Gearmailt WeimarDuilgheadasan eaconamach (1919-23)

An Fhraing a' toirt ionnsaigh air an Ruhr

Adhbhar

• Mar thoradh air Cùmhnant Versailles a shoidhnigeadh, dh'fheumadh Riaghaltas Weimar dìoladh a phàigheadh dhan fheadhainn a bhuannaich a' Chiad Chogadh.
• Ann an 1922, thuirt Riaghaltas Weimar nach b' urrainn dhaibh an dìoladh a phàigheadh airson nan trì bliadhna a bh' air thoiseach.
• Bha Riaghaltas na Frainge dhen bheachd gum b' urrainn dhaibh pàigheadh, ach nach robh iad airson sin a dhèanamh.

Ionnsaigh

• San Fhaoilleach 1923, chuir an Fhraing saighdearan a sgìre an Ruhr sa Ghearmailt.
• Bha na Frangaich ag amas air dìoladh nach deach a phàigheadh fhaighinn dhaibh fhèin, agus ghabh iad smachd air na prìomh ghnìomhachasan agus air stòrasan nàdarra.
• Thug Riaghaltas na Gearmailt òrdan do luchd-obrach san Ruhr a dhol air stailc.

Buaidh

• Chaill airgead na Gearmailt a luach cha mhòr gu tur.
• Cha mhòr gun robh luach sam bith ann an airgead pàipeir.
• Mar eisimpleir, bha lof a' cosg 250 marc san Fhaoilleach 1923 ach 200,000 millean marc san t-Samhain 1923.

Buaidh mòr-atmhorachd

• B' e na Gearmailtich le airgead air a chaomhnadh a bu mhotha a chaill.
• Dh'fhuiling na daoine a bu shine gu mòr.
• Thug e buaidh cuideachd air Gearmailtich a bha air am pàigheadh gach mìos oir dheigheadh luach an airgid aca sìos gu mòr mus faigheadh iad an ath phàigheadh.
• Cha robh e cho dona dhan fheadhainn a bh' air am pàigheadh gach seachdain.
• Bha e gu math na b' fhasa do dhaoine le iasadan am pàigheadh air ais.
• Bha biadh gann oir cha robh airgead gu leòr aig gnìomhachasan airson bathar a cheannach bho thuathanaich.
• Bha barrachd eucoir ann agus na Gearmailtich nan èiginn.

Ann an 1924 thàinig an èiginn gu crìch nuair a chaidh airgead ùr, an Rentenmarc, a chruthachadh san t-Samhain 1923 agus le Plan Dawes san Lùnastal 1924. Bha eaconamaidh na Gearmailt a-nis an urra ri iasadan bho Ameireaga.

Bha droch bhuaidh aig mòr-atmhorachd air Riaghaltas Weimar. Bha eaconamaidh na Gearmailt a-nis an urra ri eaconamaidh nan SA. Le Briseadh Wall Street ann an 1929, chaidh eaconamaidh nan SA bho fheum, agus chaidh eaconamaidh na Gearmailt a tharraing sìos cuideachd.