'Xúc phạm nhân phẩm phụ nữ': Tranh tường bị bôi bẩn ở một thành phố Ấn Độ

Một đoạn video lan truyền gần đây quay lại cảnh bức tranh vẽ trên tường công cộng bị phá hoại tại thành phố Gwalior, miền trung Ấn Độ, khiến cộng động mạng và giới hoạt động xã hội phẫn nộ.

Đoạn video, do một nữ sinh đăng trên Instagram tuần trước, cho thấy các vết cào xước và bôi vẽ tập trung quanh vị trí bộ phận sinh dục trên các hình bóng phụ nữ đang tập yoga.

Trong bài đăng, cô cho biết ngày nào cũng đi qua những bức tranh này và việc nhìn thấy các hình bóng đen bị bôi trắng khiến cô thấy "phẫn nộ và ghê tởm".

"Đây không phải là trò phá hoại vô hại. Đó là thứ tư duy rẻ tiền, tâm lý bẩn thỉu và sự xúc phạm nghiêm trọng. Thật đáng xấu hổ, đáng hổ thẹn và vô cùng thất vọng khi ngay cả một bức tranh vẽ phụ nữ cũng không an toàn trước những đầu óc bệnh hoạn như vậy," cô viết.

Đoạn video nhanh chóng làm dấy lên làn sóng phẫn nộ trên mạng xã hội. Nhiều người cho biết họ cảm thấy "bất an" và rằng "phụ nữ thậm chí không an toàn ngay cả trong graffiti" (một dạng tranh vẽ đường phố).

Vụ việc cũng lên trang nhất nhiều tờ báo, được mô tả là "đáng xấu hổ", "đáng hổ thẹn", "bệnh hoạn" và là "một cuộc tấn công vào phẩm giá phụ nữ".

Tuần này, chính quyền thành phố đã cho quét vôi trắng toàn bộ bức tường. Tuy nhiên, giới hoạt động cho rằng biện pháp đó không giải quyết được gốc rễ vấn đề – chính là tư duy dẫn tới việc tình dục hóa ngay cả những hình bóng phụ nữ.

Trong những năm gần đây, Ấn Độ tích cực quảng bá yoga – một phương pháp cổ xưa – thông qua tổ chức Ngày Yoga Thế giới hằng năm, và nhiều thành phố, trong đó có thủ đô Delhi, đã vẽ tranh tường minh họa các tư thế yoga.

Những bức tranh đầy màu sắc ở Gwalior, bang Madhya Pradesh, cũng nằm trong một dự án làm đẹp đô thị.

Sau khi video của nữ sinh lan truyền trên mạng, một người dân địa phương đã tìm cách khắc phục vấn đề.

Lokendra Singh, sinh viên đại học và người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, đã dùng sơn đen che phủ các hình vẽ phản cảm.

"Cần phải can đảm lắm để sửa chữa điều gì đó, đặc biệt là ở chốn công cộng. Nhưng tôi nghĩ ai đó phải làm," anh nói với BBC.

Chỉ sau khi video của Singh cũng lan truyền, chính quyền thành phố mới chính thức vào cuộc.

Người phát ngôn của Công ty Đô thị Gwalior, ông Umesh Gupta, cho biết hành vi phá hoại là do "các phần tử xấu" thực hiện, nhưng chưa xác định được danh tính vì khu vực này không có camera giám sát.

Ông nói công nhân đã được cử đi quét vôi các bức tường.

"Việc quét vôi đã hoàn tất ở một số nơi và đang tiếp tục ở những chỗ khác. Khi toàn bộ các bức tường bị phá hoại được xử lý xong, chúng tôi sẽ cho vẽ tranh mới," ông Gupta nói.

Hiện vẫn chưa rõ liệu việc phục hồi có đưa các tác phẩm ban đầu trở lại hay không.

Chính quyền thành phố cũng thông báo tổ chức một "cuộc thi vẽ tranh tường đường phố" vào Chủ nhật, 11/1.

Các chủ đề được liệt kê bao gồm vệ sinh, các vấn đề môi trường, bảo tồn nước, tác hại của thuốc lá và cách trở thành một công dân có trách nhiệm. Tuy nhiên, yoga không được đề cập đến.

Việc quét vôi bức tường cũng vấp phải chỉ trích từ một số người nói rằng cách làm này đã bỏ lỡ trọng tâm vấn đề.

Theo họ, giải pháp không phải là "bôi che" sự việc, mà là đối diện với não trạng đã tạo ra vấn đề đó.

Nữ sinh – người đầu tiên đăng video – cũng nói với báo Times of India rằng: "Bức tường có thể sửa và vẽ lại, nhưng còn não trạng của những kẻ đang tình dục hóa cả một hình vẽ đen của phụ nữ thì sao?"

Đó là một bài toán khó hơn nhiều, theo bà Kalpana Viswanath, đồng sáng lập Safetipin – một tổ chức xã hội hoạt động vì không gian công cộng an toàn và hòa hợp cho phụ nữ.

Và cách duy nhất để giải quyết là đối thoại với nam giới trẻ, giúp họ hiểu rằng điều họ coi là trò đùa vô hại thực chất đang gây tổn hại cho phụ nữ.

"Ngay cả khi ta cho rằng những kẻ phá hoại ở Gwalior chỉ là một nhóm đàn ông đùa giỡn và không gán cho hành vi đó ý nghĩa sâu xa hơn, thì đó vẫn là một dạng quấy rối tình dục – dù nhắm vào phụ nữ hay vào nghệ thuật nơi công cộng."

Những tác phẩm nghệ thuật thể hiện cơ thể hoặc bộ phận sinh dục của phụ nữ không chỉ gây chú ý ở Ấn Độ.

Năm ngoái, tổ chức bảo vệ quyền phụ nữ Đức Terre Des Femmes chỉ ra rằng nhiều tượng đồng phụ nữ trên thế giới có phần ngực bị đổi màu do thường xuyên bị sờ mó.

Đã có những trường hợp chính các nhà nữ quyền phản đối tác phẩm nghệ thuật vì cho rằng những hình ảnh đó phục vụ góc nhìn nam giới.

Năm ngoái, trong một vụ việc gây chú ý, một nhóm nghệ sĩ – nhà hoạt động nữ quyền đã phá hoại bức tranh thế kỷ 19 vẽ âm hộ phụ nữ của họa sĩ Pháp Gustave Courbet, gọi tác phẩm này là mang tính kỳ thị phụ nữ.

Bà Viswanath cho biết tại Ấn Độ, nơi nam giới chiếm lĩnh không gian công cộng và quyền tiếp cận của phụ nữ "rất hạn chế và mong manh", những gì xảy ra ở Gwalior "chỉ làm danh sách các yếu tố hạn chế quyền tiếp cận của chúng tôi thêm dài".

"Có quá nhiều thứ kìm hãm chúng tôi. Mỗi khi xảy ra chuyện xấu, gia đình và bạn bè lại buộc phụ nữ phải thu mình lại. Tự do của chúng tôi có thể bị tước đi rất dễ dàng."

Dẫu vậy, bà cho rằng vẫn có những tia hy vọng.

"Thật đáng mừng khi thấy các cô gái trẻ không chịu cúi đầu. Điều đáng khích lệ nhất là những thách thức như thế này ngày càng xuất phát từ các thành phố và thị trấn nhỏ. Với tôi, đó là tiếng nói mạnh mẽ của phụ nữ trẻ đang lên tiếng chống lại chế độ nam quyền.

"Và lòng can đảm mà họ thể hiện thực sự đáng nể."