Cael perthynas yn gallu bod yn heriol i rai ag anableddau dysgu

I nifer o oedolion mae perthynas ramantus yn rhan annatod o fywyd ond i lawer o bobl sydd ag anableddau dysgu, gall fod yn heriol neu'n amhosib.

Mae beirniadaeth a diffyg cefnogaeth gymdeithasol yn golygu bod pobl yn cael eu heithrio o brofiadau rhamantus, yn ôl sefydliadau.

Bellach mae galwadau i wneud mwy i gefnogi pobl ag anableddau dysgu i gychwyn a chynnal perthynas ramantus.

Dywedodd Llywodraeth Cymru ei bod wedi ymrwymo i ddeall a chefnogi anghenion iechyd a gofal penodol pobl ag anableddau dysgu.

Mae Rebecca Joy Miller, 32, o Gaerwen wedi bod gyda'i chariad Wayne Gresty o Amlwch am bedair blynedd.

"Mae Wayne yn bwysig i fi achos 'dan ni'n cael ymlaen efo'n gilydd a da ni'n licio'n gilydd," meddai.

"Doeddwn ni heb ffeindio cariad ers talwm ond dwi wedi cael cariad – Wayne."

Maen nhw'n gweld ei gilydd tua dwywaith yr wythnos a dywedodd Becky ei bod yn hoffi chwarae gemau, gwneud crefftau, dawnsio a chwarae bingo.

Ers 20 mlynedd mae merch Richard Williams, Alison Williams, wedi bod mewn perthynas gyda, Michael Gallagher.

Mae gan y ddau o Ynys Môn syndrom Down ac mae eu teuluoedd yn eu helpu i gwrdd a'u cefnogi i dreulio penwythnosau i ffwrdd.

Yn ôl Richard Williams mae'r berthynas rhwng Alison a Mike yn "bwysig iawn".

"Odd y ddwy fam yn ffrindiau mawr, falle roedd hynny'n rhywbeth i wneud ag o'n y dechrau," meddai Richard.

"Yn aml iawn os ydyn nhw'n mynd i rywle 'da'r mamau, ma nhw'n aros yn stafell nhw eu hun - maen nhw mewn relationship iawn."

"Maen nhw'n dangos lot o ddiddordeb pan ma nhw efo'i gilydd," ychwanegodd.

Mae Dot Gallagher, mam Michael, yn dweud eu bod nhw'n wynebu rhwystrau hefyd.

"Rydyn ni'n gweld pobl yn twt-twtian pan maen nhw'n dal dwylo neu'n cusanu yn gyhoeddus," meddai.

"Maen nhw'n dda iawn am beidio â bod yn rhy gariadus yn gyhoeddus oherwydd bod rhai yn pwyntio ac yn syllu," ychwanegodd Dot.

Mae Corrina Williams, cyfarwyddwraig Cwmni Addysg Rhyw, yn darparu addysg ac hyfforddiant ym maes iechyd rhyw a pherthynas ac yn gweithio gydag unigolion gydag anableddau dysgu.

Mae nifer o brosiectau ar y gweill, meddai, i helpu bobl adeiladu sgiliau er mwyn cynnal perthynas iach.

"Dan ni'n aml yn 'neud pethe efo iechyd rhywiol, contraception, da ni bob tro yn siarad am gydsyniad.

"Ma lot o bobl heb gael lot o brofiadau – sut i fflyrtio, pa mor aml mae'n iawn i decstio neu ffonio rhywun, da ni'n 'neud lot ar sut i ymddwyn."

Mae Corrina hefyd yn dweud fod pobl weithiau'n synnu gweld pobl ag anableddau dysgu mewn perthynas ramantus.

"Dwi'n meddwl fod bobl yn shocked bod o ar yr agenda ond yn amlwg 'dan ni gyd yn mynd trwy puberty, mae'r hormones i gyd yna, mae'n beth hollol naturiol yn dydy?" meddai.

Mewn arolwg diweddar gan Mencap Cymru daeth i'r amlwg bod 78% o'r rhai wnaeth ymateb wedi dweud nad oedden nhw mewn perthynas ramantus.

Mae hynny'n cymharu â thua 35% yn y boblogaeth yn ehangach.

Yn ôl yr elusen, mae angen cefnogaeth ar bobl ag anableddau dysgu i gychwyn a chynnal perthynas, yn union fel agweddau eraill o'u bywydau.

Dywedodd Siôn Jones o Mencap Cymru ei bod hi'n gallu bod yn heriol i bobl ag anableddau dysgu gyfarfod ag eraill yn y gymuned.

"Ers y pandemig, mae gwasanaethau dydd ac argaeledd gwasanaethau dydd i bobl ag anabledd dysgu wedi lleihau a beth ma' hyn yn golygu yw bod llai o oriau, llai o gyfleodd i bobl gwrdd â'i gilydd i wneud ffrindiau a wedyn ffeindio partneriaid rhamantus," meddai.

Ychwanegodd hefyd bod heriau'n ymwneud â thrafnidiaeth gyhoeddus, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig.

Dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod yn clywed trwy ei Grŵp Cynghori Gweinidogol, yn uniongyrchol, gan ofalwyr, defnyddwyr gwasanaeth a sefydliadau sy'n cefnogi pobl ag anableddau dysgu er mwyn "sicrhau bod profiadau byw yn llunio ein polisi a'n datblygiad strategaeth".