'Không đến nỗi nào'
"Con cho hai cha biết sơ qua là giờ giấc ngủ thì tự do, lúc nào mệt là ngủ thôi, sáng thức dậy, làm xong phận vụ của mình, là coi ti vi và đọc báo, trồng cây cảnh chơi trong vườn, rồi đem trưng trong phòng cho có màu xanh.""Chỗ ở thì phòng ốc cũng khá lắm, được lót men và có phòng vệ sinh tắm rửa đàng hoàng.
"Ăn uống thì đôi lúc cũng không có giờ giấc cho lắm vì vừa ăn, vừa xem ti vi, vừa đọc báo, nên đôi lúc, con cũng làm khổ bác sĩ đôi chút".
Trên đây là lời của Linh mục Thadeus Nguyễn Văn Lý, người đang thụ án 8 năm tù giam về tội 'tuyên truyền chống phá nhà nước XHCN," nói với các đại diện của Tòa Tổng Giám Mục Huế tới thăm ông tại trại giam Ba Sao, tỉnh Hà Nam, tuần trước, hôm 17/9/2009.
Hai linh mục đại diện này là các vị Gioan Baotixita Lê Quang Quý, Quản xứ Nhà thờ Trí Bưu, kiêm Hạt trưởng hạt Quảng Trị và Benedicto Lê Quang Viên, Quản lý Nhà Chung.
Lời của Linh mục Lý nói với hai vị linh mục này đã được trang mạng Thông tấn xã Công giáo VietCatholic.org trích thuật, sau cuộc gặp 'thăm nuôi' tại trại giam trên.
'Săn sóc đặc biệt'
Xem ra điều kiện ăn ở và chăm sóc sức khoẻ trong trại với Cha Lý như thế tốt hơn rất nhiều so với các bạn tù thường phạm khác, điều mà chính ông được trích thuật, xác nhận cũng trên Vietcatholic.
"Đối với con, con chưa thấy có nhu cầu vì con vẫn chưa đến nỗi gì, trong lúc bên cạnh con, biết bao anh em khác cũng đang đau ốm, nhưng không được săn sóc cách đặc biệt như con," linh mục Lý nói khi cho biết ý kiến về dự định của Tòa Tổng Giám mục đề nghị chính quyền cho phép ông được khám, chữa bệnh ở bên ngoài trại.
"Con được Trại cử một bác sĩ giỏi để khám bệnh và phát thuốc cho con mỗi ngày. Trong thâm tâm, con thấy cũng áy náy vì làm phiền Trại và bác sĩ hơi nhiều.
"Nên con có đề nghị với Trại rằng từ nay, xin bác sĩ khám bệnh cho con mỗi tuần một lần là đủ rồi, để thì giờ lo cho các anh em khác,"
Các chi tiết trên cho thấy có sự khác biệt lớn so với những gì mà bà Trần Thị Lệ, thân mẫu của LS Lê Thị Công Nhân, kể với BBC về điều kiện ăn ở của con gái bà khi nhập trại giam sau xét xử."Cháu được giữ cuốn sách kinh, thế nhưng điều kiện phòng giam rất chật chội. Đặc biệt là chuyện sinh hoạt cá nhân," bà Lệ nói với chúng tôi trong một cuộc phỏng vấn.
"Công Nhân là phụ nữ nhưng việc tắm rửa ở đó không được kín đáo, thiếu che chắn và có gió lùa. Tắm ở giếng nước. Mà một tuần cũng ít được thay tắm lắm."
'Không tin'
Đó là câu chuyện của luật sư Công Nhân qua lời của thân nhân khi mới vô trại, nay hy vọng điều kiện giam giữ với cô đã khá hơn, nếu cứ so với những gì cha Lý cho biết, mặc dù gia đình mới cho hay cô đang chịu chứng đau khớp.
Thế nhưng một trong ba nhân vật trở nên nổi tiếng khi bị an ninh câu lưu cuối tháng Tám và thả ra hồi tháng Chín vừa qua, cùng đợt với Blogger Người Buôn gió, trong một bình luận trên Facebook, cho hay:
"Tin lạ...? Mình không tin như thế lắm," cây bút này cho biết cảm nghĩ của mình khi biết tin về hoàn cảnh giam giữ vị linh mục 63 tuổi qua trang mạng xã hội toàn cầu.
Thế nhưng điều kiện mà cha Lý đang được hưởng có vẻ hoàn toàn trùng lặp với những gì mà blogger 'beo' tức nhà báo Hồ Thu Hồng, một cây bút từng ở cương vị Phó Tổng Biên tập một tờ báo ở trong nước, đề cập trong một bài viết trên blog của bà.
Ngay khi diễn ra các vụ bắt giữ và nhận tội đối với các vị Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung v.v..., bà Hồng cho hay 'kho,' hay đúng hơn là phòng giam của các phạm nhân chính trị nổi tiếng, vốn thường được khách quốc tế viếng thăm, có điều kiện khá tốt, khang trang hơn so với các bạn tù khác.
'Hoàn toàn tin được'
Còn nhà văn Vũ Thư Hiên, cựu tù chính trị đang cư trú tại Pháp, bình luận về việc cây bút mới bị bắt và thả ra lại không tin chuyện cha Lý được 'đối xử' như trên là có thật:"Chuyện hoàn toàn có thể tin được. Tôi từng ở tù và biết người ta có nhiều phương án giam giữ," ông cho tôi biết qua một tin nhắn trên mạng Facebook.
"Xà lim cá nhân thường được dùng trong thời kỳ đầu người tù mới bị bắt (giai đoạn hỏi cung). Những xà lim cá nhân này nằm trong một khu xà lim.
"Người tù thường ở một mình hoặc được bố trí ở chung với một người tù khác, là người được CA tuyển trong số tù nhân cài cắm vào đấy để báo cáo cho cán bộ chấp pháp (người hỏi cung) nắm động thái của người mới bị bắt, thậm chí dò la những điều cần biết cho cán bộ chấp pháp," vẫn lời nhà văn kiêm dịch giả Vũ Thư Hiên.
"Biệt giam, nếu người bị bắt là đặc biệt nguy hiểm, hoặc cần doạ nạt tối đa để khai thác. Qua thời kỳ hỏi cung, người tù có thể được chuyển ra "trại chung" (nơi tù nhân ở chung với nhau trong những đơn vị gọi là toán hay đội.)
"Tùy trường hợp mà có cách xử lý khác nhau. Tất nhiên, với một linh mục như ông Nguyễn Văn Lý, có thể có những phái đoàn ngoại quốc đòi được gặp thì người ta sẽ bày hàng sao cho đẹp mắt.
"Với Nguyễn Văn Đài, Lê Thị Công Nhân có thể khác, với Nguyễn Xuân Nghĩa có thể khác nữa... vv.
"Trước khi tôi được thả, người ta cũng cho ở một buồng riêng, có bàn viết, có bếp để nấu ăn theo ý muốn (thời bấy giờ không có tivi, và trong trường hợp tôi người ta cũng không cần trưng bày với ai, nhưng chắc có ý muốn xoa dịu)," tác giả hồi ký 'Đêm giữa ban ngày' cho tôi biết qua trang mạng Facebook.
'Trong rủi có may?'
Nay trở lại với câu chuyện của cha Lý và điều kiện ăn ở trong tù 'không đến nỗi nào' của ông.Xem ra, chất lượng 'khách sạn Hilton' như cách tự trào của một số phạm nhân trước đây, với các vị Lê Công Định, Nguyễn Tiến Trung, Trần Huỳnh Duy Thức, Trần Anh Kim v.v... cũng như nhóm các vị Nguyễn Xuân Nghĩa, Vũ Hùng v.v... hy vọng có thể không quá khắc nghiệt, trong trường hợp họ bị kết án tù giam.
Đó là hy vọng. Hy vọng 'trong rủi có may,' vì nếu bất cứ điều kiện nào như trong câu chuyện trại giam hiện nay với cha Lý diễn ra, thì đó quả đã có thể là một an ủi cho người thân và gia đình của họ rồi.

Bình luậnĐể lại lời bình
Tôi là một thanh niên thế hệ 8X của Việt Nam, tầm hiểu biết của tôi không cao. Nhưng ít ra đối với những con người mà bài báo đề cập ở trên, tôi vẫn cảm thấy hơn họ một cái đầu.
Vì sao, vì tôi sinh ra trên đất nước này, tôi cảm thấy tôi yêu tổ quốc này và cần phải làm để giúp nó giàu mạnh hơn.
Còn việc mà những người tự xưng là hoạt động vì dân chủ trên là để làm gì, ngoài mục đích mưu lợi cá nhân, phá hoại, chia rẽ nhân dân, gây rối ren đất nước.
Thật xấu hổ khi trong đó lại có cả những người lợi dụng cả tôn giáo. Tôn giáo luôn hướng con người ta tới cái thiện, chỉ những kẻ lợi dụng tôn giáo để mưu lợi cho cá nhân, kẻ đó là những kẻ đáng bị trừng trị.
Gửi bạn Brian Nguyen, tôi không rõ chữ "một cái đầu" bạn dùng ở đây là đầu về thể trạng (Physical) hay là đầu về trí lực (intellectual), nhưng tôi xét cả hai qua lời bình của bạn đều không chuẩn xác lắm.
Tôi không muốn bàn luận sa đà về những nhân vật bất đồng chính kiến trên quá chi tiết, nhưng chỉ đơn cử trường hợp của LS Định và Thạc Sĩ Nguyễn Tiến Trung, tôi xin đảm bảo bằng tất cả những gì tôi có rằng các anh là những người yêu nước và hoàn toàn hiểu mình đang làm gì, họ bản lĩnh cả về trí tuệ lẫn kinh nghiệm sống, mới dấn thân làm cái việc mà những người như bạn và nhà cầm quyền cộng sản gọi là " Phản động", "Lợi dụng tôn giáo, dân chủ"...
Đã có bao giờ bạn thắc mắc rằng chỉ có những người như bạn và Nhà cầm quyền Cộng sản "chung tay" đàn áp những nhân vật trên không? Trong khi toàn thể trí thức tiến bộ tại hải ngoại và phần nào đó tại VN, cùng rất nhiều tổ chức toàn cầu đặc biệt rất nhiều chính phủ, cộng đồng... lên tiếng phản đối đòi trả tự do và ủng hộ họ không?
Nếu bạn nhìn xa hơn nữa bạn có thấy tại sao "Chủ nghĩa xã hội ưu việt" chỉ có thiểu số quốc gia (TQ, Cuba, VN và CHDCND TT..) đa phần là đói nghèo và kéo phát triển theo đuổi không? Vậy họ hơn cả nhân loại "1 cái đầu" như bạn suy nghĩ à?
Vậy một phần rất lớn những quốc gia tiên tiến, những thành tựu kinh tế, khoa khoa kỹ thuật... đã, đang và sẽ đến từ những cá nhân, tổ chức... mà bạn cho rằng "thấp hơn 1 cái đầu" đấy bạn ạ.
Tôi xin xin lỗi nếu những lời bình của tôi có làm phật ý bạn và những người khác, nhưng 1 lần nữa tôi xin khẳng định:
"Lòng yêu nước được thể hiện ở những cá nhân trên bị "triệt hạ" vì nó đi ngược với lợi ích Nhà cầm quyền công sản", một thể chế đang đưa nhân dân Bắc Triều Tiên lầy lội, tụt hậu, đói nghèo tại bán đảo Triều Tiên, kế bên người hàng xóm Đại Hàn thịnh vượng mà theo vài người là theo đuổi chủ nghĩa "kém xa CNXH ưu việt".
Để tránh trường hợp có người cho rằng tôi vẽ chuyện, tôi nói thẳng là tôi đang cư ngụ tại quốc gia "kém ưu việt" Đại Hàn.
Xin chân thành cảm ơn tác giả và BBC đã cho chúng tôi những trang viết xác thực, phơi bày những thông tin bị che đậy, "edit" có chủ ý tại quê nhà!
Tôi nghĩ rằng bác Lý đi tù là đúng rồi, gây rối chống phá nhà nước làm loạn lên thì ai mà chịu được. Dân người ta cũng muốn sống chứ, dân người ta cũng muốn dân chủ chứ, nhưng nước mình còn nghèo khi nào mà cha Lý xin Chúa cho nước mình giàu bằng nửa nước Mỹ thì cha Lý sẽ được ở nhà tù sang như là dinh của vua Bảo Đại với cả phủ của tống thống Thiệu với bác Diệm nhé!
Thế tại sao bạn không tự hỏi vì sao các nước XHCN nghèo. Không phải vì do các nước Tư Bản bao vây cấm vận hả.
Hãy nhìn về đất nước đi bạn. Chúng ta được gỡ bỏ cấm vận mới 14 năm thôi, vậy mà chúng ta đã phát triển thế nào. Những thanh niên Việt Nam chúng tôi chỉ mong có một nền chính trị ổn định để có thế yên ổn học tập, làm ăn. Của cải làm ra được bảo vệ, đi ra đường không sợ bị dính bom, hay bị bắn tỉa.
Đừng lấy những lề thói phương tây, để áp dụng cho con người phương đông. chúng ta đã bị hơn 1000 năm bắc thuộc, 100 năm Pháp thuộc và 25 năm Mỹ xâm lược, giờ mới có được độc lập. Chung tay để giúp đất nước giàu mạnh để chống lại kẻ thù trước mắt, đừng gây chia rẽ nữa bạn à.
Những người tự nhận cao hơn người khác 'một cái đầu' như Brian Nguyen nếu có viết thì nên viết ngắn thôi để nhường chỗ cho những cái đầu bình thường.
Không hiểu Brian Nguyen có biết CNXH đang được xây bằng viện trợ và vay mượn tư bản không nhỉ? Và kiểu CNXH trá hình, nửa nạc nửa mỡ này rất sính viện trợ, vay mượn tư bản nhưng cũng nổi tiếng có nhiều lỗ hổng cho thất thoát, bòn rút, tư túi?
Nếu Brian Nguyen có cái đầu cao hơn người khác những một cái thì may ra tầm nhìn vĩ mô sẽ khá hơn BCT, TT và Quốc Hội VN để nhắc họ là NN cần phải lập kế hoạch xin và vay mượn có thời hạn thôi nhé. Càng lệ thuộc khoản này thì càng rất khó ăn nói hay 'tự hào' đấy.
Tại sao nhà nước lại đối xử phân biệt như vậy giữa các tù nhân? Nếu nhà nước đã đối xử được như thế với ông Nguyễn Văn Lý, thì họ cũng nên cải thiện điều kiện nhà tù với các tù nhân khác.
Nhiều nhà tù ở nước ngoài qua phim ảnh báo chí đâu có được chế độ như vậy, hay là nhà nước bắt chước Bắc Triều Tiên để làm trang trí những chỗ cần cho người nước ngoài vào xem để chớp hình gây ấn tượng.
Ở chỗ tôi biết và nghe được, ngay ở Thái Lan, nhiều xà lim, chánh quyền còn cho người tạm giam, kể cả một số tù lâu năm, phải nằm trên sàn xi-măng, chứ đâu có nhiều điều kiện như vậy.
Tôi không tin là có chuyện này, kể cả sau khi nghe lời của ông nhà văn Hiên. Mà nếu có thì ngành công an và toà án đã tính sai. Nếu làm như vậy, người ta sẽ thấy là làm chính trị phạm sẽ không bị trừng phạt nặng như thường phạm.
Hơn nữa, giả dụ có chuyện cha Lý được chăm sóc như thế thì cha làm sao không bị các anh em thường phạm khác người ta so bì.
Chắc là ông linh mục này phải làm gì đó thì người ta mới đối xử mềm mỏng với ổng như dầy chớ.
Bạn 8X có lối ăn nói rất trịch thượng, nếu bạn hổng phải là cảnh sát hay an ninh trên mạng.
Tôi không ủng hộ bất cứ bên nào, nhưng tôi nghĩ việc bắt bớ rầm rộ như vừa qua là quá đáng, cũng nên để cho người dân người ta mở mồm ra chớ.
Thứ hai, chuyện những người nhận tội, trong khi chưa có phiên toà minh xét, lại chưa có luật sư thiệt sự, là không fair-play. Còn chuyện cha Lý bị giam như vầy mà cô Công Nhân bị giam khác thì cũng hơi lạ.
Nhưng tôi nghĩ họ giam như vậy thì có thể cha Lý sớm ra thôi. Mong bề trên chiếu cố cho cha và cô Công Nhân.
Chắc là các ông dân chủ Định, Trung, Thức, Kim... sẽ được biệt đãi như ông Lý thôi. Lý do tôi nghĩ là để những người khác coi gương vô đó mà hợp tác với cơ quan điều tra. Còn nếu không thì sẽ được tắm giếng như cô Công Nhân hay anh Đài thôi.
Như vậy là ông Định vẫn khoẻ mạnh và bình thường theo lời gia đình vào thăm kể lại. Cũng phải thông cảm với ông Định thôi vì ở trong đó một mình, chắc phải hành xử như vậy. Có thể sau này khi ra, ông im lặng, chuyển hướng kinh doanh hoặc gì đó, thì cũng không sao. Chuyện ông Lý như thế cũng là bình thường.
Thời Pháp thuộc tù chính trị cũng được đối xử tốt hơn tù thường phạm. Mà ở đâu cũng vậy thôi, thời Sa hoàng ở Nga tù chính trị chỉ bị cách ly ở vùng Siberia,nhưng ở nhà riêng cùng dân địa phương, không phải lao động khổ sai.
Vì ai cũng nhận thấy rằng về tư cách đạo đức đó là những người tốt (cho dù hoạt động của họ có vì quyền lợi bản thân), không phải là những kẻ mà xã hội nào, chế độ nào cũng căm ghét như trộm cắp, lừa đảo, giết người.
Quan toà ăn lương của chế độ nào thì bảo vệ chế độ ấy. Mong rằng mọi người nên suy xét sâu xa, chớ vội lên án chế độ hay các nhà "Bất đồng chính kiến".
Một người khi bức xúc thì phải hành động, chế độ khi thấy mối nguy cho quyền lực thì phản ứng. Ở nước Mỹ cuối những năm 50 đầu 60 thế kỉ trước thì làn sóng chống cộng kinh khủng thế nào?
Ở những nước CS còn lại (tôi không cho Việt nam là 1 nước CS) tình hình cũng khác trước.
Nếu những ai đã sống ở Bắc VN như tôi 30, 40 năm trước thì tình hình bây giờ đã khác nhiều lắm, có thể nói là 1 trời 1 vực, do vậy tôi cũng không bức xúc nhiều như các bạn trẻ Lê Thị Công Nhân, Nguyễn Văn Đài...
Tôi có thể liệt kê hàng trăm ví dụ về cuộc sống bị đè nén của những năm 70,80, những điều mà các bạn trẻ "Bất đồng chính kiến" nghe mà rùng mình, thậm chí cả cao niên như cha Lý cũng chưa trải qua đâu, vì cha là người của Nhà thờ, cha không bị đối xử như dân đen bên ngoài.
Có thể ai đó hỏi vậy tại sao tôi không đấu tranh lật đổ chế độ đó đi? Vâng, nếu nó cứ ỳ ra như Cuba, Bắc Triều tiên thì chắc tôi không ngồi yên như hôm nay.
Đối với tôi, sống như những năm 70, 80 thì chết còn hơn. "Tự do hay là chết"! Những mọi thứ tôi muốn cứ dần dần được trả lại: tự do học hành, tự do đi lại, nhất là đi nước ngoài còn dễ hơn, rẻ hơn đi Sài gòn chơi... chỉ thiếu mỗi cái "tự do ngôn luận" nhưng tôi thấy không cần lắm.
Thú thật tôi cũng chả thấy dễ chịu khi bị người khác phê phán dù điều đó có đúng 100%! Mà chắc ai cũng vậy thôi!