده را هم یاد میکنند، تحملش خیلی سخت است. ما صبر میکنیم. پدرمان و همین برادر بازیکنمان به ما میگویند واکنش نشان ندهیم. پدرمان را از فیسبوک دور نگه میداریم، اما با این حال خانوادهمان تحت تاثیر حرفهای منفی قرار میگیرد و خیلی ناامید میشویم.»
بازیکنان فوتبال و کریکت به بیبیسی گفتند که در رفتوآمدهای اجتماعیشان بسیار محتاط شدهاند تا هدف حمله کلامی مردم قرار نگیرند و اغلب تلاش میکنند از «مسائلی دوری کنند که مبادا فردا دوباره باعث حرف و فحش مردم شود». در کل زندگی اجتماعی آنها آسیب دیده است.
«مردم از حرف دیگران پیروی میکنند»
همه بازیکنانی که با آنها صحبت کردیم، گفتند: «مردم ورزش را دوست دارند، احساساتی میشوند و از بازیکنانشان انتظار دارند.» اما وقتی یک بازیکن نمیتواند به خوبی بدرخشد، هدف انتقاد قرار میگیرد، مردم بهجای نگاه همهجانبه، تحت تاثیر حرف دیگران قرار میگیرند و با همان «کمپاین» همراه میشوند.
شرفالدین عظیمی، روانشناس ساکن کابل، میگوید کسانی که بازیکنان را توهین میکنند، احساس مسئولیت ندارند و مطمئن هستند که برای هیچ نوع اظهار نظری مجازات نمیشوند.
برخی بازیکنان به بیبیسی گفتند که بعضی از بازیکنان از ترس مردم، افرادی را استخدام کردهاند تا همیشه «نظرهای مثبت» درباره آنها منتشر کنند.
شاید برای بسیاری عجیب باشد، اما این بازیکنان ادعا میکنند: «برخی بازیکنان با اینفلوئنسرهای شبکههای اجتماعی یا کسانی که همیشه درباره کریکت صحبت میکنند و دنبالکنندههای زیادی دارند، دوست میشوند تا چیزی علیهشان نگویند.»
در مقابل، این ادعا نیز وجود دارد که گاهی عمداً کمپاینهایی برای هدف قرار دادن یک بازیکنی خاص راهاندازی میشود تا از نظر ذهنی تخریب شده و در نظر مردم منفی جلوه داده شود.
یکی از ستارههای کریکت به بیبیسی گفت که هرگز نمیخواهد خود را در معرض جنجال رسانهای قرار دهد. او افزود برخی منتقدان «منتظر همین هستند، پس چرا بخواهم در معرض این فضا قرار بگیرم؟»
چرا مردم چنین رفتاری دارند؟
آقای عظیمی میگوید اظهار نظرهای آکنده از نفرت علیه بازیکنان ریشه در مشکلات روانی نظردهندگان نیز دارد.
او میگوید: «کسانی که از الفاظ منفی و بد استفاده میکنند، در زندگی خود تحت فشار هستند و خشمشان را روی دیگران خالی میکنند. مشکل اصلی جای دیگری است، اما عصبانیت را بر سر بازیکنان خالی میکنند.»
او همچنین به نبود قانون مشخص برای شبکههای اجتماعی در افغانستان اشاره میکند و میگوید بسیاری از افراد میدانند که بازخواستی وجود ندارد و کسی کاری با آنها ندارد:
«احساس شهرت کاذب دارند، کنترلی بر احساساتشان ندارند و میدانند کسی از آنها سؤال نمیکند.»
این روانشناس میافزاید: «فحاشی و رفتار بد مردم در بازیکنان ترس ایجاد میکند، میتواند باعث افسردگی عمیق شود و تمرکز آنها را از بازی بگیرد. نهتنها بازیکنان، بلکه خانوادههایشان را نیز نگران و منزوی میکند.»
این موضوع چیزی است که بسیاری از بازیکنان در گفتوگو با بیبیسی تایید کردهاند. علاوه بر بازیکنان، مربیان هر دو تیم ملی نیز پذیرفتهاند که بازیکنان بهدلیل رفتار مردم از نظر روانی آسیب دیدهاند. آنها میگویند هواداران افغان تنها پیروزی و بازی خوب میخواهند، اما این همیشه ممکن نیست.
