Lý do khiến giá vàng tăng kỷ lục rồi đảo chiều

Giá vàng thế giới liên tục đạt đỉnh trong thời gian gần đây khi giới đầu tư ồ ạt đổ vốn vào loại tài sản an toàn này trước những bất ổn chính trị toàn cầu.

Trong phiên giao dịch hôm 26/1, kim loại quý này đã lần đầu tiên vượt ngưỡng $5.000/ounce (1 ounce tương đương khoảng 8,3 chỉ vàng) và có thời điểm chạm mốc $5.500 hôm 29/1.

Giá bạc và bạch kim cũng ghi nhận mức tăng trưởng tương tự.

Tuy nhiên, mới đây đà tăng đã chững lại và đảo chiều giảm mạnh sau những tín hiệu ổn định chính trị tại Mỹ.

Dù vậy, mặt bằng giá hiện tại vẫn cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái.

Sự bất định mang tên Trump làm thay đổi đầu tư

Thương mại toàn cầu đã bị xáo trộn do các biện pháp thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt lên những quốc gia muốn giao thương với Mỹ nhưng bị ông coi là không thân thiện.

Các chính sách thương mại của ông Trump tiếp tục khiến các nhà đầu tư lo ngại, góp phần thúc đẩy giá vàng tăng, theo bà Emma Wall, chiến lược gia đầu tư trưởng tại Hargreaves Lansdown.

Vào tháng Một, giá vàng và bạc đã đồng loạt lập đỉnh lịch sử.

Ngược lại, thị trường chứng khoán lại lao dốc khi các nhà đầu tư phản ứng trước đe dọa từ ông Trump về việc áp thuế mới đối với tám quốc gia châu Âu phản đối kế hoạch tiếp quản Greenland do ông đề xuất.

Theo chuyên gia kinh tế Hamad Hussain từ công ty Capital Economics, việc vàng được coi là tài sản đầu tư an toàn – trái ngược hoàn toàn với những rủi ro từ chính sách đối ngoại và tài khóa của Mỹ dưới thời ông Trump – đã đưa kim loại quý này trở thành "tâm điểm của sự chú ý".

Chiến tranh và việc đe dọa Greenland làm tăng bất ổn

Các cuộc xung đột tại Ukraine và Gaza đã làm trầm trọng thêm tình trạng bất ổn chính trị toàn cầu. Bên cạnh đó, việc Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro cũng đã đẩy giá vàng tăng vọt lên mức kỷ lục. Những lời đe dọa của ông Trump liên quan đến Greenland đã làm gia tăng căng thẳng chính trị toàn cầu, khiến niềm tin vào đồng USD sụt giảm mạnh.

Trong bối cảnh đó, các nhà đầu tư đã tìm đến kim loại quý như một kênh đầu tư an toàn hơn. Đòn giáng mạnh nhất vào đồng USD trong nhiệm kỳ của ông Trump chính là hệ lụy từ các chính sách thuế quan mà ông Trump gọi là "Ngày Giải phóng" của nước Mỹ được công bố vào tháng 4/2025.

"Vàng đang phát huy tối đa giá trị của mình trong những giai đoạn thế giới đầy biến động, tăng phi mã giữa lúc căng thẳng thương mại leo thang, các điểm nóng địa chính trị bùng nổ và sự bất ổn chính trị ở Mỹ", bà Wall nhận định.

"Những rạn nứt mới giữa Mỹ, Canada và Trung Quốc, tâm lý bất an tại châu Âu và Trung Đông, thậm chí cả nguy cơ chính phủ Mỹ đóng cửa, đều góp phần làm gia tăng sức hấp dẫn của vàng."

Sức mua từ các ngân hàng trung ương

Việc các ngân hàng trung ương đẩy mạnh thu mua vàng đã trở thành động lực then chốt đẩy giá kim loại quý này đi lên.

"Các nhà đầu tư và ngân hàng trung ương trên thế giới đang ưu tiên chọn vàng làm tài sản dự trữ chiến lược. Họ tin rằng điều này sẽ giúp vô hiệu hóa sự phụ thuộc vào các chính sách của Mỹ", bà Wall nhận định.

"Một số quốc gia đã chứng kiến nguy cơ Nga bị các bên ủng hộ Ukraine tịch thu tài sản bằng đồng USD, từ đó xem vàng là một dạng dự trữ trung lập hấp dẫn hơn," bà nói thêm.

Tuy nhiên, dù các ngân hàng trung ương vẫn đang mua vàng với số lượng lớn hơn so với giai đoạn trước năm 2022, ông Hussain cho rằng các số liệu ước tính cho thấy nhu cầu thực tế đã suy yếu trong năm 2025.

Bên cạnh đó, Trung Quốc hiện là quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới, với nhu cầu đến từ cả người dân mua trang sức lẫn các nhà đầu tư. Tại phương Tây, giới đầu tư cũng đang đổ tiền ồ ạt vào các quỹ niêm yết chuyên nắm giữ và giao dịch vàng.

Ông Hussain cũng chỉ ra rằng sự xuất hiện của những "tay chơi" mới trên thị trường với khối lượng thu mua khổng lồ đã góp phần tạo nên đà tăng đột biến gần đây.

Một ví dụ điển hình là Tether – công ty chuyên về tiền mã hóa. Công ty này gần đây đã mua một lượng vàng lớn đến mức số vàng dự trữ của họ được cho là đã vượt mức dự trữ quốc gia của một số nước nhỏ.

Tại sao giá vàng và bạc giảm những ngày gần đây?

Giá vàng đã liên tục phá các kỷ lục trong những ngày gần đây, một phần do lo ngại rằng ông Trump sẽ chọn một chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẵn sàng nhượng bộ trước áp lực cắt giảm lãi suất của ông.

Điều này có thể khiến đồng USD mất giá và lạm phát leo thang, và việc mua vàng chính là một chiến lược để phòng vệ trước những rủi ro đó.

Tuy nhiên, khi có thông tin ông Trum sẽ đề cử ông Kevin Warsh – người được coi là một lựa chọn "an toàn" hơn so với các ứng viên khác – giá vàng, bạc và bạch kim đồng loạt sụt giảm.

Dù vậy, giá các kim loại quý hiện vẫn cao hơn nhiều so với cùng kỳ năm ngoái do căng thẳng địa chính trị kéo dài, các chính sách thuế quan hiện tại cùng những lời đe dọa áp thuế mới từ ông Trump, cũng như các cuộc xung đột chưa có hồi kết trên thế giới.

Chính vì vậy, sức hút của vàng và bạc trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết đối với các nhà đầu tư đang tìm kiếm "vịnh tránh bão" an toàn.

Một trong những điểm hấp dẫn lớn nhất của vàng chính là tính khan hiếm tương đối của nó.

"Khi sở hữu vàng, tài sản của bạn không bị ràng buộc vào nợ của bất kỳ ai khác, không giống như trái phiếu hay cổ phiếu – nơi mà giá trị phụ thuộc hoàn toàn vào hiệu quả hoạt động của một doanh nghiệp", ông Nicholas Frappell, Giám đốc thị trường tổ chức tại ABC Refinery, nói với BBC.

"Đây là một công cụ đa dạng hóa danh mục đầu tư thực sự tốt trong một thế giới đầy rẫy những biến động."

Sự biến động của giá vàng trong phiên hôm 30/1 vừa qua cho thấy giá trị của nó có thể lao dốc cũng nhanh như khi nó tăng lên, tương tự như bất kỳ loại hàng hóa giao dịch nào khác trên thị trường.