پایان سال تعلیمی در افغانستان؛ پایان آموزش برای هزاران دختر دیگر

امروز یک‌شنبه (۳۰ قوس) سال آموزشی ۱۴۰۴ در افغانستان به‌گونه رسمی پایان یافت. تعطیلی مکاتب برای هزاران دختر پایان مسیر آموزشی را رقم می‌زند.

دخترانی که صنف ششم را به پایان رسانده‌اند، دیگر اجازهٔ بازگشت به مکتب و حق ادامه آموزش را ندارند.

بیش از چهار سال است که آموزش دختران بالاتر از صنف ششم متوقف شده و نزدیک به سه سال می‌شود که تحصیل دختران و زنان در دانشگاه‌ها نیز ممنوع شده است.

پس از اینکه طالبان در ماه آگست سال ۲۰۲۱ قدرت را در افغانستان به دست گرفت، حق آموزش برای دختران بالاتر از صنف شش را ممنوع کرد.

با وجود فشارهای داخلی و بین‌المللی، طالبان تاکنون زمان مشخصی برای بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها به‌روی دختران اعلام نکرده‌اند.

فرشته (نام مستعار) یکی از دخترانی که پس از پایان سال تعلیمی امسال و اتمام صنف شش٬ از ادامه تحصیل بازمانده در واکنش به بی‌بی‌سی گفت: «دنیا به کجا رسیده و ما حتی حق نداریم به مکتب برویم. ما بسیار بیچاره بودیم که در افغانستان به دنیا آمدیم و از بسیاری از حقوق انسانی محروم ماندیم. وضعیتی که ما در آن بسر می‌بریم، زندگی نیست.»

همه دخترانی که از حق آموزش بازمانده‌اند حسی مشابه دارند؛ نوجوانانی که با اشک و بغض با مکتب وداع گفتند.

واکنش‌ها

حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، روز گذشته در صفحهٔ ایکس خود نوشت که علم و آموزش «ابزار اصلی پیشرفت و عزت هر جامعه» است و افغانستان برای رسیدن به خودکفایی به صدها هزار نیروی متخصص زن و مرد در بخش‌های مختلف نیاز دارد.

آقای کرزی همچنین افزود امیدوار است که برای «آینده روشن افغانستان»، مکاتب و دانشگاه‌ها به‌روی دختران بازگشایی شود.

همزمان فوزیه کوفی، عضو پیشین مجلس نمایندگان افغانستان، با اشاره به پایان سال تعلیمی گفته است که فارغان صنف دوازدهم برای امتحان کانکور آمادگی می‌گیرند، در حالی که جهان امروز با تکیه بر دانش و پیشرفت علمی، دشوارترین مسیرها را هموار کرده است.

او تأکید کرده است که افغانستان نیز به فرصت‌های عادلانه و برابر آموزشی برای همه شهروندان نیاز دارد، اما به گفتهٔ او، این حق از سوی طالبان از دختران گرفته شده است.

اخیرا ندامحمد ندیم٬ وزیر تحصیلات حکومت طالبان که به ایران سفر کرد نیز بابت ممنوعیت آموزش دختران در افغانستان، مورد انتقاد قرار گرفت. وزیر علوم ایران در دیدار با آقای ندیم از او پرسید «مگر می‌شود نیمی از مردم کشور را حذف کرد؟»

او با اشاره به تحصیل چند هزار دانشجوی دختر و پسر افغان در دانشگاه‌های ایران و چند صدهزار دانش‌آموز دختر و پسر در مکاتب ایران گفت: «ما می‌توانیم در آموزش به شما کمک کنیم.»

به گفته صندوق حمایت از کودکان ملل متحد (یونیسف) بیش از ۲.۲ میلیون دختر نوجوان در افغانستان از آموزش محروم شده‌اند. این سازمان هشدار داده ادامهٔ ممنوعیت می‌تواند پیامدهای «فاجعه‌بار» آینده این کشور داشته باشد.

این نهاد می‌گوید که این روند توانایی آن‌ها را برای تصمیم‌گیری درباره آینده‌شان به شدت متاثر می‌کند.

بخش زنان ملل متحد نیز با انتشار گزارشی در ماه اگست امسال گفت که ۹۲ درصد شهروندان افغانستان از ادامه آموزش دختران حمایت می‌کنند. این گزارش بر اساس یک نظرسنجی سراسری خانه‌به‌خانه از بیش از دو هزار نفر تهیه شده است.

در همین حال، به گفتهٔ سازمان‌های بین‌المللی، ادامهٔ محرومیت دختران از آموزش می‌تواند پیامدهای جدی روانی و اجتماعی در پی داشته باشد و خطرهایی چون ازدواج زودهنگام و از دست رفتن فرصت‌های آینده را افزایش دهد.