တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု, မဲဆောက်မှာ ထိုင်းရဲကို မြန်မာလူငယ်က သေနတ်နဲ့ပစ်ခတ်ခဲ့လို့ မြန်မာတွေ အနေများတဲ့ ရပ်ကွက်တွေကို ပိုက်စိပ်တိုက်စစ်ဆေးနေ

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. လွန်ခဲ့သော ၅၁ မိနစ် ကသရုပ်ဆောင် သင်ဇာဝင့်ကျော် ကို ပုဒ်မ ၂၉၄ (က) နဲ့ အမှုဖွင့်ထားတယ်လို့ဆို

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, သင်ဇာဝင့်ကျော် ဖေ့ဘွတ်ခ်

   သရုပ်ဆောင် သင်ဇာဝင့်ကျော် ကို ကမာရွတ်ရဲစခန်းမှာ ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၂၉၄ (က) နဲ့ အမှုဖွင့်ထားပြီး ရဲအရေးပိုင်တဲ့ပုဒ်မဖြစ်တာကြောင့် အာမခံပေးထားတယ်လို့ အနုပညာအသိုင်းအဝိုင်းက သိရှိရပါတယ်။

   သရုပ်ဆောင်သင်ဇာဝင့်ကျော်ဟာ အမြင်မတင့်တယ်တဲ့အဝတ်အစားတွေနဲ့အတူ မသင့်လျော်တဲ့ အကသရုပ်ဖော်မှုတွေရှိတယ်ဆိုတဲ့ စစ်တပ်ထောက်ခံသူတွေရဲ့ ပြစ်တင်ဝေဖန်မှုတွေရှိခဲ့ပြီး‌နောက် အရေးယူဖို့ ဆော်သြခံခဲ့ရတဲ့နောက်မှာ ဒီလိုအမှုဖွင့် အရေးယူ ခံရတာလို့ အနုပညာရှင်အချို့က ပြောပါတယ်။

   သင်ဇာဝင့်ကျော်ကိုခေါ်ယူ စစ်ဆေးမှုနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဘီဘီစီက ကမာရွတ်ရဲစခန်းရဲ့ စခန်းမှူးဖုန်းကို ဆက်သွယ်ခဲ့ပေမဲ့ ပြန်လည်‌ဖြေဆိုတာမရှိပါဘူး။

   ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာက အီလက်ထရွန်နစ် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ - ၃၃ (က) နဲ့ ထောင်ငါးနှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရတဲ့ သရုပ်ဆောင် သင်ဇာဝင့်ကျော်ဟာ ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် လွတ်လပ်ရေးနေ့မှာ အင်းစိန်ထောင်ကနေ ပြန်လွတ်မြောက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

   ပြန်လွတ်မြောက်ပြီး တစ်နှစ်အကြာမှာ နောက်ထပ်အမှုကြုံရတာဖြစ်ပြီး ဒီတကြိမ်မှာတော့ ရဲအရေးပိုင်အမှုဖြစ်လို့ ရဲစခန်းမှာသွားရောက်ရှင်းလင်းထားတယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။

   ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၂၉၄ နဲ့ ပတ်သက်လို့ ဥပဒေပါ အကျုံးဝင်အချက်တွေထဲမှာ အများပြည်သူဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် အနီးအနားနေရာမှာ ကဗျာ၊လင်္ကာ၊သီချင်း၊စကားတစ်မျိုးမျိုးကို ပြောဆို ခြင်း ၊ ထိုသို့သီဆို၊ရွတ်ဖတ်၊ပြောဆိုမှုက ညစ်ညမ်းခြင်း ၊ထိုပြုလုပ်မှုကြောင့်အခြားသူများအား စိတ်ငြိုငြင်စေခြင်း တို့ဖြစ်ပါတယ်။

   ပြစ်ဒဏ်မှာ ၃ လအထိ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချ မှတ်နိုင်တယ်လို့ သိရှိရပါတယ်။

2. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ ကမတ်လမှာ လွှတ်တော်ခေါ်ပြီး နိုင်ငံ့တာဝန်လွှဲပေးမယ်လို့ စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CINCDS

   လာမယ့် မတ်လ မှာ လွှတ်တော်ခေါ်ပြီး အနိုင်ရတဲ့ အစိုးရအဖွဲ့ကို နိုင်ငံတော်တာဝန်တွေ လွှဲပြောင်းပေးမယ်လို့ စစ်ခေါင်းဆောင်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် က ရှမ်းပြည်နယ်ခရီးစဉ်အတွင်း ပြောခဲ့ပါတယ်။

   ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက် အ‌ရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှာ တပ်နယ် အရာရှိ၊ စစ်သည်၊ မိသားစုတွေ နဲ့ တွေ့ဆုံတဲ့အခါမှာ ပြောခဲ့တာပါ။

   စစ်ခေါင်းဆောင်က ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ အစိုးရကို နိုင်ငံ့တာဝန်တွေ လွှဲပေးမယ်လို့ တပ်နယ် အရာရှိ၊ စစ်သည်တွေနဲ့ တွေ့တိုင်းပြောဆိုလေ့ရှိပါတယ်။

   ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ရက်က တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၊ ပြည်တပ်နယ် ရောက်တဲ့အခါမှာ လည်း အခုလို ပြောခဲ့သလို ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်က အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၊ မကွေးတပ်နယ်က တပ်မိသားစုတွေ နဲ့ တွေ့ဆုံတဲ့အခါမှာလည်း အလားတူပြောခဲ့ပါသေးတယ်။

   လာမယ့် မတ်လမှာ လွှတ်တော် စတင်ခေါ်ယူပြီး ဧပြီလထဲမှာ အစိုးရသစ်က စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင် လိမ့်မယ်လို့ စစ်ကော်မရှင် ပြောခွင့်ရသူ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းက ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့က ရန်ကုန်မြို့မှာ သတင်းထောက်တွေ နဲ့ တွေဆုံချိန် ပြောခဲ့တာပါ။

   စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ဟာ လက်ရှိမှာ ယာယီသမ္မတ နဲ့ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်ကို ယူထားပါတယ်။

   ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အနေနဲ့ သက်ဆိုင်ရာ သမ္မတရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့က ‌ရွေးချယ်တာဝန်ပေးလာရင်တော့ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရမှာဖြစ်တယ်လို့ ဒီဇင်ဘာ ၁၄ ရက်က ရန်ကုန်မြို့မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲမှာ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းက ပြောထားပါတယ်။

3. လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီ က"မိသားစုနဲ့ ပြန်လည်သင့်မြတ်ဖို့ မလုပ်ချင်ပါဘူး"- ဘရွတ်ကလင်းဘက်ခမ်း

   အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ် မော်ဒယ် ဘရွတ်ကလင်းက ဖော်လိုဝါ ၁၆ သန်းရှိတဲ့ သူ့ရဲ့ အင်စတာဂမ် အကောင့်မှာ တင်ထားတဲ့ ပို့စ်တွေထဲမှာ "ဒီအကြောင်းအရာတွေကို နှစ်ပေါင်းများစွာ နှုတ်ဆိတ်နေခဲ့ပြီး ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအဖြစ်သာထိန်းသိမ်းထားဖို့ အပြည့်အဝ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်" လို့ ရေးသားခဲ့ပါတယ်။

   ''ကံမကောင်းစွာနဲ့ပဲ ကျွန်တော့်မိဘတွေနဲ့ သူ့တို့ရဲ့ လုပ်ငန်းထဲက သူတွေက မီဒီယာတွေကိုအဆင်ပြေနေကြောင်းသာ ပုံဖော်ပြောဆိုနေတာကြောင့် မီဒီယာထဲပါနေတဲ့ မုသားတချို့ရဲ့ အမှန်တရားကိုပြောပြဖို့ မလွှဲမရှောင်သာ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

   ''ကျွန်တော်မိသားစုနဲ့ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး လုပ်ချင်တာ မရှိပါဘူး။ ကျွန်တော့်ကို ထိန်းချုပ်ထားတာမျိုး ကျွန်တော်မခံပါဘူး။ ဘဝမှာ ပထမဆုံးအကြိမ်အနေနဲ့ ကိုယ့်အတွက် ကိုယ်ကိုယ်တိုင် ရပ်တည်ပြောဆိုခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

   ဘရွတ်ကလင်းဘက်ခမ်းရဲ့ အပြည့်အစုံပြောကြားချက်ကို ဒီလင်ခ့် မှာဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

4. လွန်ခဲ့သော ၃ နာရီ ကပြန်လွှတ်ပေးမယ့် စစ်သုံ့ပန်းတွေနေရာကို စစ်တပ်က လေကြောင်းဗုံးကြဲခဲ့တယ်လို့ အေအေ ပြော

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, AA

   ကျောက်တော်မြို့နယ် နဲ့ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်အစပ်က ချောင်းတူကျေးရွာအနောက်ဘက်က နေရာတွေကို စစ်တပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်လို့ စစ်သုံ့ပန်းတချို့ နဲ့ မိသားစုတွေ သေဆုံးသွားခဲ့တယ်လို့ အာရက္ခတပ်တော် (AA) က ဇန်နဝါရီ ၂၀ရက် က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   ဒီစစ်သုံ့ပန်းတွေ နဲ့ မိသားစုဝင်တွေ ကို အာရက္ခတပ်တော် (AA) က မကြာမီပြန်လွှတ်ပေးဖို့ စီစဉ်နေတာလို့ AA က ပြောပါတယ်။

   ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက် ည ၇ နာရီခွဲလောက်မှာ ကျောက်တော် နဲ့ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်အစပ်မှာ ရှိတဲ့ ချောင်းတူရွာအနောက်ဘက်က နေရာတွေကို စစ်တပ်က ဂျက်ဖိုက်တာ နှစ်စင်း နဲ့ ဗုံး နှစ်လုံး ဆက်တိုက်ကြဲသွားတာလို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။

   ထိခိုက်၊ သေဆုံးသူအရေအတွက် အတိအကျ ကို ဆက်ပြီးထုတ်ပြန်သွားမယ်လို့ အာရက္ခတပ်တော် (AA) က ပြောပါတယ်။

   ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကလည်း မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ ရမ်းချောင်းဖျားရွာ မှာ ရခိုင်တိုက်ပွဲတွေအတွင်း ဖမ်းမိတဲ့ စစ်သုံးပန်းတွေ နဲ့ မိသားစုဝင်တွေ ယာယီထိန်းသိမ်းထားတဲ့နေရာကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲလို့ သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးရှိခဲ့ပါတယ်။

   သူတို့တွေကိုလည်း အာရက္ခတပ်တော်က ပြန်လွှတ်ပေးဖို့ စီစဉ်နေတဲ့အချိန် ဗုံးကြဲခံခဲ့ရတာလို့ AA က ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

5. လွန်ခဲ့သော ၄ နာရီ ကစစ်တပ်စင်တင်လွှတ်တော်နဲ့ CRPH ဘယ်လိုအားပြိုင်မလဲ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, CRPH

   ၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာနဲ့ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီအတွင်း စစ်တပ်က အပိုင်းလိုက်ရွေးကောက်ပွဲကိုကျင်းပနေပြီး မတ်လမှာ လွှတ်တော်စခေါ်မယ်လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ဒီလိုအာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကလုပ်ပေးတဲ့ရွေးကောက်ပွဲကနေ လွှတ်တော်တရပ်ပေါ်လာဖို့ရှိနေလို့ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကနေပေါ်လာတဲ့ CRPH ရဲ့ သက်တမ်းအပေါ် နိုင်ငံရေးစောင့်ကြည့်သူတချို့ကြားမှာ မေးခွန်းထုတ်မှုတွေရှိလာပါတယ်။

   "၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအရပဲပြောရမယ်ဆိုရင် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကဖျက်လို့မရဘူး။ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က အပြီးပြတ်ဖြစ်တယ်လို့ပါထားပြီးဖြစ်တယ်။ အဲဒီအချိန်က ရလဒ်ကိုကြေညာခဲ့တဲ့ အဲဒီရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာမှသာဖြစ်နိုင်လိမ့်မယ်" လို့ တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ၊ ဒေါ်ဇာလီအေးက ဥပဒေရှုထောင့်အရပြောပါတယ်။

   "CRPH ဖြစ်ပေါ်လာမှုဟာ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံကြောင့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်ပေါ်လာတာမဟုတ်ဘဲ ပြည်သူတွေဆီက ရွေးကောက်ခံရပြီး ပေါ်ပေါက်လာတာဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ရှုထောင့်ကနေ ကျွန်မတို့သုံးသပ်ရမှာဖြစ်တယ်" လို့ ဒေါ်ဇာလီအေးက ဆက်ပြောပါတယ်။

   ဒါကြောင့် လွှတ်တော်သက်တမ်း ၅ နှစ်၊ အစိုးရသက်တမ်း ၅ နှစ်ဆိုတဲ့ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်တွေဟာ CRPH၊ NUCC နဲ့ NUG တို့အပေါ်မှာ အကျုံးမဝင်ဘူးလို့ ဆိုကြပါတယ်။

   "၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံကဖျက်သိမ်းထားပြီးဖြစ်တယ်" လို့ CRPH ရဲ့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးစည်သူမောင်က ပြောပါတယ်။

   ဆောင်းပါးကို ဒီလင့်ခ် ကို ဖတ်နိုင်ပါပြီ။

6. လွန်ခဲ့သော ၄ နာရီ ကထိုင်း၊ မဲဆောက်မှာ မြန်မာတစ်ဦးက ထိုင်းရဲကို သေနတ်နဲ့ပစ်မှုမှာ သံသယတရားခံရဲ့ ဇနီးကို ထိန်းသိမ်းစစ်ဆေးနေ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Aung Aung

   ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် မဲဆောက်မြို့မှာ ထိုင်းရဲ တစ်ဦးကို မြန်မာလူငယ်တစ်ဦးက သေနတ်နဲ့ ပစ်ခတ်ခဲ့ပြီး ထွက်ပြေးခဲ့တဲ့နောက်မှာ မြန်မာတွေအနေများတဲ့ ရပ်ကွက်တချို့ကို ထိုင်းစစ်တပ်နဲ့ ရဲ ပေါင်းပြီး ပိုက်စိပ်တိုက်စစ်ဆေးနေတယ်လို့ မဲဆောက်မြို့ခံတချို့က ပြောပါတယ်။

   မနေ့ ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်ညနေပိုင်းမှာ မဲဆောက်မြို့၊ မယ်ကုရပ်ကွက်၊ တော့ဖောင်းစက်ရုံအနီးက ဆဲဗင်းအလဲဗင်း ဆိုင်အနီးမှာ ဆိုင်ကယ်နဲ့လာတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသား လူငယ် နှစ်ဦး ကို ထိုင်းရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက စစ်ဆေးရာကနေ ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့တာလို့ မျက်မြင်တွေ့ခဲ့ရသူတချို့က ဘီဘီစီကိုပြောပါတယ်။

   မြန်မာလူငယ်တစ်ဦးဆီမှာ လက်နက်ပါလာတာကြောင့် ထိုင်းရဲ က စစ်ဆေးမယ့်အချိန်မှာ သေနတ်နဲ့ ပစ်ခတ်ထွက်ပြေးသွားတာဖြစ်ပြီး ကျည်ထိမှန်တဲ့ ထိုင်းရဲကိုတော့ မဲဆောက်ဆေးရုံကို ပို့ဆောင်ပြီး ဆေးကုသမှုခံယူနေတယ်လို့ မဲဆောက်ရဲတပ်ဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   ဒီကနေ့ ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်မနက်ပိုင်းအထိ သေနတ်နဲ့ပစ်ခတ်ပြီး ထွက်ပြေးသွားတဲ့ မြန်မာလူငယ်တစ်ဦးက လွတ်မြောက်နေဆဲဖြစ်ပြီး မဲဆောက်မှာနေတဲ့ အဲဒီလူငယ်ရဲ့ ဇနီးကိုတော့ ထိန်းသိမ်းထားပြီး စစ်ဆေးမေးမြန်းနေတယ်လို့ သိရှိရပါတယ်။

   ထိုင်းရဲနဲ့ စစ်တပ် က မယ်ကုနဲ့ အနီးတဝိုက်က မြန်မာတွေ အနေများတဲ့ ရပ်ကွက်တွေထဲအထိ ဝင်ရောက်စစ်ဆေးခဲ့သလို မယ်ကုအနီးတဝိုက်မှာလည်း တောနင်းရှာဖွေနေတယ်လို့ မြို့ခံတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

   လက်ရှိမှာ ထိုင်းရဲ ဖမ်းဆီးထားသူလူငယ်ကတော့ မဲဆောက်မှာ ဆိုင်ကယ်အငှားယာဉ်မောင်းနေတဲ့သူဖြစ်တယ်လို့ ဒီအခြေအနေကိုသိတဲ့ ဘီဘီစီသတင်းရင်းမြစ်က ပြောပါတယ်။

   လက်ရှိ မဲဆောက်ရဲတပ်ဖွဲ့ကနေ အမှုကိုစစ်ဆေးနေဆဲဖြစ်ပြီး တရားစွဲအမှုဖွင့်တာတော့မရှိသေးဘူးလို့ သိရပါတယ်။ ဆိုင်ကယ်စီးလာတဲ့ မြန်မာ ၂ ဦးဟာ မယ်ပရပ်ကွက်မှာနေထိုင်သူဖြစ်တယ်လို့ ကနဦးသိရပြီး ဘယ်သူဘယ်ဝါဖြစ်တယ်ဆိုတာကိုတော့ ဘီဘီစီက ဆက်သွယ်စုံစမ်းနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။

   ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပြီးနောက် မယ်ကုအနီးမှာနေထိုင်တဲ့ မြန်မာရပ်ကွက်တွေထဲအထိ ထိုင်းရဲတွေက ပိုက်စိပ်တိုက်စစ်ဆေးနေတာကြောင့် မဲဆောက်မှာနေတဲ့ မြန်မာတော်တော်များများ လုံခြုံရေးအတွက် စိုးရိမ်ထိတ်လန့်နေကြရတယ်လို့ မြန်မာတချို့က ပြောပါတယ်။

7. လွန်ခဲ့သော ၄ နာရီ က

   မင်္ဂလာပါ။ ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု စတင်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတဝန်းနောက်ဆုံးရ သတင်းများကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်မှာ အချိန်နဲ့ တပြေးညီ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။