Effaith tymheredd ar hydoddedd
Yn gyffredinol, mae solidau’n mynd yn fwyYn gallu hydoddi mewn hydoddydd. Er enghraifft, mae siwgr yn hydawdd mewn dŵr am ei fod yn hydoddi i greu hydoddiant siwgr.wrth i’r tymheredd gynyddu. Dyma pam mae siwgr yn hydoddi’n well mewn dŵr poeth nag mewn dŵr oer. Mae’r tabl yn dangos tair enghraifft o hydoddedd (g o hydoddyn i bob 100 g o ddŵr) sylweddau ar wahanol dymereddau.
| 20°C | 30°C | 40°C | |
| Plwm(II) nitrad | 54.3 | 63.4 | 72.1 |
| Potasiwm nitrad | 31.6 | 45.8 | 63.9 |
| Sodiwm clorid | 35.9 | 36.1 | 36.4 |
| Plwm(II) nitrad | |
|---|---|
| 20°C | 54.3 |
| 30°C | 63.4 |
| 40°C | 72.1 |
| Potasiwm nitrad | |
|---|---|
| 20°C | 31.6 |
| 30°C | 45.8 |
| 40°C | 63.9 |
| Sodiwm clorid | |
|---|---|
| 20°C | 35.9 |
| 30°C | 36.1 |
| 40°C | 36.4 |
Cromliniau hydoddedd
Mae gan bob hydoddyn hydoddedd penodol ar dymheredd ystafell. Fodd bynnag, mae hydoddedd hydoddyn yn newid wrth i dymheredd y dŵr newid. Gallwn ni ddefnyddio cromlin hydoddedd i ddangos hydoddedd sylwedd mewn dŵr ar wahanol dymereddau. Gallwn ni ddefnyddio cromliniau hydoddedd i ganfod màs grisialau sy’n ffurfio wrth oeri hydoddiant.
Mae hydoddedd pob hydoddyn yn amrywio gyda thymheredd, ac mae’r newid hydoddedd gyda thymheredd yn dibynnu ar yr hydoddyn.
Mae’r cromliniau’n dangos:
- bod hydoddedd pob un o’r tri hydoddyn yn cynyddu wrth i’r tymheredd gynyddu
- mai hydoddedd potasiwm nitrad sy’n cynyddu fwyaf o tua 30 g i bob 100 g o ddŵr i dros 200 g i bob 100 g o ddŵr
- nad yw hydoddedd sodiwm clorid yn newid llawer o gwbl
- bod sodiwm clorid a phlwm(II) nitrad yn fwy hydawdd na photasiwm nitrad ar dymheredd isel
- bod hydoddedd plwm(II) nitrad a photasiwm nitrad yr un fath ar tua 50°C (tuag 80 g i bob 100 g o ddŵr, sef lle mae cromliniau hydoddedd y sylweddau hyn yn croesi)
- bod hydoddedd sodiwm clorid a photasiwm nitrad yr un fath ar tua 23°C (tua 38 g i bob 100 g o ddŵr, sef lle mae cromliniau hydoddedd y sylweddau hyn yn croesi)
