Bahar Muradova ilə intiharlar, kürü əməliyyatı,ömürlük prezident haqqında müsahibə
Milli Məclisin vitse-spikeri Bahar Muradova BBC Azərbaycancanın suallarına cavab verib. Onunla müsahibəni Bakıda jurnalist Natiq Cavadlı aparıb.
- Bahar xanım, prezident İlham Əliyev bu günlərdə keçirdiyi müşavirədə “biz yaralı yerlərimizin harda olduğunu bilirik” ifadəsini işlətmişdi. Milli Məclisin vitse-spikeri kimi Azərbaycanın yaralı yerlərini hansı sahələrdə görürsünüz?
- İstənilən cəmiyyətdə, xüsusilə müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş, çox ağır yollarla, özünəməxsus templə, sürətlə irəliləyən Azərbaycan cəmiyyəti üçün müəyyən problemlərin mövcudluğu sirr deyil. Bu barədə zaman-zaman hakimiyyətin ən yüksək rəsmiləri danışırlar. Cənab prezident bu fikriylə mövcud iqtidarın onun rəhbərliyiylə problemləri həll edən komandanın çatışmazlıqların harda, hansı sahədə olduğunu bildiyini deyir. Eyni zamanda, aradan qaldırmağın yollarını da bildiyini vurğulayıb.
- Siz yaralı yerlərimizi harada görürsünüz?
- Hər halda cənab prezident müvafiq çıxışında bu məsələlərə işarə vurub. Məncə, sualınızın cavabını həmin çıxışda tapa bilərsiniz.
- Prezident özü də bir neçə dəfə qudurmuş məmurlar haqqında danışıb. Onların övladlarının xuliqanlıq etməsinə dair məlumatlar da dəfələrlə ortaya çıxıb. Elə isə hakimiyyətə etiraz edən gənclər xuliqanlıq ittihamları ilə həbsə atılarkən, niyə xuliqanlıq ittihamları ilə cəzalar məmur balalarına tətbiq olunmur?
- Bu qarşılaşdırmanın heç də söylənilən məsələni izah edən faktor olduğunu düşünmürəm. Ayrı-ayrılıqda bu məsələləri sual versəydiniz cavab vermək daha doğru olardı. Düşünmürəm ki, bu irad-mesaj, kimlərinsə əndazəni aşan hərəkətlərinə işarə, cəmiyyətdə baş verən hansısa başqa hallara dözümlülüyü bizə təlqin etməlidir. Əksinə istər adını çəkdiyiniz zümrədən olan, istərsə də digər zümrədən olanlar, düşünmürəm ki, bu, hakimiyyətə etirazla bağlı tətbiq olunan cəzalardır. Konkret hərəkət və əməllərində müvafiq qanunların pozuntusunun da xuliqanlığa aid edilməsi əlamətləri varsa, bunlar o şəkildə dəyərləndirilməlidir. Kimlərinsə hərəkətləri bizim mənəvi qayda-qanunlarımıza, milli adət-ənənələrimizə uyğun gəlmirsə, bu irad kimi tutulursa, buda ayrıca dəyərləndirilməlidir. Bilirsiniz, hərəkət var ki, hüquqi tənzimlənmə tələb edir, hərəkət də var ki, qınaq tələb edir. Mən qınaqla hüquqi müstəvidə həll olunası məsələləri qarışdırmamağı lazım bilərdim.
- Ancaq Beynəlxalq Amnistiya Təşkilatının bəyanat və hesabatlarında bildirilir ki, Azərbaycanda hakimiyyətə etiraz edən gəncləri xuliqanlıq maddəsiylə həbsə atırlar...
- Bilirsiniz, müxtəlif hesabatlarda kimlərsə özünün subyektiv yanaşmasına bu və ya digər ambisiyalarına, maraqlarına uyğun fikir səsləndirə bilər. Amma bu yeganə həqiqət deyil. Mən Azərbaycandakı mövcud durumu konkret şəxsin konkret hərəkətinə mövqeyi beynəlxalq təşkilatların hesabatlarından yox, elə ölkənin həyatından götürməyi daha düzgün hesab edirəm.
- Fikrinizi konkretləşdirə bilərsinizmi?
- Siz konkretləşdirin, mənim konkretləşdirməyə ehtiyacım yoxdur və heç də bütün baş verən hadisələrin səbəbini, məqsədini, motivini izah etmək imkanlarına da malik deyiləm. Bu iddiadan da hər zaman uzaq olmuşam. O məsələ ki, hüquqi müstəvidə araşdırılır, mən ora siyasətçilərin, ictimai xadimlərin nəticə ortalıqda olmadan konkret özünün maraqlarına uyğun rəy verməsini prosesə müdaxilə və təsir kimi dəyərləndirirəm. Fikir vermisinizsə, mən ümumiyyətlə bu kimi məsələlərdə açıqlama verməkdən çəkinirəm. Çünki hüquqi qiymət hər şeydən üstündür.
- O zaman mən konkretləşdirim, ötən ilin İsmayıllı hadisələrindən sonra prezident müşavirə keçirdi və müşavirədə qudurğan məmurlar ifadəsini səsləndirdi. Ancaq hadisədən sonra həbsə atılan sıravi vətəndaşlar oldu, nəinki icra başçısının yaxınları, bu ayrı-seçkilik deyilmi?
- Həbs olunanlar, cəzalananlar o hadisələrdə müəyyən hüquqa zidd hərəkət edən adamlar idi, tutalım haranı isə yandırıb dağıdanlar. Söylədiyiniz rayonun icra başçısı və digər məmurların cəzası o oldu ki, onlar vəzifələrindən azad edildilər. Çünki onlar vəzifə səlahiyyətlərini həyata keçirərkən görünür müəyyən nöqsanlara yol veribdilər. Yəni proseslərin qarşısını almaq imkanlarından düzgün yararlana bilməyiblər.
- Yalnız vəzifələrindən azad olunmaqmı? Baxın, müxalifətçi gənc etiraz edən kimi həbsə atılır, amma məmur övladı, yaxud yaxını qanunsuz hərəkət edirsə, ona heç nə deyilmir...
- Siz ümumi bir yanaşma qoyursunuz ortalığa: məmur övladı və müxalifətçi, niyə belə bölgü aparırsınız?
- Bu bölgü artıq var, mən aparmıram...
- Yox, konkret Siz deyirsiniz, mən elə bir bölgü görmürəm.
- Mən Sizə faktları xatırlatdım...
- Mən də faktlara cavabımı verdim. Sualım Sizi qane etmirsə, öz istədiyinizi məndən almaq istəyirsinizsə, bunu edə bilməyəcəksiniz. Mənim baxışım və yanaşmam budur, onu da açıqladım.
- Necə düşünürsünüz, məmur qudurğanlıqlarına dair yeni qanunlara ehtiyac varmı? Yox, hazırkı qanunlar qənaətbəxşdirsə, onda niyə bu məmurlara tətbiq olunmur?
- Qudurğanlıq özlüyündə tibbi termindir. Onunla bağlı qanunvericiliyə hansısa müddəaların salınması absurddur və söz oyunundan başqa bir şey deyil. Yox, əgər bu özünü konkret əməldə göstərirsə, məsələn, bürokratiyada, korrupsiya və rüşvət əməllərində, qanunvericilikdə bunun da konkret müddəaları var. Belə hallar olduğu təqdirdə tətbiq olunur və çoxsaylı belə faktlar var ki, müvafiq quruma müraciət edib sualınıza cavab ala bilərsiniz.
İntiharlar
- Prezidentin sonuncu müşavirəsindən daha bir sitat: “korrupsioner məmurlar vəzifələrindən kənarlaşdırılmalıdır”. Bu ifadə kimə xitabən deyilir, məgər, prezident özü korrupsioner məmurları kənarlaşdıra bilməzmi?
- Bilirsiniz, çağırışların və mesajları təkcə bir anlamda qəbul etmək düzgün deyil. Bu, o deməkdir ki, çağırış hansısa bir prosesin nəticəsi olaraq söylənilir. Bəzi çağırışlar, eləcədə qanunlar, qanundakı ciddi müddəalar həm də çəkindirici funksiya daşıyır.
- Təsiri olurmu?
- Əlbəttə, təsiri olur.
- Məsələn, necə?
- Bu müddəanın çox çəkindirici təsiri var ki, kiminsə həyatına, hüququna müdaxilə etmək, pozmaq cinayət məsuliyyətin yaradır. Siz dediyiniz mənəvi kriteriyaları da aşmış insanlar cinayət törədirsə, müqabilində cəzasını alır. Yox, sadəcə, mənəvi kriteriyaları gözləməyənlər ictimaiyyətin ciddi qınağına tuş gəlirlər.
- Azərbaycanda son vaxtlar baş verən intihar hallarının adiləşməsi YAP hakimiyyətinə etiraz, qınaq deyilmi?
- Xeyr, Siz bunu Azərbaycana qəti bağlamayın.
- Axı intiharlar Azərbaycanda baş verir...
- Digər ölkələrdə də intihar baş verir və olanlara ümumi tendensiya kimi baxın. Bizi dünyada son zamanlar çox qane etməyən hadisələr baş verir, bir ucu da gəlir Azərbaycana çıxır. Baxın, hərtərəfli təmin olunmuş adamlar var ki, əlinə avtomatı götürüb orta məktəbdə insanları güllələyir. Müxtəlif cəmiyyətlərdə ağlasığmayan hadisələr baş verir, arvad ərini öldürür, ər arvada təcavüz edir. Bilmirəm, bu yəqin ki, qloballaşmanın nəticəsidir. Demokratik, inkişaf etmiş ölkələrdə bu kimi hadisələr çoxdur.
- Elə demokratik, inkişaf etmiş Norveçdə Breyvik 77 nəfəri öldürsə də məhkəmə zamanı vəkilinin yanında oturmuşdu, nəinki “dəmir barmaqlıqlar”. Ancaq Avropa Şurasının üzvü olan Azərbaycanda NiDA-çılar məhkəmə zalında qəfəsdə saxlanılır. Üzərimizə götürdüyümüz öhdəliklər baxımından bunu necə izah edərdiniz?
- Yaxşı, Siz niyə məsələni bu yöndən qoymursunuz ki, 77 nəfər öldürmüş şəxs bu qədər az cəzaya məhkum edildi?
- O, ömürlük azadlıqdan məhrum edildi ki, bu da həmin ölkədə ən yüksək cəzadır...
- Axı ona olan cəmiyyətin münasibəti Sizi niyə narahat etmir? Onların cəmiyyətində bir çox insanlar ona haqq qazandırdı.
- Bəyəndiyiniz bu cəmiyyətdə bu cür hallar olmurmu?
- Yox, mənim üçün maraqlıdır, bu faktın özü baş verəndə bir çoxlarının münasibəti məni məyus etmişdi. Yəni demokratik cəmiyyətlərdəki münasibəti nəzərdə tuturam. Jurnalistlərimiz eyni dərəcədə beynəlxalq mətbuatın gündəminə də gətirsinlər ki, nəyə görə biz çox zaman bu ölkələrdən nümunə götürürük?! Çox düz edirik ki, mütərəqqi təşəbbüsləri, qabaqcıl nəticələri öyrənirik, ona istinad edirik, bu, çox yaxşıdır. Amma belə hallara münasibət sərgiləməyin özü də jurnalistlərimiz qarşısında dayanan vəzifə olmalıdır. Yəni bu kimi məsələlərə münasibətimizi təkcə Azərbaycandakı hadisələrə münasibətdə yox, eləcədə üzvü olduğumuz beynəlxalq və xarici cəmiyyətlərin məsələlərə münasibət vasitəsilə də bildirək. Biz də öz səsimizi beynəlxalq cəmiyyətə qoşub deyək ki, biz onlara qarşıyıq. Məgər, Avropanın digər ölkələrdən olan miqrantlara hörmət etmək öhdəliyi yoxdurmu?
Gülər Əhmədova və mandat məsələsi
- Bahar xanım, mən faktlara müraciət edəcəm, Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2. maddəsi götürək, keçmiş həmkarınız Gülər Əhmədova və BDU-nun hüquq fakültəsinin dekan müavini Məhəmməd İmanlıya bu maddəylə cinayət işi açılsa da, hökm oxunanda 62-ci maddə əsas götürülüb yüngül cəza verildi. Amma jurnalist Əvəz Zeynallı isə həmin maddəylə 9 il azadlıqdan məhrum edildi, halbuki, azyaşlı uşağı var və məhkəmədəki ittihamlar sübut olunmadı...
- Mən bayaq dedim, konkret cinayət işləri və hüquqi araşdırmalarla bağlı mövqeyimi ortalığa qoymaqdan hər zaman uzaq olmuşam.
- Nə üçün?
- Çünki yanlışlığa yol verə bilərəm. Hadisələrin bütün incəlikləri, təfərrüatı mənə bəlli olmadığı və istintaq materiallarıyla tanış olmadığım üçün. Nəhayət, adi, sadə siyasətçi olduğumdan bu məsələlərə mövqe bildirməyin tərəfdarı olmamışam.
- Ancaq qanunların qəbul olunmasında Siz də məsuliyyət daşıyırsınız...
- Əlbəttə, qanunların qəbul olunmasında, onların işlənməsində, həyata vəsiqə almasında mənim səlahiyyətlərim, imkanım, biliyim nəyə çatırsa hər zaman mövqeyimi ortalığa qoymuşam. Hətta hansı qanunlar bizə lazımdır, hansı ictimai, iqtisadi münasibətlərin tənzimlənməsindəki müəyyən boşluqlar baxımından nələri işləməliyik, bu məsələlərlə bağlı ictimai müzakirələrin təşkilində çox zaman təşəbbüskar olmuşam.
- O zaman Sizin sahəyə gələk, Gülər Əhmədova haqqında videolar parlamentdə yerlərin satılması barədə ehtimallara yol açdı. Bu Azərbaycanda parlament seçkilərinin saxtalaşdırıldığını deyənlərin sözlərini sübut etmiş olmadımı?
- Qətiyyən!
- Axı ortalıqda fakt vardı.
- Hansı fakt?
- Söhbət videolardan gedir...
- Bu faktlara münasibəti hüquq-mühafizə orqanları ortaya qoyub, mən bilən proses hələ davam edir.
- Məhkəmə bitdi və Gülər Əhmədova cəzasını aldı...
- Bəli, cəzasını aldı. Amma digər instansiyalarda mərhələlər ola bilər, amma mən bilmirəm nə ola bilər.
- Məhkəmənin hökmü sübut etmirmi mandat satışını?
- Siz gedin məhkəmə qərarıyla tanış olun, mandat satıldığını sübut edən sözə rast gəlsəniz gələrsiniz danışarıq.
- Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2 maddəsi mandat alverini sübut etmirmi?
- Mən maddəni şərh etmək niyyətində deyiləm, bunu hüquqşünaslar da gözəl bilir və bu məsələ üzərində polemika bizə heç nə verməyəcək. Çünki hökmün özünün aydınlatdığından artıq heç nə söyləyə bilmərəm.
- Daha hansı başqa millət vəkillərinə yerlər satılıb və yaxud almaq təklif olunub? Yaxud şəxsən Sizə yerinizi və hazırkı vəzifəsinizi satmaq cəhdləri olubmu?
- Qətiyyən. Bilirsiniz, bu sual bizi narahat etməlidir. O mənada ki, niyə biz bir-birimizə bu sualı verək?!
- Axı hadisə baş verib...
- Hadisə baş verib, amma hadisə Azərbaycanda mandatların satıldığını sübut etmədi ki.
- Siz videolara baxmısınızmı?
- Baxmışam, amma videolar bunu sübut etmir.
- Elşad Abdullayev isə mandat alverinin olduğunu israr edir...
- Elşad Abdullayev israr edirsə, gəlsin burda israr etsin. Mən məsələyə bu şəkildə daha çox vaxt ayırmağın tərəfdarı deyiləm, çünki bu, hüquqi araşdırma tələb edən məsələdir və aidiyyatı qurumlar da bununla məşğuldurlar. Mən YAP üzvü kimi 3 dəfə millət vəkili seçilmişəm, bu posta sahib olmağımın əsas səbəbini hakim partiya üzvü və namizədi olmağımda görürəm. Eyni zamanda, YAP-ın qarşıma qoyduğu hədəflərə, proqrama əməl etməyi özüm üçün vəzifə seçməyimdə görürəm. Bu güclü partiya olmasaydı, bəlkə də millət vəkili olmağım bir az çətin olardı. Sizin dediyiniz məsələlərlə millət vəkili olmağım arasında heç bir əlaqə yoxdur.
- Çox məhdud sayda müxalifət nümayəndəsinin təmsil olunduğu Milli Məclisə vitse-spikerlik etmək necə bir işdir və bu Sizdə necə hisslər yaradır?
- Düşünmürəm ki, Milli Məclisdə müxalifət çox məhdud saydadır. Azərbaycanda mövcud müxalifətin sosial dayağı, imkanları və gücü nə qədərdirsə, ona adekvat olaraq Milli Məclisdə təmsil olunublar.
- Bir gün əvvəl AXCP sədrinin müavini Fuad Qəhrəmanlı Müsavat Partiyasının başqanı İsa Qəmbərə xitabən verdiyi açıqlamada Sizin adınızı hallandırıb. O, bildirib ki, İsa bəy, 2010-cu il seçkiləri ərəfəsi zamanı Bahar Muradova vasitəsilə spiker Oqtay Əsədova mesaj çatdırmısınız ki, başqanlıqdan da getməyə hazırsınız, təki mandat versinlər. Belə bir hadisə olubmu?
- Ümumiyyətlə, İsa Qəmbərlə aramda heç salamlaşma da olmayıb.
- Başqa adam da vasitəçi olmayıb?
- Xeyr, heç vasitəçi də olmayıb. Azərbaycan hökuməti, parlamenti və YAP bu cür mesajları heç zaman qəbul etmir, həm də hər hansı üzv vasitəçi rolunda iştirak edə bilməz. Azərbaycanda seçki qanunlara istinadən keçirilir və hər kəs prosesdə qanunların müəyyən etdiyi qaydada iştirak edir. Kimin imkanı varsa, mandat qazanır, yoxdursa, qazanmır. Parlament piroq deyil ki, onu neçə nəfər arasında bölsünlər. Bu, gülünc, cəfəng, heç bir əndazəyə sığmayan, fakta istinad etməyən məsələlərdir. AXCP özünün düşdüyü ağır durumdan çıxmaq üçün nə istəsən söyləyə bilər. Məncə, AXCP-Müsavat münasibətlərinin açıq fazaya keçməsi, onların iç üzünün açılması, bu günə qədər hər hansı iqtidar nümayəndəsinin müxalifətçilərə demədiyi, deyə bilmədiyi və demək istəmədiyi sözləri bu adamların ruporu olan qəzetlər deyir. Ona görə də öz aralarındakı problemləri bizə daşıya bilməzlər.
Kürü
- Azərbaycanda insan haqlarının pozulmasına dair çoxlu narahatlıqlar var. Gənclərin və jurnalistlərin qurama cinayət ittihamları ilə həbsə atıldığına dair çoxlu nüfuzlu təşkilatların hesabatları var. Niyə bu halların heç biri parlamentdə müzakirə olunmur?
- Yaxşı, onların təqdim etdikləri layihə niyə AŞ PA-da uğur qazanmadı? Mən Sizə sual verirəm, elə AŞ PA dediyiniz qurumların hesabatlarına istinad edərək layihəni hazırlamışdılar, niyə səs qazanmadı?
- Ancaq həmməruzəçilər Azərbaycanda 142 siyasi məhbusun olduğunu deyirlər...
- Bəs niyə həmin layihə rədd edildi?
- Ona görə Avropa Şurasının Parlament Assambleyasının baş katibi Yanqland “kürü əməliyyatı”ndan danışdı...
- Kimin nə danışmasının həmin qətnamənin çoxluq tərəfindən rədd olunmasına heç bir aidiyyatı yoxdur. Hər kəs öz mövqeyini əsaslandırmaq üçün bir arqument tapa bilər. Kimlərin arqumenti güclüdür, ictimai-siyasi proseslərə və Azərbaycandakı real həqiqətlərə əsaslanıb, onların mövqeyi qalib gəldi. Kimlərki süfrəyə qoyulan kürüdən arqument kimi istifadə edirlər, onların mövqeyi bax, elə puça çıxacaq.
- PA baş katibi ciddi rəsmi şəxsdir...
- Çox təəssüf ki, ciddi adam qeyri-ciddi arqumentlərdən istifadə edib qeyri-ciddi vəziyyətə düşdü.
- Deməli, Siz Azərbaycanda siyasi məhbusların olduğunu qəti şəkildə təkzib edirsiniz?
- Azərbaycanda siyasi mənsubiyyətinə və mövqeyinə görə kiminsə qanunla təqib olunduğu barədə deyilənləri qəbul etmirəm. Hər kəs əməlinə görə bu və ya digər cinayət məsuliyyətinə cəlb olunub.
- NiDA-çılar hansı əməlinə görə cinayət məsuliyyətinə cəlb olunur?
- Məhkəməni izləyirsiniz, orda sual verin və cavab alın.
- Məhkəmədə sual vermək imkanı yaradılmır...
- Məhkəmədə sual verməyin, necə deyərlər o işi aparan ıstintaq orqanlarına sual verin. Parlamentlə bağlı suallara cavab verə bilərəm, ancaq hansı işin detalları barədə suallara cavab verə bilmərəm axı. Mənim inandığım və qəbul etdiyim yeganə həqiqət bundan ibarətdir ki, Azərbaycanda siyasi mövqeyinə görə insanlar cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmur. Yalnız bu siyasi mənsubiyyəti əldə bayraq edib konkret cinayət əməllərini ört-basdır edənlər varsa, onların siyasi mənsubiyyəti nəzərə alınmır. Sadəcə, dəyərləndirilir və hüquqi aspektdən qiymət verilir.
- Bəs sonradan Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi şikayətlərin doğruluğunu təsdiqləyəndə, özünüzü necə hiss edirsiniz?
- Azərbaycan beynəlxalq aləmin tərkib hissəsidir və biz konvensiyaları imzalamaqla üzərimizə öhdəlik götürmüşük. Konvensiyaların maddələri də bizim qanunvericiliyin tərkib hissəsini təşkil edir. Biz konvensiyaları imzalamaqla vətəndaşlar Avropa Məhkəməsinə müraciət etmək hüququ əldə edib. Bu, Azərbaycan vətəndaşlarının son instansiyaya qədər öz hüquqlarını müdafiə etmək imkanlarının yaranmasıdır. Bunun nəyi pisdir?
"Yırtıclar" siyahısı
- Bəs şikayətlərin doğruluğunu təsdiq etmək yerli məhkəmələrimizin hansı vəziyyətdə olduğunu göstərmirmi?
- Çox istərdim araşdırma aparasınız və biz niyə beynəlxalq araşdırmaların müəllifi olmayaq?! Araşdırma aparın, Avropa Şurasının üzvü olan ölkələrdən hansından il ərzində Avropa Məhkəməsinə daha çox şikayətlər olur və Azərbaycan sırada neçəncidir?
- Məsələn, ADP sədri Sərdar Cəlaloğluyla bağlı Avropa Məhkəməsinin qərarı neçə aylardır yerinə yetirilmir...
- Mən çox üzr istəyirəm, konkretləşdirməyin. Mən istəyimi dedim, çox istərdim ki, araşdırmanı aparasınız və görəsiniz ki, Azərbaycan neçənci yerdədir? Ümumiyyətlə, məhkəmə iki tərəfin məsələsini araşdırdığından biri razı qalanda, digəri narazı qalır və narazı tərəfin şikayət haqqını heç kim ondan ala bilməz. Ona görə bu məsələ Azərbaycana başıaşağılıq gətirmir. Bunu bu cür qələmə vermək hüququ dövlətlə bir araya sığmır.
- Amma sadaladığım bütün bu olayların nəticəsi olaraq prezidentin adı Sərhədsiz Reportyorlar Təşkilatının “yırtıcılar siyahısı”na düşür...
- Bilirsiniz, Siz ifadəni səsləndirəndə onu seçin. Hər kəsə, dəxli yoxdur onun tutduğu vəzifə və mövqeyindən asılı olmayaraq, adının qarşısında işlətdiyi sözü işlədərkən insan özünə də münasibəti bilməlidir. Ki, bu sözü söyləməyə nə dərəcədə haqqım var mənasında.
- Bu ifadə həmin beynəlxalq təşkilatın illik hesabatında yer alıb, mənim sözüm deyil...
- Beynəlxalq təşkilatlar kriteriya deyil. Ona görə araşdırmaların aparılmasını deyirəm, o zaman görəcəksiniz ki, bir çox məsələlərdə bəzilərinin Quran ayəsi kimi qəbul etdiyi beynəlxalq təşkilatların sənədləri, yanaşmaları onlara itaət etmək üçün ehkam sayılmamalıdır.
- 2007-ci ildən diffamasiyaya görə cinayət məsuliyyətinin aradan qaldırılması barədə danışıqlar aparılır. İlham Əliyev də 2011-ci ildə Milli Fəaliyyət Proqramının təqdimatında demişdi ki, 2012-ci ilə qədər diffamasiyanın cinayət məsuliyyətinin aradan qaldırılması barədə sənədlər hazır olmalıdır. Amma 2013-cü ildə gördük ki, əksinə diffamasiya haqqında qanun genişləndirilib və internet məkanına da şamil olunub. Diffamasiyaya görə cinayət məsuliyyəti aradan qaldırılacaqmı?
- Bu, bizim istəyimizdir. Ölkə prezidentinin də istəyidir ki, Azərbaycanda elə bir mühit yaransın ki, insanlar öz şərəf və ləyaqətlərinin, işgüzar nüfuzlarının alçaldılması hallarına rast gəlməsinlər və bunun üçün də məhkəmələrə müraciət etməsinlər. Belə bir mühiti biz birgə yaratmalıyıq. Prezident bu çağırışı etməklə cəmiyyətə mesaj verir ki, hazırlaşmaq lazımdır. Cəmiyyət bir məsələyə hazır olmadıqda bunu ona zorla qəbul etdirmək düzgün deyil.
- Ancaq sənədin hazır olmasını 2012-ci ildə nəzərdə tutmuşdu...
- Bilirsiniz, prosesin özünün diktə etdiyi məsələlər də var. Bu gün jurnalistikamız həmin qanunun qəbuluna hazırdırmı, məsuliyyətlidirmi? Yəni çəkindirici maddə olmadan o, başqası haqqında yırtıcı sözü işlətməyəcək ki?
- Mən bir daha deyirəm, ifadə Sərhədsiz Reportyorlar Təşkilatının illik hesabatında yer alıb...
- Elə həmin hesabata da bu fikirləri insanlar daxil edirlər. Beynəlxalq təşkilatların hesabatlarının sonunda bir cümlə yazılır ki, sənəd həmin ölkələrin bəzi yerli QHT-lərinin məlumatları əsasında hazırlanıb. Dolayısıyla bu, Azərbaycandakı hakimiyyətin siyasətini öldürücü hesab edənlərin hesabatlarının biridir, çünki qarşılığını qoya bilmirlər. Əsas niyyətləri iqtidara zərbə vurmaqdır. Amma bu da son nəticədə nəticəsiz qalır.
- Amma diffamasiya haqqında qanunun “mediyaya qarşı qərəzlik” üçün istifadə olunduğu barədə hesabatlar da yayılır. Azərbaycanda qanunvericilik mediaya qarşı sərt tədbirlərin görülməsini asanlaşdırırmı?
- Sizcə, oğrulara, quldurlara qarşı qanunlar bütün insanlığa qarşıdırmı?
- Jurnalistlər oğru və quldurdurmu?
- Yox, mən sizə sual verirəm, sualınızın qarşısında bu sualı verirəm.
- Son sözü məhkəmə deməlidir...
- Yox, yox, mən Sizə sual verirəm, bu maddələrin qanunvericiliyə salınması bütün insanlığa qarşımı yönəlir?
- Bahar xanım, müsahibəni mən alıram...
- Mənim də Sizə sual vermək imkanım var, niyə cavab verməyəsiniz ki? Necə hesab edirsiniz, oğrulara, quldurlara, cinayətkarlara qarşı müddəalar bütün insanlığa qarşıdırmı?
- Əgər kimsə cinayət törədibsə, cəzasını almalıdır.
- Aydındır. Deməli, biz hələ dediyiniz qanunu qəbul etməmişiksə, mövcud qanunlar işləməlidir. Hər kəs də öz fəaliyyətini bu qanunlar çərçivəsində tənzimləməlidir. Ona görə də biz “Diffamasiya haqqında” qanunu qəbul etmək istəyirik, bunun üzərində işləyirik və nə dərəcədə hazır olub-olmadığımızla bağlı ictimai müzakirələr apara bilərik. Amma bu bizi hazırkı qanuna əməl etmək məsuliyyətindən azad etmir. Yeni qanun olduqda hər kəsin məsuliyyətindən danışa bilərik.
- O zaman sosial mediada böhtan və təhqir haqqında qanunun qəbul edilməsi söz azadlığını məhdudlaşdırmaq deyilmi? Siz bu qanunun lehinə, yoxsa əleyhinə səs verdiniz?
- Mən də sizə sual verirəm, böhtan və təhqirin nəinki yazılı, sosial mediada baş alıb getməsinin tərəfdarısınızmı?
- Bu məhkəmə araşdırmasıdır...
- Yox, mən tərəfdarı olub-olmadığınızı soruşdum
- Heç kim böhtan və təhqirin tərəfdarı olmaz...
- Gəlin, buna qarşı çıxaq da...
- Mən məsələnin belə qoyuluşunun söz azadlığının məhdudiyyətinə çevrilməsi təhlükəsindən danışıram...
- Xeyr, söz azadlığının məhdudlaşması deyil. Çünki qanunvericiliyimiz bu məsələni nəzərdə tutur. O məsələ ki, qanunla tənzimlənir, o məhdudiyyət yox, qanuni normadır. Həmin normanın bizi qane edib-etməməsi başqa məsələdir, biz bunu işləyib yeni qanunlar qəbul edə bilərik. Amma bunu söz azadlığının pozulmasına yönəlmiş cəhd kimi dəyərləndirmək olmaz. Siz niyə çoxluğun hüququnu qoyub, o çoxluğun hüququnu böhtan, təhqir yoluyla pozanların hüququnu üstün tutursunuz?
- Konkret fakt deyə bilərsinizmi ki, kimlərsə çoxluğun hüququnu tapdalayır?
- Həmin sosial mediada bütöv bir parlamenti aşağılayan fikirlər olub.
- Konkret fakt deyin...
- Mən onların hamısını yadda saxlamamışam, açın sosial medianı baxın. Elə həmin yuxarıda dediyiniz videoların altında yazılanları görə bilərsiniz. Bütün parlamentin üzvlərini, onların ailələrini təhqir edəcək fikirlər səsləndirməyə onlara kim ixtiyar verib?
- O cür təhqirlər hakimiyyətin təsir dairəsində olan televiziyalarda da səslənmirmi?
- Bunlar qınaq obyekti olmalıdır. Ümumiyyətlə, mən hər hansı şəxsin nüfuzuna və həyatına olan fikrə qarşıyam. Insanlar öz fikirlərini etik çərçivədə, hüquqi terminlərlə izah etməyə öyrənməlidir.
- Bütün hallarda baş verənlər beynəlxalq təşkilatların hesablarında tənqid olunur. Bu baxımdan həmin fikirlərin yayılmaması üçün hakimiyyətin strategiyası varmı?
- Azərbaycan hökuməti apardığı siyasəti xalqın seçki vasitəsilə onun üzərinə qoyduğu öhdəliklərin yerinə yetirilməsi, ölkənin sosial-iqtisadi, mədəni inkişafını təmin etmək məqsədiylə, dövlətin qarşısında dayanan hüquqi dövlət, insanların rifahının təmin olunması, müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi, dünyadakı mövqeyimizin möhkəmləndirilməsi öhdəliklərini yerinə yetirir. Bu siyasəti qurarkən bizi obyektiv tənqid edənlərin fikirlərini nəzərə alır, Azərbaycanın inkişafını “gözü” götürməyənlərin bu və ya digər siyasi maraqların əsiri olaraq qərəzli mövqe bildirənlərin mövqeyini isə hər zaman pisləyirik. Biz bu mövqedən çıxış edirik. Ona görə də Azərbaycanı idarə olunan ölkəyə çevirmək, ölkənin sərvətlərinin, taleyinin və müstəqil siyasətinin sahibi olmasını istəməyənlərin “dəyirmanına su tökən” QHT-lərin, istər yerli, istərsə də xarici, hesabatlarındakı qərəzli fikirlər heç də bizi yolumuzdan saxlaya bilməz. Biz bunu indiyə qədərki siyasətimizlə sübut etmişik.
Ömürlük prezident
- İlham Əliyev referendum yolu ilə istədiyi qədər prezident seçilmək hüququ əldə edib. Bəziləri düşünür ki, ömürlük prezidentlik liderlərin avtoritar imicinini gücləndirir. Özünü demokratik sayan ölkənin parlamentinin vitse-spikeri kimi sizin bu barədə fikriniz necədir?
- Azərbaycanda keçirilən referendum konkret İlham Əliyevin yox, bir şəxsin məhdudiyyətsiz seçmək hüququnu təsbit edir. Əksəriyyətimiz də buna səs vermişik, ola bilər kimlərsə səs verməyib, mən bunu istisna etmirəm və nəticələr də belə göstərir. O şəxs İlham Əliyevdir ki, üçüncü dəfə seçilib.
- Növbəti namizəd, yaxud prezident başqası ola bilərmi?
- Bunu Azərbaycan xalqı və seçiciləri müəyyən edir.
- 2013-cü ildə seçkilərin taleyini Azərbaycan seçiciləri müəyyən etdi?
- Əlbəttə.
- Amma ATƏT-nin Müşahidə Missiyası səslərin sayılması zamanı çoxlu saxtakarlığa yol verildiyini bildirdi...
- ATƏT-nin Demokratik Təsisatlar və İnsan Haqları Bürosu necə söz sahibidir ki, elə həmin qurumun Parlament Assambleyasında hesabatı yerlə-yeksan etdilər.
- Ancaq dünyada ATƏT-nin Demokratik Təsisatlar və İnsan Haqları Bürosunun seçkilər haqqında hesabatları əsas götürülür...
- Müşahidə aparan bütün qurumlar içərisində yeganə bu qurum Azərbaycandakı vəziyyəti təhrif etməyə yönəlik, heç də seçkinin tam demokratik olmadığını söyləmədi, sadəcə, mövcud vəziyyəti pis yöndən təqdim etməyə çalışdı. Bunun özü də beynəlxalq aləmdə pis qarşılandı, qınaq obyekti oldu.
- Amma Böyük Britaniyanın Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmisi büronun hesabatını bölüşmüşdü...
- İştirakçısı olduğum beynəlxalq təşkilatların müzakirəsində ATƏT Parlament Assambleyasının nümayəndələri hesabatı tənqid etdilər. Tədbirdə Böyük Britaniyanın da nümayəndələrinin çıxışları oldu.
- Konkret kimlərin...?
- Açın ATƏT-nin saytını baxın, bütün çıxış edənlərin və müzakirələrdə iştirak edənlərin adı var. Bildirdilər ki, ATƏT-nin Demokratik Təsisatlar və İnsan haqları Bürosunun hesabatı qərəzli olub, mövcud vəziyyəti qeyri-adekvat sərgiləyib, QHT-lərin, ayrı-ayrı şəxslərin məlumatlarını ümumu nəticə kimi qələmə verməyə çalışıb. Bununla da ATƏT-nin reputasiyasına zərər verib.
- Amma ABŞ prezidenti Barak Obamanın İlham Əliyevə məktubunda seçilmək sözü əvəzinə “vəzifənizin üçüncü dövr icrasına başlamağınız münasibətilə Sizə uğurlar arzulayıram” cümləsi yer almışdı...
- Siz Azərbaycanla ABŞ-nin, Böyük Britaniyanın, yaxud Fransanın bu günkü münasibətlərini və səviyyəsini görürsünüz. Bu səviyyə əməkdaşlığa, dostluğa və strateji tərəfdaşlığa söykənir. Məktublarda bunlar əksini tapıb. Ona görə Azərbaycan xalqının mütləq əksəriyyətinin iradəsilə möhtərəm dövlət başçısının prezidentliyini heç kəs şübhə altına ala bilməz. Bu mövqe yalnız Azərbaycan xalqına məxsus olduğundan hər kəs onunla hesablaşmalıdır.
