Teithio cynaliadwy

Mae pobl wastad wedi mentro o un lle i’r llall am wahanol resymau. Gallai hynny fod er mwyn:

• prynu a gwerthu nwyddau
• ymweld ag anwyliaid
• cymudo i’r gwaith
• mynd ar wyliau

Fodd bynnag, gall y dull trafnidiaeth y mae unigolion yn ei ddewis arwain at ganlyniadau sylweddol i’r blaned. Mae opsiynau trafnidiaeth fel ceir, cychod neu awyrennau yn llosgi tanwyddau ffosil fel olew, nwy a glo. Mae hyn yn rhyddhau nwyon tŷ gwydr i’r atmosffer ac, o ganlyniad, yn effeithio ar ein hôl troed carbon.

Ôl troed carbon yw’r llwybr carbon deuocsid (CO₂) yr ydym yn ei adael ar ôl wrth inni fyw ein bywydau bob dydd. Cyfanswm y nwyon tŷ gwydr, carbon deuocsid yn bennaf, sy’n cael eu rhyddhau i’r atmosffer oherwydd ein gweithgareddau ni, fel gyrru ceir, defnyddio trydan, neu fwyta rhai bwydydd hyd yn oed.

Pan fyddwn yn defnyddio pethau sy’n cynhyrchu CO₂, rydym yn gadael ôl troed carbon ar ôl, ac mae hyn yn cyfrannu at newid yn yr hinsawdd. Po fwyaf yw ein hôl troed carbon, y mwyaf o effaith a gawn ni ar yr amgylchedd.

Gall y ffactorau canlynol gyfrannu at dy ôl troed carbon:

• Faint o drydan a nwy a ddefnyddi yn dy gartref. Mae hyn yn cynnwys pethau fel gwres a chyfarpar eraill.
• Nifer y milltiroedd rwy ti’n eu teithio mewn car, awyren neu ar drafnidiaeth gyhoeddus.
• Y math o fwyd rwyt ti’n ei fwyta ac o ble mae’n dod.
• Faint o wastraff rwyt ti’n ei gynhyrchu a sut rwyt ti’n cael gwared ag ef.
• Y cynnyrch rwyt ti’n eu prynu ac o ble maen nhw’n dod.

Mae teithio mewn cerbydau fel ceir neu awyrennau yn llosgi tanwydd fel nwy neu ddiesel, gan ryddhau nwyon tŷ gwydr i'r aer.

Mae’r nwyon hyn yn dal gwres o’r haul, gan achosi i’r dymheredd godi ac i’r hinsawdd newid. Mae hyn yn effeithio ar ein hecosystemau a’u hamgylchoedd, gan arwain at y canlyniadau posibl canlynol:

• Mae digwyddiadau tywydd eithafol yn dod yn fwy aml a difrifol, er enghraifft, stormydd a chorwyntoedd.
• Mae’r capiau iâ ym mhegwn y gogledd a’r de yn dal i doddi, ac o ganlyniad, mae lefelau’r môr yn parhau i godi.
• Mae cynefinoedd yn dal i gael eu dinistrio wrth echdynnu tanwyddau ffosil. Mae cloddio am lo, olew a nwy yn aml yn gofyn am glirio tir a all arwain at ddatgoedwigo a cholli bioamrywiaeth.
• Wrth i’r tymheredd godi, mae rhanbarthau fel y Sahel, sydd eisoes yn profi hinsawdd poeth oherwydd eu bod yn agos at y cyhydedd, yn cynhesu hyd yn oed yn fwy. Gall hyn arwain at ehangu ardaloedd o anialwch fel y Sahara i’r Sahel, proses a elwir yn ddiffeithdiro.

Mae teithio’n fwy cynaliadwy yn golygu cymryd rhan mewn teithio llesol neu ddewis dulliau trafnidiaeth ecogyfeillgar.

Teithio llesol

Symud o un lle i’r llall gan ddefnyddio gweithgarwch corfforol, fel cerdded, beicio neu fynd ar sgwter, yn lle defnyddio cerbydau fel ceir neu fysiau.

Trafnidiaeth ecogyfeillgar

Gall hyn gynnwys amrywiaeth o arferion a thechnolegau sydd â’r nod o leihau’r effaith ar yr amgylchedd, fel defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus, rhannu ceir neu ddefnyddio cerbydau trydan. Nid yw trafnidiaeth ecogyfeillgar yn cyfeirio’n benodol at ddulliau teithio sy’n cael eu pweru gan ymdrech ddynol.

Cerbydau trydan ac e-feiciau

Mae cerbydau trydan neu hybrid yn rhedeg ar drydan, sydd weithiau’n dod o ffynonellau adnewyddadwy fel egni'r haul neu egni'r gwynt. Mae hyn yn eu gwneud yn well i’r amgylchedd gan ei fod yn lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr niweidiol a llygredd aer. Ceir hybrid sy’n cyfuno moduron trydan ag injan betrol, gan ddefnyddio llai o danwydd a rhyddhau llai o lygryddion. Gall bysiau a threnau hefyd gael eu pweru gan drydan neu danwyddau glanach eraill.

Mae e-feiciau yn gynaliadwy oherwydd eu bod yn defnyddio trydan sy’n lanach na phetrol neu ddiesel. Maen nhw’n cynhyrchu llai o allyriadau, gan helpu i leihau llygredd aer a nwyon tŷ gwydr.

Bob blwyddyn, mae llawer o bobl yn dewis mynd ar wyliau, ac mae sawl ffordd o wneud taith oddi cartref yn fwy cynaliadwy. Er enghraifft:

• Defnyddio dulliau trafnidiaeth cynaliadwy i gyrraedd cyrchfan. Er enghraifft, trenau, bysiau, neu fathau eraill o drafnidiaeth gyhoeddus.

• Pan fydd angen hedfan, gall dewis hedfan yn uniongyrchol, os yw’n bosibl, ryddhau llai o nwyon tŷ gwydr y filltir.

• Mynd ar wyliau i gyrchfannau lleol neu ranbarthau cyfagos yn hytrach na theithio’n bell.

• Ymarfer arbed dŵr ac egni drwy ailddefnyddio tywelion a dillad gwely a diffodd goleuadau ac electroneg pan nad ydynt yn cael eu defnyddio.

• Gall lleihau pwysau bagiau drwy bacio’r hanfodion yn unig leihau faint o danwydd sy’n cael ei ddefnyddio a’i allyriadau, yn enwedig yn ystod hediadau pellter hir neu yriannau.

• Cymryd rhan mewn gweithgareddau awyr agored sy’n cael effaith fach ar yr amgylchedd, fel cerdded, beicio neu wylio bywyd gwyllt.