Tư liệu về November 2010

Thần dân và Vương triều trong nền dân chủ

Nguyễn Giang|2010-11-17, 12:43

Hoàng tử William chính thức đính hôn với Kate Middleton

Tin Hoàng tử William chính thức đính hôn với cô Kate Middleton đem lại niềm vui cho cả nước Anh trong một ngày đầu thu trời trở lạnh.

Tối hôm qua 16/11, nghe đôi trẻ trả lời phỏng vấn trên kênh BBC1, tôi thấy họ nói tiếng Anh giọng bình thường như người cùng lứa ở vùng London, không phải giọng quý phái kiểu ngày xưa.

Thế thật là vui vì Hoàng gia Anh có một tương lai tươi trẻ, gần gũi với đời thường.

Báo chí hy vọng cô Kate, con nhà bình dân, mẹ chỉ là chiêu đãi viên hàng không, sẽ tạo ra một phong cách 'Hoàng hậu tương lai' rắn rỏi, tự tin và bình dị.

Tôi nhớ hồi nhập tịch Anh phải tuyên thệ trung thành với Nữ Hoàng và những người kế vị của bà.

Cứ thế mà suy ra thì tôi cùng hàng triệu người xung quanh phải trung thành với cả con cháu của William và Kate.

Nghe mà thấy buồn cười và sao thật 'phong kiến' quá.

Nhưng nghĩ lại một chút thì tôi thấy nền quân chủ, tuy chỉ là hình thức cũng có điều hay.

Theo truyền thống, rất nhiều cơ chế tại Anh này hiện vẫn gắn kết với Hoàng gia.

Chính thức mà nói, Anh Quốc theo chế độ dân chủ đại nghị nhưng cũng là nền quân chủ với Nữ Hoàng Elizabeth II là quốc trưởng.

Về mặt hình thức, tất cả các cơ quan công quyền quan trọng nhất thuộc Liên hiệp Anh đều 'dưới quyền' của bà.

Nữ Hoàng chấp nhận ai làm thủ tướng của bên hành pháp, và khai mạc Nghị viện của ngành lập pháp mỗi năm.

Nữ hoàng Elizabeth II vui khi nghe tin cháu trai trưởng sẽ cưới vợ

Ngành Tư pháp thì có các Công tố viên và Tòa án Hoàng gia - Crown Prosecutors, Royal Court - cũng phục tùng Vương triều, ít ra là về thủ tục.

Chưa kể các mũ mãng, trang phục của các vị quan tòa Anh vẫn còn nguyên kiểu xưa như thời Victoria.

Về truyền thông, nhiều người hay hỏi tôi về cơ chế nhận ngân khoản, quan hệ của đài BBC với chính quyền nhưng ít biết rằng BBC hoạt động theo một Hiến chương Hoàng gia -Royal Charter.

Điều này khiến BBC khác hẳn các đài báo còn lại ở Anh và nói như một lãnh đạo của tôi ở đây thì dù có tranh cãi với Bộ Văn hóa hay Bộ Ngoại giao về chuyện về quản trị, chi tiêu, vị sếp tối cao của BBC tức 'ultimate boss', vẫn là Nữ Hoàng, người đứng trên tất cả.

Giống như phục vụ trong Không quân Hoàng gia -RAF hay Hải quân Hoàng gia - Royal Navy, việc gắn liền với Hoàng gia là một danh dự cao quý nhưng cũng khiến nhân viên có ý thức trách nhiệm cao hơn bình thường.

Đây cũng là yếu tố đem lại sự ổn định về lâu dài cho các định chế công quyền ở nước Anh, và người ta tin rằng mọi thăng trầm chính trị đoản thời hay khủng hoảng kinh tế cũng sẽ qua đi, bởi Vương triều đã có từ hàng trăm năm.

Phụng sự xã hội

Đổi lại, tôi thấy cần nói ra một sự thật đáng quý rằng các nhân vật trong Hoàng gia đều cố gắng chứng tỏ sự hữu ích của họ với quốc gia và công chúng.

Nhưng một hợp đồng bất thành văn, Hoàng gia có ý thức chia sẻ mọi khó khăn của xã hội.

Gần đây, trong đợt cắt giảm ngân sách mà chính phủ đưa ra, Nữ Hoàng Elizabeth cũng cắt giảm tới 14 phần trăm chi tiêu của hoàng tộc.

Đây không phải là lần đầu tiên bà có động tác như vậy.

Khi còn là công chúa, hồi Thế Chiến 2, bà đã gia nhập quân đội, lái xe vận tải để trợ giúp công tác quốc phòng.

Hoàng gia khi ấy cũng không sơ tán sang Canada mà cùng ở lại chịu bom đạn với mọi thần dân của họ dưới sự lãnh đạo cứng cỏi của Thủ tướng Winston Churchill.

Tôi nghe nói ở một số quốc gia châu Á và Trung Đông, nhiều nhân vật thuộc hoàng tộc chỉ ăn chơi, mua sắm và không ít người còn làm bậy.

Nhưng trong Hoàng gia Anh, ai cũng có công việc và trách nhiệm cụ thể.

Các vị hoàng tử, hoàng thân theo truyền thống đều vào quân đội và phục vụ thực sự, thường là sĩ quan Hải quân hoặc Không quân.

Vị vua tương lai, hoàng tử William kể cả sau khi cưới vợ vào năm tới cũng sẽ còn đóng quân ở vùng bắc xứ Wales.

Báo Anh đã tìm đến nơi đồn trú đó và 'thương' cô dâu Kate Middleton sẽ phải ngồi trong doanh trại ở một nơi xa chốn phồn hoa, đợi chồng hàng ngày lái trực thăng cứu hộ ngoài vùng biển sóng gió.

Khi đã rời quân ngũ, những người như Thái tử Charles hay Hoàng tử Andrew đều đóng các vai trò nhà nước giao cho.

Người Việt Nam biết nhiều đến Hoàng tử Andrew, cựu sĩ quan hải quân vì hiện ông làm đại sứ thương mại cho Anh và thường sang Việt Nam.

Ngoài ra, báo chí tự do, dân chủ ở Anh 'kiểm soát' rất kỹ sinh hoạt của các thành viên Hoàng tộc và vẽ cả tranh biếm hoạ về họ, kể cả về Nữ Hoàng hay chồng bà, Hoàng thân Philip gốc Hy Lạp.

Một câu nói lỡ lời, một thế đứng hơi khác lạ sẽ bị các tay săn ảnh chớp lấy ngay và báo chí tha hồ bình luận.

Tất nhiên, không ai cố ý xúc phạm Hoàng gia cả nhưng dư luận và báo chí Anh cũng dùng cách mỉa mai hoặc trêu đùa ý nhị để 'gửi thông điệp' cho Hoàng gia khi cần.

Nghiêm túc hơn, BBC đã từng có các bộ phim về chính Nữ Hoàng Elizabeth II với đủ các câu chuyện có khen có chê về bà.

Tôi còn nhớ cuộc phỏng vấn của Martin Bashir trên BBC Panorama với Công nương Diana khi còn sống đã gây chấn động nước Anh.

Con dâu trưởng của Nữ Hoàng đương quyền công khai nói về những 'bức xúc' khi phải sống trong một môi trường gò bó, thiếu tình cảm.

Đó là những giờ phút Hoàng gia bị 'mất điểm' và BBC, cùng giới truyền thông Anh, đã đứng về phía dư luận và công khai nêu ra các vấn đề họ quan tâm về chính Hoàng gia.

Kể từ đó, nhất là một thời gian sau khi công nương Diana qua đời, Hoàng gia, cụ thể là Nữ Hoàng cùng Thái Tử Charles, đã nỗ lực rất nhiều để xây đắp lại mối quan hệ đặc biệt với các 'thần dân khó tính' ở Anh.

Cho đến hôm nay, đa số ý kiến đều đồng ý, ủng hộ Thái tử Charles tái hôn với người bạn gái lâu năm, và nay thì cả nước đợi ngày vui mừng Đám cưới Hoàng gia thật to giữa hai bạn trẻ Wills và Kate.

Về mặt nào đó, tôi nghĩ Hoàng gia Anh đã biết cách ứng xử và thần dân Anh chúng tôi đây cũng công bằng cả khi mong đợi và khi phê phán họ.

Hoàng gia không do người dân bầu lên nhưng Vương triều này luôn biết duy trì cuộc đối thoại dân chủ với xã hội và ý thức được về những thay đổi bên ngoài để tự chỉnh sửa.

Xét cho cùng, việc được dân cử hay nối ngôi do truyền thống cũng không quan trọng bằng tinh thần, thái độ vì dân của những người quyền cao chức trọng.

Cuối cùng, xin kể lại một kỷ niệm tôi có với người của Hoàng gia.

Hôm dự một buổi lễ văn hóa Việt Nam ở London, nhân có camera đi cùng và dù biết là các cuộc trao đổi chính thức đều phải thông qua Văn phòng Hoàng gia, tôi vẫn hỏi Hoàng tử Andrew "Xin lỗi, Ngài có thể cho chúng tôi phỏng vấn được không?".

Ông đã lịch sự từ chối nhưng sau đó Benjamin, đồng nghiệp người Anh đi quay phim, có ý trách tôi chỉ gọi Hoàng tử là 'You' bình thường mà không dùng chữ 'Your Highness' khi xưng hô với các đấng tôn quý.

Tôi đoán Hoàng tử cũng chẳng để ý chuyện một 'thần dân' gốc Việt vội việc báo chí mà quên không nói với ông đúng thủ tục.

Xét cho cùng, 'tội' của tôi cũng chẳng là gì so với lời hô hào đòi xóa bỏ Hoàng gia của những người Anh theo phái 'Cộng hòa', vốn không chấp nhận Vương triều.

Thật may mắn cho nước Anh là kể cả những người đó cũng vẫn được lên tiếng công khai, bình đẳng.

Cả nước Anh chờ lễ cưới của Hoàng tử William và cô Kate Middleton vào năm 2011

Khi tự do là một tấm chăn hẹp...

Phân loại: Chính trị, Tự do ngôn luận, Việt Nam

Nguyễn Hùng|2010-11-15, 15:40

Bình luận (10)

Tự do có thể ví như tấm chăn hẹp

Những vụ bắt bớ và gia hạn giam giữ ở Việt Nam gần đây đặt trở lại câu hỏi 'xưa như trái đất' về không gian của nhà nước và không gian của cá nhân.
Sự tự do, tạm mượn ý của một câu danh ngôn, có thể coi như một tấm chăn hẹp.

Nếu nhà nước kéo thêm một chút để có tự do thể hiện sức mạnh thì tự do của người dân hiển nhiên sẽ hở đầu, hở chân, hay hở sườn.

Còn trong những chế độ độc tài như ở Bắc Hàn thì người ta thu luôn tấm chăn đó đắp riêng cho những vị cầm quyền.

Trở lại những vụ bắt bớ gần đây, nhất là vụ bắt Tiến sỹ luật Cù Huy Hà Vũ, có nhiều dấu hiệu cho thấy vẫn có những người ở Việt Nam muốn sử dụng cơ bắp để kéo chăn.

Trước hết là chuyện "kiểm tra hành chính" khách sạn mà ông Vũ đang có mặt khi bị "bắt khẩn cấp".

Cả thế giới chỉ còn vài nước có chế độ hộ khẩu và kiểm tra hộ khẩu, nhất là việc bắt đăng ký tạm trú khi tới ở các khách sạn.

Trong đợt đi công tác ở Thượng Hải mùa hè năm nay, cô nhân viên lễ tân khách sạn tỏ vẻ ngạc nhiên khi tôi đề nghị cô đăng ký tạm trú cho tôi.

Về lý thuyết, Trung Quốc vẫn giữ chế độ hộ khẩu và đăng ký tạm trú, tạm vắng.

Trên thực tế, không phải ở đâu họ cũng thực hiện sự quản lý cổ hủ này.

Nó chỉ là cái cớ để chính quyền hành người dân thêm một loại giấy tờ và một số cán bộ trong ngành công an có lý do để đòi phong bì.

Tại Miến Điện, Bà Aung San Suu Kyi, nhà lãnh đạo được dân bầu lên nhưng quân đội không chấp nhận, cũng vì không khai báo tạm trú cho một vị khách người Mỹ mà bị tù thêm mấy năm cho tới cuối tuần qua.

Nhìn về gốc, chế độ hộ khẩu là một cách để một số chế độ kiểm soát người dân.

Và nó đã được dùng làm một phương tiện kèm theo trong vụ bắt giữ ông Cù Huy Hà Vũ.

Quyền nói

Một quyền nữa mà người dân và chính phủ của một số nước phải giành giật nhau là quyền được nói.

Và trong màn kéo co này, người dân hầu như bao giờ cũng chịu phần thua thiệt.

Về lý thuyết họ có quyền được nói.

Nhưng khi họ không được phép ra báo, lập đài phát thanh, truyền hình như chính phủ, hay có những trang blog mà không sợ bị đe dọa, thì quyền đó cũng chỉ là quyền tượng trưng.

Ông Hà Vũ bị bắt khi đang ở trong khách sạn cùng một nữ luật sư

Trong khi đó nhà nước khai thác triệt để quyền này.

Sau khi ông Hà Vũ bị bắt, một số báo nhà nước đồng loạt đưa tin với đủ loại chi tiết giật gân, nổi bật nhất là các chi tiết "bắt khẩn cấp", "gái mại dâm", "bao cao su đã qua sử dụng".

Chi tiết "gái mại dâm" đã được chứng minh là hoàn toàn sai sự thật.

"Bao cao su đã qua sử dụng" giờ còn chưa được giám định.

Còn "bắt khẩn cấp" là một cụm từ được dùng nhiều bởi ngành công an Việt Nam.

Theo luật, người ta chỉ bắt khẩn cấp những người đang có lệnh truy nã, phạm tội quả tang bị bắt và những đối tượng phạm pháp có nguy cơ bỏ trốn.

Ngoại trừ ngành công an có luật cho riêng họ hoặc muốn làm chuyện tương tự như các nhà báo thích "giật tít", chuyện phải "bắt khẩn cấp" ông Cù Huy Hà Vũ nghe có vẻ khiên cưỡng.

Còn việc ông Vũ có tội hay không có tội cho tới giờ chưa thể khẳng định.

Một người chỉ có tội sau khi đã được xét xử bởi một tòa án công minh.

Cho tới nay phiên tòa còn chưa định ngày.

Thế nhưng phiên tòa công luận coi như đã xử xong.

Báo Quân đội Nhân dân, của một cơ quan nhà nước và dùng tiền thuế của dân, trong đó có cả những đồng thuế mà ông Cù Huy Hà Vũ đóng, chỉ gọi ông bằng tên tục và phán:

"Theo dõi các hành động của Vũ, xem các bài báo Vũ viết trên các trang điện tử thì thấy rõ Vũ là người ngông cuồng, nghĩ rằng mình đứng trên mọi người, đứng trên pháp luật, Vũ cho rằng xã hội u mê cả, mình Vũ tỉnh."

Ở những xã hội có nền tư pháp phát triển, Quân đội Nhân dân rất có thể bị phạt vì tội "coi thường tòa án" khi đưa ra những nhận định có thể làm các quan tòa thiên vị khi xét xử.

Quyền đại diện

Trong vụ bắt ông Vũ cũng như trong nhiều vụ khác, một quyền nữa của người dân đã bị hạn chế.

Đó là quyền được có đại diện khi bị bắt giữ, khám xét và thẩm tra.

Chú của ông Vũ nói vị Tiến sỹ luật đã đề nghị để người chú của ông tới khi công an khám xét, nhưng đề nghị của ông đã bị từ chối.

Luật sư Trần Đình Triển đã đề nghị được đại diện cho ông Hà Vũ nhưng ngành công an không có phản hồi.

Đương nhiên nhà nước được lợi khi người dân bị bắt giữ trong tình trạng chỉ có công an chứng kiến việc công an làm.

Đỡ rắc rối, không có bằng chứng gì nếu công an lạm quyền và phần thẩm vấn và cả điều mà người ta cáo buộc là "trấn áp và ép cung" có thể dễ dàng được thực hiện.

Nhưng từ trước tới nay, ngành công an Việt Nam chưa bao giờ thừa nhận họ làm gì sai khi bắt những người bất đồng chính kiến.

Như vậy trong ít nhất ba khía cạnh, quyền tự do cư trú, quyền tự do ngôn luận và quyền được đại diện về mặt pháp lý, nhà nước đã quyết định kéo tấm chăn tự do về phía mình.

Nếu điều này xảy ra trong một xã hội dân chủ, công bằng và văn minh như các nhà lãnh đạo cao cấp Việt Nam vẫn tuyên bố họ muốn mang lại cho Việt Nam, ngành công an có nhiều khả năng sẽ phải hầu tòa.

Báo chí độc lập sẽ gây sức ép và vấn đề sẽ được mang ra quốc hội bàn thảo.

Nhưng từ trước tới nay, ngành công an Việt Nam chưa bao giờ thừa nhận họ làm gì sai khi bắt những người bất đồng chính kiến.

Báo chí luôn có quán tính đi đúng lề và quốc hội đã coi vụ bắt bớ này là chuyện không đáng để bàn, kể cả các dân biểu Hà Nội, những người có thể coi là đại diện cho ông Cù Huy Hà Vũ.

Những cách hành xử này trái ngược với sự độ lượng của các xã hội tư bản mà trước đây những người Cộng sản vẫn lên án là "mục ruỗng".

Đó là chuyện người ta sẵn sàng hoãn phiên xử một kẻ vô gia cư chỉ vì anh ta không có đại diện pháp lý.

Đó là chuyện cảnh sát chấp nhận cả chuyện họ có thể bị thương để bảo vệ quyền biểu tình của hàng chục ngàn sinh viên.

Đó là chuyện các đảng phái chính trị chấp nhận đa đảng cho dù họ có thể mất quyền lực.

Đó là sự cao thượng của những người quân tử khi họ nói rằng "Tôi không thích những gì anh nói, nhưng tôi sẵn sàng chết để bảo vệ quyền được nói của anh".

Hội nghị Hà Nội và tương lai của Asean

Phạm Khiêm|2010-11-02, 3:32

Bình luận (4)

Hội nghị Cấp cao Asean và một loạt các cuộc họp bên lề vừa kết thúc tuần cuối tháng 10 tại Hà Nội.

Đánh giá về cuộc gặp quan trọng này đang xuất trên báo chí quốc tế.

Vietnam Plus, báo trong nước của TTXVN, gọi cuộc họp thường niên cấp cao của Asean là "thành công".

"Hội nghị Cấp cao ASEAN 17 và các hội nghị cấp cao liên quan đã thành công tốt đẹp, khép lại 3 ngày làm việc khẩn trương, sôi động của các nhà lãnh đạo cao nhất đến từ các quốc gia Đông Nam Á và 8 đối tác, với hơn 40 sự kiện ngoại giao quan trọng."

Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng mời hai thủ tướng Trung Quốc và Nhật Bản bắt tay.

Kavi Chongkittavorn, ký giả của The Nation - nhật báo tiếng Anh xuất bản ở Thái Lan - đến Hà Nội đưa tin cuộc hội họp. Ông vừa đưa ra nhận định về một số bài học của Hội nghị Thượng đỉnh Asean lần này. Đầu tiên là những lời khen, xin lược lại các ý chính.

1. Hà Nội tỏ ra khôn khéo về ngoại giao trong việc thách thức đòi hỏi của Trung Quốc về chủ quyền tại Biển Đông. Động thái này xuất hiện sau tám năm thụ động, kể từ khi Asean ra Tuyên bố về Thái độ ứng xử của các nước có liên quan tại Biển Đông (DOC) trong cuộc họp tại Campuchia 2002.

Tranh luận về Biển Đông được báo chí quốc tế loan tải với tần suất cao trong ba tháng qua đã đưa tranh chấp Biển Đông ra trước dư luận quốc tế, góp phần nâng cao vị thế của Asean. Bàn bạc nhiều về an ninh Biển Đông giúp mở ra tầm nhìn chiến lược mới về giải pháp đa phương nhằm đảm bảo tư do hàng hải, tự do thương mại tại vùng biển mà Trung Quốc, và nhiều nước khác, cùng đòi chủ quyền.

2. Hà Nội tổ chức thành công Cuộc họp Quốc phòng Asean Mở rộng (ADMM+). Điều cần ghi nhận là cuộc họp xảy ra trong bối cảnh bàn luận căng thẳng về an ninh Biển Đông trước đó. Hy vọng hội họp ban đầu này sẽ hình thành cơ chế thường xuyên, tạo thêm diễn đàn giải quyết các rắc rối về an ninh khu vực, bên cạnh Hội nghị Thượng đỉnh An ninh Đông Á (EAS), và Diễn đàn Asean Cấp vùng (ARF).

Chongkittavorn cho rằng hội nghị ở Hà Nội cho thấy lãnh đạo các cường quốc sẵn sàng bỏ thời gian, công sức để tiếp xúc nhiều hơn với các nước Asean.

3. Nước chủ nhà đã hành động khẩn trương và hiệu quả, tổ chức 14 phiên họp thượng đỉnh trong 60 tiếng đồng hồ, "kỷ lục mới trong biên niên sử Asean". Họp thượng đỉnh giữa Asean với các nước tăng "đột xuất" trong năm nay. Bên cạnh HNTĐ thường niên với Trung Quốc, Nhật, Nam Hàn, Asean mở thêm thượng đỉnh với Úc, Tân Tây Lan, Nga, Ấn Độ. Rồi với Liên Hiệp Quốc. Chưa kể cuộc họp thượng đỉnh lần hai giữa Mỹ và Asean tổ chức tháng Chín vừa rồi tại New York.

Đẩy cao chủ đề Biển Đông, giảm tranh cãi về chủ đề Miến Điện, thêm một "thành tựu" nữa của nước chủ nhà, theo ký giả Kavi Chongkittavorn. Tuy vậy nhà báo kỳ cựu của Thái Lan cũng liệt kê những điều Hà Nội chưa làm được.

a. Lãnh đạo Asean đã không gặp mặt trực tiếp đại diện của các tổ chức dân cử và phi chính phủ, dù cơ chế này, hình thành trong cuộc họp thượng đỉnh tại Malaysia 2005, đã được Thái Lan "khuôn khổ hóa" năm ngoái, khi Bangkok giữ vai chủ tịch luân phiên Asean .

(Mục đích lãnh đạo gặp NGOs, theo ký giả Chongkittavorn là: lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của dân, thúc đẩy cách cai trị từ dưới lên trên)

b. Asean chậm chễ trong việc đưa ra tiếng nói thống nhất trước các vấn đề toàn cầu. Liên quan đến phổ biến vũ khí hạt nhân, thay đổi khí hậu, tham gia đội quân gìn giữ hòa bình, vân vân. Cạnh đó, trong thời điểm Hội nghị Hà Nội, cả Thái Lan và Malaysia muốn Asean đưa ra lập trường chung về dòng vốn quốc tế đang được chuyển tới thị trường Asean, các biện pháp chống trục lợi và gây bất ổn, nhưng đã không thành, ký giả của The Nation viết.

c. Khẩu hiệu "Hướng tới Cộng đồng Asean: Từ Tầm nhìn cho tới Hành động" do nước chủ nhà đưa ra chưa đi vào thực chất. Chưa có hành động khả dĩ nào nhằm thúc đẩy xu hướng hình thành thực thể Asean do dân và vì dân, dù rằng đây là một những trụ cột quan trọng để Asean tiến tới hành thành một cộng đồng vào năm 2015, ký giả Thái Lan kết luận.

Quý vị có đồng ý với nhận định của ký giả Kavi Chongkittavorn hay không? Cảm nghĩ của quý vị về vai trò của Việt Nam trong việc tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh Asean 17? Những điều làm được và chưa làm được? Hãy cho chúng tôi biết ý kiến!

« October 2010 | | December 2010 »

Tư liệu về November 2010

Thần dân và Vương triều trong nền dân chủ

Khi tự do là một tấm chăn hẹp...

Hội nghị Hà Nội và tương lai của Asean

Tự giới thiệu

Đăng ký

Nội dung khác từ blog này...

Các bài theo chủ đề

Bài cũ

Hạng mục

Những blogger mới nhất

BBC navigation

Liên kết BBC

Tư liệu về November 2010

Thần dân và Vương triều trong nền dân chủ

Khi tự do là một tấm chăn hẹp...

Hội nghị Hà Nội và tương lai của Asean

Tự giới thiệu

Đăng ký

Nội dung khác từ blog này...

Các bài theo chủ đề

Bài cũ

Hạng mục

Những blogger mới nhất

BBC iD

BBC navigation

Liên kết BBC