တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု, မြန်မာဒုက္ခသည်အများစုရှိတဲ့ မလေးရှားမှာ အစိုးရရဲ့ ဒုက္ခသည်အထောက်အထားထုတ်ပေး

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. လွန်ခဲ့သော ၂၈ မိနစ် ကထိုင်းရဲကို ပစ်ခတ်ပြီး ထွက်ပြေးနေတဲ့ ရဲဘော်ဟောင်းကို ကော်ဘရာစစ်ကြောင်းမှူး ဗိုလ်ဒါဘောက ထိုင်းလက်အပ်

   ထိုင်းရဲကို ပစ်ခတ်ပြီး ထွက်ပြေးနေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား ကိုနိုင်လင်းအောင်ကို ကော်ဘရာစစ်ကြောင်းမှူး ဗိုလ်ဒါဘောက ထိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့ရဲ့ လက်ကို သူကိုယ်တိုင် အပ်နှံလိုက်တယ်လို့ မဲဆောက် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးကသူ့ရဲ့ လူမှုကွန်ရက်မှာ ဓာတ်ပုံနဲ့တကွတင်ထားပါတယ်။

   ကိုနိုင်လင်းအောင်ဟာ ကော်ဘရာစစ်ကြောင်းရဲ့ ရဲဘော်ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်တယ်လို့ မဲဆောက်မှာ အမျိုးသမီးနဲ့ကလေးအခွင့်အရေး‌ဆောင်ရွက်နေသူတစ်ဦးက ပြောထားပါတယ်။

   ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်က မဲဆောက်၊ မဲကုတိုက်နယ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံသား လက်နက်သယ်ဆောင်သူ ၂ ဦးကို ထိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့က အသွင်ယူဖမ်းဆီးဖို့လုပ်ချိန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပြီး ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁ ဦး ကျည်ထိမှန်ခဲ့တယ်လို့ ထိုင်းဘက်က ထုတ်ပြန်ထားတာပါ။

   အဲဒီ နှစ်ဦးထဲက မြန်မာတစ်ဦးကို ထိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးမိပြီး ပစ်ခတ်မှုလုပ်ခဲ့တဲ့မြန်မာတစ်ဦးက ထွက်ပြေးသွားခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ အခုတော့ ထွက်ပြေးသူကို သူ့ရဲ့ တပ်ရင်းဖြစ်ခဲ့တဲ့ ကော်ဘရာစစ်ကြောင်း ကိုယ်တိုင်က ပြန်လည်အပ်နှံပေးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

   အဲဒီ မြန်မာလူငယ်ဦးဟာ စားဝတ်နေရေးအခက်အခဲနဲ့ ငွေကြေးလိမ်လည်ခံရတာတွေကြောင့် လက်နက်သယ်တဲ့အလုပ်ကို လုပ်ဖြစ်သွားတာလို့ မိသားစုဘက်က ပြောထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။

2. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကရိုဟင်ဂျာ အမည်တပ်ပြီး အမုန်းစကားမဖြန့်ဖို့ စစ်ကော်မရှင်က သတိပေး

   ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှု စွပ်စွဲချက်နဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး ICJ မှာ တရားရင်ဆိုင်နေတဲ့ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အတွက်လုပ်မယ့်ပြည်တွင်းက ထောက်ခံပွဲတွေမှာ အထူးသတိပြုလိုက်နာရမယ့်အချက်တွေဆိုပြီး စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   အဲဒီထဲကအချက်တွေအရ ရိုဟင်ဂျာနာမည်တပ်ပြီး အမုန်းစကားမဖြန့်ဖို့၊ ICJ တရားရုံးနဲ့ တရားသူကြီးတွေကို ဝေဖန်ပုပ်ခတ်တာနဲ့ ဖိအားပေးတဲ့ ရေးသားပြောဆိုခြင်းတွေမလုပ်ဖို့၊ လူမျိုးရေးခွဲခြားတဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေ ရေးသားပြောဆိုတာနဲ့ လက်ကိုင်ဆိုင်းဘုတ်ပြုလုပ်တာကို မပြုလုပ်ဖို့ဆိုတာမျိုးတွေကို သတိပေးထားပါတယ်။

   နိုင်ငံရေးအကဲခတ်တချို့ကတော့ မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ သူ့အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ အခုလိုထုတ်ပြန်ချက်ဟာ သူ့ထောက်ခံသူတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တွေ့ရခဲတဲ့ သတိပေးမှုမျိုးဖြစ်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

   စစ်ကော်မရှင်ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာရိုဟင်ဂျာလို့ တိုက်ရိုက်မသုံးဘဲ '' တိုင်းရင်းသား အမျိုးအမည်မှာမပါဝင်တဲ့ တိုင်းရင်းသားအဖြစ် မသတ်မှတ်ထားတဲ့ လူမျိုးအမည်ကို သုံးစွဲပြီး ထိုအမည်ကို အမုန်းစကားများမပြုလုပ်ကြဖို့'' ဆိုပြီး သုံးနှုန်းရေးသားထားတာတွေ့ရပါတယ်။

   စစ်ကော်မရှင် ဝန်ကြီး ဦးကိုကိုလှိုင်ဦး‌ဆောင်တဲ့ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို လူမှုကွန်ရက်မှာ ထောက်ခံအားပေးတဲ့ပို့စ်၊ ထုတ်ပြန်ချက်နဲ့ ထောက်ခံပွဲတွေလုပ်ရာမှာ လိုက်နာဖို့ဆိုပြီး စစ်ကော်မရှင်က အခုလိုထုတ်ပြန်တာဖြစ်ပါတယ်။

   မြန်မာအစိုးရ သို့ စစ်တပ်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေကို ဖိနှိပ်ဖို့ အမုန်းစကားဖြန့်ချိရာမှာ ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့တာကြောင့် ရိုဟင်ဂျာတွေကို လူမျိုးတုံးစေလိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိတယ်လို့ လက်ရှိဇန်နဝါရီလအတွင်းလုပ်နေတဲ့ကြားနာပွဲမှာ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံဘက် ရှေ့နေတချို့က လျှောက်လဲထားပါတယ်။

   မြန်မာဘက်က ရှေ့နေကလည်း ဂမ်ဘီယာရဲ့ လူမျိုးတုံးစေဖို့ဆိုတဲ့အချက်နဲ့ အမုန်းစကားဆိုတာက ဆက်စပ်မှုမရှိကြောင်းနဲ့ အမုန်းစကားနဲ့လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ချိတ်ဆက်တယ်ဆိုသည့်တိုင် မြန်မာနဲ့ သက်ဆိုင်မှုရှိ မရှိ သက်သေမပြနိုင်ဘူးဆိုကာ ချေပလျှောက်လဲထားတာတွေ့ရပါတယ်။

   ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ အနောက်အာဖရိကထဲက ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက ကုလသမဂ္ဂရဲ့ အမြင့်ဆုံးတရားရုံး ICJ မှာ မြန်မာဟာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကျူးလွန်တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်နဲ့ တရားစွဲဆိုထားတာဖြစ်ပါတယ်။

   အဲဒီအတွက် နောက်ဆုံးအဆုံးအဆင့်ဖြစ်တဲ့ နှစ်ဖက်ကြားနာပွဲတွေကို နယ်သာလန်နိုင်ငံ သဟေ့ဂ်မြို့ က ICJ မှာ အများပြည်သူရှေ့မှောက် ကြားနာပွဲတွေ ပြုလုပ်နေတာဖြစ်ပါတယ်။

3. လွန်ခဲ့သော တစ်နာရီ ကတောင်ကြီး - ပုဂ္ဂလိကကျောင်းက အဓမ္မပြုကျင့်ခံရမှုဖြစ်စဥ်သိရသမျှ

   ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း) တောင်ကြီးမြို့၊ အောင်မြေသစ် ပုဂ္ဂလိကျောင်းမှာဖြစ်ခဲ့တဲ့ အဓမ္မပြုကျင့်မှုဖြစ်စဥ်က ပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို ရဲက ဖမ်းဆီးအမှုဖွင့်ထားပါတယ်။

   နစ်နာသူ Grade-12 ကျောင်းသူ လုံမေ(အမည်လွှဲ) ကတော့ လိုအပ်တဲ့ ဆေးစစ်မှုပြုလုပ်ပြီးနောက်မှာ ဆေးကုသမှုခံယူနေရတယ်လို့ လုံမေရဲ့ သူငယ်ချင်းကပြောပါတယ်။

   လုံမေနဲ့အတူ အဆောင်တစ်ခန်းတည်းနေခဲ့တဲ့ သူငယ်ချင်းတွေထဲက ကျောင်းသူတစ်ဦးနဲ့ ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်မှာ ဘီဘီစီက စကားပြောခွင့်ရခဲ့ပါတယ်။

   "သူ့ကို ရုပ်ပိုင်းကျန်းမာရေးကုသမှုအပြင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအတွက်လည်း ကုသနေရတယ်"လို့ လုံမေရဲ့သူငယ်ချင်း ကျောင်းသူက ပြောပြပါတယ်။

   တောင်ကြီးမြို့ အောင်မြေသစ်ပုဂ္ဂလိကကျောင်းက အဓမ္မပြုကျင့်ခံရမှုဖြစ်စဥ်ကို သိရှိထားသူရဲ့ ပြောပြချက်ကို ဒီဆောင်းပါးမှာ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။

4. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ ကရခိုင်၊ချောင်းတူရွာလေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ မိသားစုဝင် ၂၁ ဦးသေဆုံး

   အာရက္ခတပ်‌တော်(အေအေ) ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ကျောက်တော်မြို့နယ်ထဲက ချောင်းတူရွာအနောက်ဘက်ကို ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်မှာ စစ်တပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းစခန်းက စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ ကလေးအပါအဝင် မိသားစုဝင် ၂၁ ဦးသေဆုံးတယ်လို့ အာရက္ခမင်းသမီးမီဒီယာက ဖော်ပြပါတယ်။

   သေဆုံးသူအပြင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ ၃၀ ဦးရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   ဒီစခန်းမှာထားရှိတဲ့ စစ်သုံ့ပန်းတွေဟာ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း ဖမ်းဆီးရမိတဲ့ ခမရ ၃၇၇ နဲ့ ခမရ ၅၃၉ တို့က စစ်သုံ့ပန်းတွေလို့ သတင်းကဖော်ပြပါတယ်။

   ချောင်းတူရွာက စစ်သုံ့ပန်းစခန်းကို ဂျက်ဖိုက်တာ ၂ စီးနဲ့ ဗုံး ၄ လုံးကြဲချခဲ့တာလို့ အာရက္ခတပ်တော်(အေအေ) က မနေ့တုန်းက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

   စစ်သုံ့ပန်းစခန်းနဲ့ ဆေးခန်းအပါအဝင် နေရာ ၃ ခုကိုဗုံးကြဲခဲ့တာလို့ အာရက္ခမင်းသမီးမီဒီယာသတင်းက ဆိုပါတယ်။

   ဒီနေရာမှာ ထားရှိတဲ့ စစ်သုံ့ပန်းတွေဟာ အေအေက မကြာခင်ပြန်လွှတ်ပေးတော့မယ့်သူတွေဖြစ်တယ်လို့ အေအေဘက်က ပြောပါတယ်။

   ၂၀၂၄ စက်တင်ဘာကနေ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီအထိ ပေါက်တော၊ မောင်တော၊ မြောက်ဦးနဲ့ ကျောက်တော်မြို့နယ်တွေကို စစ်တပ်ကလေကြောင်းကနေဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာ‌ကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းစခန်း ၄ ခု မှာ အစုလိုက်သေဆုံးသူ ၁၀၀ ကျော်လာပြီဖြစ်တယ်လို့ အေအေရဲ့ အချက်အလက်အရသိရပါတယ်။

5. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ ကကိုယ်နဲ့ စကားပြောသူက AI လား လူအစစ်လားဆိုတာ ခွဲခြားနိုင်ပြီလား

   အခုဆို ကွန်ပျူတာတွေရဲ့ ဉာဏ်ရည် မြင့်မားလာတာနဲ့အမျှ ဒါဟာလည်း လူအများရဲ့ မေးစရာမေးခွန်းတွေထဲကတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။

   ဒါတွေအားလုံးရဲ့အစဟာ ၁၉၅၀ ခုနှစ်က ဗြိတိသျှ သင်္ချာပညာရှင်လည်းဖြစ်သလို ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရှင်လည်းဖြစ်တဲ့ Alan Turing ရဲ့ ' Turing Test ' စမ်းသပ်မှုကနေ စတင်ပါတယ်။ Turing Test ဆိုတဲ့ နာမည်ဟာ Alan Turing ရဲ့ နောက်ဆုံးနာမည်ကို အစွဲပြုပြီးပေးခဲ့တာပါ။

   သူဟာ စက်တွေရဲ့ ဉာဏ်ရည်ကို ပထမဆုံး သုတေသနပြု လေ့လာစမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

   ဒီစမ်းသပ်မှုမှာ ကွန်ပျူတာတစ်ခုရဲ့ အမူအကျင့်ဟာ လူတစ်ဦးရဲ့အမူအကျင့်တွေနဲ့ ခွဲခြားလို့မရနိုင်ရင် ဒါကို 'ဉာဏ်ရည်မြင့်မား'တယ်ဆိုပြီး မှတ်ယူပါတယ်။

   ဆောင်းပါးအပြည့်အစုံကို ဒီလင့်ခ်မှာ ဆက်လက်ဖတ်ရှုနိုင်ပါပြီ။

6. လွန်ခဲ့သော ၃ နာရီ ကမြန်မာဒုက္ခသည်အများစုရှိတဲ့ မလေးရှားမှာ အစိုးရရဲ့ ဒုက္ခသည်အထောက်အထားထုတ်ပေး, လဝကအကျဥ်းထောင်က ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေကိုစတင်လုပ်ပေး

   မလေးရှားအစိုးရရဲ့ ဒုက္ခသည်များမှတ်ပုံတင်ခြင်းအစီအစဥ်(DPP)ကို ဒီနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက် ကတည်းက စတင်နေပြီး လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးအကျဥ်းထောင်တွေက ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေကို စတင်လုပ်ဆောင်ပေးနေတယ်လို့ မလေးရှားသတင်းတွေကဖော်ပြပါတယ်။

   မ‌လေးရှားလူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အကျဥ်းထောင် ၁၆ ခုမှာ ထိန်းသိမ်းခံထားရတဲ့ ဒုက္ခသည်တွေကို စတင်ထုတ်ပေးဖို့ စီစဥ်ထားတယ်လို့ သိရှိရပါတယ်။

   ပထမဆုံးအကျဥ်းသား ၂၆ ဦးကို ဒုက္ခသည်အမှုတွဲစစ်ဆေးမေးမြန်းဖို့ ပဲရပြည်နယ်၊ ဘီဒေါမြို့က စင်တာကို ပြောင်း ရွှေ့ခဲ့ပြီး ဖြစ်တယ်လို့ မလေးရှားပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးက ပြောကြားချက်ကို သတင်းမှာဖော်ပြပါတယ်။

   “DPPစနစ်ထဲမှာ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေကို ပထမဆုံးစစ်ဆေးသွားမှာဖြစ်ပြီး လဝကရဲ့ လက်အောက်မှာရှိတဲ့ ကလေးစောင့်ရှောက်ရေးစင်တာက ကလေးတွေပါ အကျုံးဝင်မှာဖြစ်ပါတယ်” လို့ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးက ပြောပါတယ်။

   လဝကရဲ့ ကလေးစောင့်ရှောက်ရေးစင်တာတွေဟာ လဝကအကျဥ်းထောင်မှာမွေးဖွားတဲ့ ၁၀ နှစ်အောက်ကလေးတွေနဲ့ မိဘတွေကို လဝကကဖမ်းဆီးတာကြောင့် ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ ကလေးတွေကို စောင့်ရှောက်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။

   လက်ရှိအချိန်ထိ မလေးရှားအစိုးရက အကျဥ်းသား ၄,၀၀၂ ဦးရဲ့ စာရင်းကို ပြုစုထားပြီးဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

   DPP အထောက်အထားရရှိသူတွေဟာ တတိယနိုင်ငံမထွက်ခွာခင်အထိ မလေးရှားနိုင်ငံထဲမှာ ယာယီနေထိုင်ခွင့်ရမှာဖြစ်တယ်လို့ မလေးရှားပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးက ပြောပါတယ်။

   မလေးရှားအစိုးရရဲ့ DPP အစီအစဥ်ဟာ UNHCRရဲ့ ဒုက္ခသည်မှတ်ပုံတင်ရေးလုပ်ငန်းစဥ်ကို အစားထိုးဖို့ ရည်ရွယ်တာဖြစ်ပါတယ်။

   UNHCR ဟာ ရန်ပုံငွေဖြတ်‌တောက်ခံရမှုကြောင့် လုပ်ငန်းကြန့်ကြာတာ၊ ဒုက္ခသည်အရေအတွက် အတိအကျသိနိုင်ဖို့ လိုအပ်ချက်ရှိတာကြောင့် အစိုးရဘက်က ကိုယ်တိုင်လုပ်ဆောင်ဖို့ဖြစ်လာတာလို့ မလေးရှားအစိုးရဘက်က ပြောထားပါတယ်။

   ဒုက္ခသည်တွေဘက်ကတော့ မလေးရှားအစိုးရနဲ့ UNHCR ကြား ချိတ်ဆက်မှုအားနည်းပြီး ဒုက္ခသည်စိစစ်အကဲဖြတ်မှုအပိုင်းမှာ လွဲချော်ခဲ့ရင် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရမှာနဲ့ အကျဥ်းချခံရမယ့် စိုးရိမ်ချက်ရှိနေတယ်လို့ ဒုက္ခသည်အကူအညီပေးရေးအဖွဲ့တွေက ဆိုထားပါတယ်။

   လတ်တလောမှာ အကျဥ်းကျနေတဲ့သူတွေကိုသာ ထုတ်ပေးနေသေးတာကြောင့် ပြင်ပမှာ DPP အတွက် လုပ်ပေးမယ်လို့ ပြောဆိုတာတွေကို မယုံဖို့နဲ့ မလေးရှားအစိုးရဝက်ဘ်ဆိုဒ်ကို ဝင်ကြည့်ဖို့ UNHCR ကသတိပေးထားပါတယ်။

   UNHCR ရဲ့ အချက်အလက်အရ မလေးရှားမှာ ဒုက္ခသည် ၂ သိန်း ၁ သောင်းကျော်ရှိပြီး မြန်မာဒုက္ခ သည်က ၁ သိန်း ၉ သောင်းဝန်းကျင်ရှိနေတာဖြစ်ပါတယ်။

   အဲဒီထဲမှာ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်က ၁၂၄,၁၂၃ ရှိပြီး ချင်းဒုက္ခသည် ၃၂,၈၀၀နဲ့ အခြားတိုင်းရင်းသား ၃၂,၈၂၇ ရှိပါတယ်။

7. လွန်ခဲ့သော ၃ နာရီ က

   မင်္ဂလာပါ။ ဇန်နဝါရီ ၂၂ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု စတင်ပြီဖြစ်ပါတယ်။

   နိုင်ငံတဝန်းနောက်ဆုံးရ သတင်းများကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်မှာ အချိန်နဲ့ တပြေးညီ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။