Uchafbwyntiau Radio Cymru dros yr wythnos ddiwethaf, gyda chyflwyniadau clir a syml fydd o gymorth i chi wella'ch iaith.
Gwrandewch ar y rhifyn diweddaraf
Drama - Y Blaned Las
awr yn ddiweddarach - an hour later
cerflun - statue
can mil o genedlaethau - 100,000 generations
gwallgofrwydd - madness
o bwys - of imprtance
ymenydd - brain
cerbyd - vehicle
deirgyn - a tear (crying)
tystiolaeth - evidence
bydysawd - universe
"...dw i'n mynd i sôn am ddrama am bobl yn teithio drwy amser ac yn gweld pethau rhyfedd iawn. Na, ddim sôn am Doctor Who ydw i ond am Y Blaned Las, drama gaeth ei chlywed ar Radio Cymru ddydd Sul diwetha. Mi gaeth y ddrama hon ei chlywed am y tro cynta ym Mil Naw Pum Naw, ac mae hi'n seiliedig ar nofel Islwyn Ffowc Elis 'Y Blaned Dirion'. Mae Ian Rowlands wedi newid dipyn ar y ddrama wreiddiol i'w moderneiddio a dyma i chi glip bach ohoni efo lleisiau'r actorion: Steffan Rhodri, Llinor ap Gwynedd, William Thomas, Rhodri Miles a Rhys Parry Williams..."
Dan yr Wyneb - AIDS
heintiau - infections
y byd cyhoeddus - the public sphere
hysbysebion erchyll - frightening adverts
marwolaeth - death
i'r un graddau - to same degree
meddyginiaeth - medication
ymgyrch - campaign
rhwystro - to prevent
ar eu gwyliadwriaeth - being vigilant
ar gyffuriau - on drugs
"Mi roedd ail ran y ddrama i'w chlywed nos Sul diwetha am ddeg munud i wyth. Os wnaethoch chi fwynhau'r clip yna, pam na wnewch chi wrando ar y ddrama ar y we drwy fynd i wefan Radio Cymru. Roedd y ddrama honna'n ceisio rhoi llun i ni o sut le basai'r byd yn y dyfodol pell. Tybed fydd y byd 'perffaith' hwnnw yn rhydd o'r heintiau ofnadwy fel AIDS, sydd yn difetha bywydau gymaint o bobl ar draws y byd. Roedd hi'n ddiwrnod ymwybyddiaeth AIDS ddydd Sul diwetha ac ar Dan yr Wyneb ddydd Llun buodd Dylan Iorweth yn holi Gwenda Griffiths o elusen ‘Body Positive’ a'r Dr Olwen Williams gan ofyn iddyn nhw ydy AIDS yn gymaint â hynny o broblem y dyddiau hyn?"
Cofio - Dr Hywel Ffiaidd
ffiaidd - obnoxious
camdreiglo - to mutate incorrectly
wedi ei seilio - based on
wedi drysu - confused
cyfleu - to convey
bwystfil - beast
gwirioneddau - truths
beirniadaethau - criticisms
dychanol - satirical
arch - coffin
"Ia, mae'n dda yntydy bod agwedd pobol wedi newid tuag at AIDS erbyn hyn. Roedd pobol yn arfer meddwl ei fod yn beth ffiaidd, ac yn rhoi amser caled i'r rhai oedd wedi eu heintio. Er fel y clywon ni yn y clip diwetha na, does yna ddim lle i ni anghofio heddiw 'ma pa mor ddifrifol ydy'r sefyllfa chwaith. O raglen Cofio daw y clip nesa. Rwan, does yna ddim llawer o bobol yn dewis galw eu hunain yn 'ffiaidd', ond dyna wnaeth yr actor Dyfed Thomas yn y saithdegau, wrth greu cymeriad o'r enw Dr Hywel Ffiaidd. Dyma Dyfed yn rhoi ychydig o hanes y doctor ffiaidd i John Hardy ddydd Sadwrn diwetha... "
Daf a Derfel - Paned Pum Munud
haeddu - to deserve
llwyfan - stage
cysylltiad - connection
sglefrio iâ - ice skating
Glannau Dyfrdwy - Deeside
gwisgoedd - costumes
llinell - line
hyrwyddo - to promote
cydweithwraig - co-worker (female)
hyblygrwydd - flexibillity
"Does yna ddim byd ffiaidd am raglen Daf a Caryl nac oes? Hyd yn oed pan dydy Caryl ddim yna a Derfel yn cymryd ei lle! Na, mae gynno ni eitemau neis, neis, fel fel y Paned Pum Munud, lle mae cyfle i un o wrandawyr y rhaglen gymryd pum munud o’r gwaith i gael sgwrs fach efo ni. Ddydd Mawrth Bronwen England oedd ar y rhaglen yn sgwrsio am sut y gwnaeth hi gyfarfod â'i gwr. Rywsut neu'i gilydd mae dawnsio polyn yn dod mewn i'r sgwrs, ond ddim mewn unrhyw ffordd ffiaidd cofiwch..."
