Pigion i Ddysgwyr: 12 Rhagfyr 2012

Dei Tomos - Syr Thomas Jones

addysg gyfun - comprehensive education

llawdriniaeth - surgery

diheintio - to sterilise

gwallgofddyn - madman

gwenwyn gwaed - blood poisoning

angeuol - fatal

urddo gan y brenin - honoured by the King

Ardalydd Món - Marquis of Anglesey

marchog - knight

difaru dim - regret nothing

"...ar Ynys Môn. Wyddoch chi mai Cyngor Sir Fôn oedd y cynta yn y Deyrnas Unedig i gynnig addysg gyfun i'r plant? Yn ôl ym mil naw pump tri oedd hynny, ond mi roedd rhai wedi gweithio cyn hynny i gael chwarae teg i'r plant. Un o'r rheini oedd Syr Thomas Jones, meddyg o Amlwch. Mae'r ysgol gyfun leol wedi ei henwi ar ei ôl. Ond nid am ei waith ym myd addysg yn unig mae pobol yn cofio amdano fo, fel y clywon ni gan Richard Williams ar raglen Dei Tomos ddydd Sul.... "

Iola Wyn - Diwrnod Comedi

y ddawn - the talent

adloniant pur - pure entertainment

addasu - to adapt

dial - to take revenge

digri - doniol

talcen caled(idiom) - a dificult challenge

yn ei anterth - in his heyday

mwy diweddar - more recent

ffraeth - witty

dyletswyddau - duties

"Fel rhan o ddiwrnod comedi Radio Cymru mi gafodd Hywel Gwynfryn sgwrs efo John Pierce Jones am rai o fawrion comedi Cymru. Yn y clip nesa, yn ogystal â chlywed John a Hywel yn sgwrsio, mi gewch chi glywed lleisiau Charles Williams, Gari Williams, a Stuart Jones fel Ifans y Tryc... "

C2 Huw Stephens - Dathlu

diffoddwyr tân - firefighter

gwleidyddiaeth - politics

diolch i'r drefn - thank goodness

gwlychu - to wet

curadur - curator

cyhoeddi - announce

weiran gaws - cheese wire(v.thin person)

lloeren - satellite

wedi canu arnoch chi - you've no chance

rhoi'r byd yn ei le - set the world to rights

Mwy o leisiau o'r gorffennol rwan, er ddim cweit i adeg pan oedd Charles Williams, Gary Williams ac Ifas y Tryc yn eu hanterth. Dan ni am fynd yn ôl ddeg mlynedd i raglen gynta erioed C2. Er mwyn dathlu'r digwyddiad mi wnaeth Huw Stephens chwarae rhannau o'r rhaglen honno nos Lun diwetha. Mae'n ddrwg gen i am hyn, ond fedrwch chi ddyfalu llais pwy ydy'r un cynta byddwch chi'n ei glywed?

Manylu - cerddoriaeth Cymraeg

breindal - royalty

dw i'n amau dim - I don't doubt

dyfodol y diwydiant - the future of the industry

fawr ddim - hardly any

enillion - earnings

tywynnu - shining

cyd-destun ehangach - wider context

cyngor - advice

cyfansoddi - compose

cenfigen - jealousy

"... deg mlynedd, mae o fel ddoe cofiwch. Ac ar wahan i fy llais i, mi glywoch chi leisiau Huw Stephens, Beks a'r Weiran Gaws ei hun -Stephen Edwards - yn fan'na. Mae C2 wrth gwrs wedi bod yn bwysig iawn i fandiau a cherddorion Cymraeg. Ond mae'n bosib na fyddwch yn clywed cymaint o ganeuon Cymraeg ar Radio Cymru yn y dyfodol. Mae hynny gan fod rhai artistiad yn anhapus iawn efo'r breindal sy'n cael ei dalu pan fydd eu caneuon yn cael eu chwarae ar y radio. Dydy'r sefyllfa ddim yn un syml ac ar Manylu ddydd Mercher mi glywon am ochr arall i'r geiniog gan Barry 'Archie' Jones, sydd wedi cyfansoddi sawl cân boblogaidd. Anna-Marie Robinson oedd yn cyflwyno'r eitem... "

Daf a Caryl - Cân y Babis

seren fach - little star

tre'r Cofis - Caernarfon

pwyso - to weigh

dylanwad - influence

ysgwn i - tybed

Gwlad y Medra - Ynys Môn (local name for)

crud - cradle

cawr - giant

llawn o hud - full of magic

yn glud - cosy

Dw i'n amau dim fod y canwr Gai Toms wedi cael ei effeithio gan y sefyllfa anodd yna efo PRS. Ond er hynny mi roedd o'n fodlon dod i stiwdio Radio Cymru yr wythnos diwetha i recordio cân babis mis Tachwedd. Felly dyna ni wedi dechrau'r podlediad yma efo 'mam' - Môn Mam Cymru ynde, ac yn addas iawn dan ni'n gorffen efo'r babis. Cân hyfryd iawn gan Gai Toms - mwynhewch...