Trên diễn đàn quốc tế, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines nói quan chức Trung Quốc 'hãy biết xấu hổ chút đi'

"Làm ơn cư xử cho đàng hoàng một chút, biết xấu hổ một chút đi," Bộ trưởng Quốc phòng Gilbert Teodoro nói khi nhận được một mẩu ghi chú nêu lập trường của Trung Quốc.

Phát biểu trên được Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilbert Teodoro đưa ra tại Đối thoại Quốc phòng Seoul hôm thứ Ba 8/9.

Lúc bấy giờ, ông Teodoro đang tham gia phiên thảo luận cùng cùng các bộ trưởng quốc phòng Hàn Quốc và Cộng hòa Séc.

Trong khi ông đang trả lời câu hỏi về việc Trung Quốc thực hiện các biện pháp cưỡng ép vùng xám trên Biển Đông, thì một nhân viên bước lên sân khấu và đưa cho ông một mẩu giấy.

Bộ trưởng Teodoro xem xét mảnh giấy một hồi, rồi nói: "Tôi xin phép đọc nhé."

Đoạn ông đọc to: "Lập trường của Trung Quốc về vụ trọng tài Biển Đông là rõ ràng, nhất quán và kiên định."

Và ông bình luận: "Họ không có lập trường nào cả."

Rồi ông tiếp tục đọc tờ ghi chú: "Phán quyết trọng tài này vi phạm các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế."

Ông Teodoro nói rằng ông nghĩ đây là ghi chú từ phía quan chức Trung Quốc.

Nội dung của bản ghi chú đề cập đến phán quyết năm 2016 của Tòa Trọng tài thường trực về vụ việc Philippines kiện Trung Quốc theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), trong đó tòa tuyên bố Trung Quốc không có "các quyền lịch sử" dựa trên cái gọi là bản đồ "đường chín đoạn". Tòa cũng bác bỏ khả năng Trung Quốc được hưởng yêu sách vùng biển từ các đảo nhân tạo mà nước này đã xây dựng ở Trường Sa.

Ông Teodoro tiếp tục đọc mẩu giấy và phản bác lại từng điểm một.

Ông nói: "Vậy ý quý vị là thứ mà quý vị đã ký – tức UNCLOS – là vi phạm luật pháp quốc tế sao?"

Và ông đọc tiếp: "Cái gọi là phán quyết này là bất hợp pháp, vô hiệu và không có giá trị ràng buộc pháp lý," rồi tiếp tục phản hồi: "Đấy là theo quý vị nói thôi – vì quý vị không muốn chịu sự rằng buộc của UNCLOS."

Ông đọc tiếp nội dung trong tờ giấy: "Trung Quốc không chấp nhận cũng không công nhận phán quyết này", và đưa ra phản ứng: "Vì quý vị đã thua."

"Trung Quốc phản đối phán quyết và sẽ không bao giờ chấp nhận bất kỳ yêu sách hay hành động nào phát sinh từ phán quyết đó", ông đọc tiếp một câu trong tờ ghi chú, và cho biết "đây là những lời được gửi cho tôi".

Ông Teodoro cho rằng hành động đưa giấy ghi chú về một vấn đề mà ông đang trả lời, ở đây là về các biện pháp cưỡng ép vùng xám, thể hiện sự thiếu tôn trọng trắng trợn đối với diễn đàn quốc tế, đặc biệt là với quốc gia chủ trì Hàn Quốc.

"Hành động này thể hiện sự thiếu tôn trọng đối với ban tổ chức diễn đàn. Vậy thì làm sao quý vị mong đợi chúng ta giải quyết vấn đề một cách văn minh?"

Bộ trưởng Teodoro nói tiếp: "Điều này không chỉ thể hiện sự thiếu tôn trọng, nếu đây thực sự là lập trường của Trung Quốc được gửi cho tôi, mà còn là sự coi thường luật pháp quốc tế, khi ném UNCLOS xuống sàn và chà đạp lên nó."

Theo ông, "hành động này cũng thể hiện sự thiếu tôn trọng đối với phép lịch sự tối thiểu cần dành cho những người chủ nhà đáng kính của chúng ta, Đại Hàn Dân Quốc và toàn thể khán giả có mặt tại đây".

Và ông chốt lại: "Xin cảm ơn rất nhiều. Nói bằng tiếng Philippines thì là [đoạn này ông chuyển qua tiếng Philippines]: 'Quý vị hãy cư xử đàng hoàng một chút, hãy biết xấu hổ một chút đi'. Quý vị có thể tự dịch câu đó sang ngôn ngữ của mình."

Quay lại với câu hỏi ban đầu, ông Teodoro cho rằng giải pháp là các quốc gia đoàn kết và phối hợp với nhau.

"Và thứ hai, đây không còn là vùng xám nữa. Đây thực sự là hành động cưỡng ép, bắt nạt và gây hấn. Tôi sẽ giữ lại tờ giấy này làm kỷ niệm về việc Trung Quốc tuyệt vọng đến mức nào, cũng như lập trường của họ kém hiệu quả ra sao trước một công chúng tự do.

"Xin cảm ơn người đã đưa cho tôi mảnh giấy này. Quý vị vừa làm cho đất nước mình một việc rất có ích. Cảm ơn. Và tôi hy vọng quý vị sẽ không bị đẩy vào trại lao động khổ sai vì hành động này," ông nói.

Hiệu ứng truyền thông

Màn ứng biến của Bộ trưởng Teodoro đã tạo ra hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ.

Hãng tin Bloomberg khi đưa tin về vụ việc đã đồng thời nhắc lại việc Trung Quốc áp đặt lệnh trừng phạt đối với ông Teodoro vài tháng trước. Fox News cũng có bài viết về sự việc này.

Hãng thông tấn Yonhap của Hàn Quốc dẫn thông tin từ ban tổ chức diễn đàn cho biết mẩu ghi chú này do một tùy viên quân sự tại Đại sứ quán Trung Quốc ở Hàn Quốc gửi đến.

"Vị tùy viên quân sự này đã đưa mảnh giấy cho một nhân viên ban tổ chức và nhờ chuyển nó đến Bộ trưởng Teodoro. Nhân viên này nhầm rằng đó là thông điệp từ chính phái đoàn của ông Teodoro, nên đã đưa trực tiếp cho ông khi ông đang phát biểu," tờ báo viết.

BBC News Tiếng Việt đã gửi qua email tới Đại sứ quán Trung Quốc tại Hàn Quốc đề nghị bình luận về vấn đề này và chưa lập tức nhận được câu trả lời.

Báo Korean Herald cho biết không có quan chức cấp cao nào của chính phủ Trung Quốc tham dự sự kiện đối thoại nói trên.

Tại Phillipines, hàng loạt tờ báo lớn như Rapplers, Inquirer, Philippine Star… đã đăng tải thông tin về vụ việc, đi kèm với những bài đăng trên Facebook.

Theo quan sát của BBC News Tiếng Việt, có nhiều người Philippines đã bình luận ủng hộ ông Teodoro trên mạng xã hội Facebook.

Trong bài đăng trên tài khoản Facebook của Bộ Quốc phòng Philippines, nhiều người bình luận rằng nếu ông Teodoro tranh cử tổng thống vào năm 2028 thì họ sẽ bầu cho ông.

Sự cứng rắn của Philippines

Trong nhiều năm qua, Philippines lựa chọn cách thể hiện lập trường cứng rắn trong những vấn đề liên quan tới tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông, trong bối cảnh Trung Quốc liên tục bị cáo buộc gây hấn.

Vào cuối tháng Bảy, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. đã chỉ trích Trung Quốc một cách gián tiếp trong Thông điệp Toàn quốc, cam kết chính phủ của ông sẽ bảo vệ phán quyết trọng tài năm 2016 đồng thời khẳng định người Philippines "không khuất phục" trước những kẻ xâm lược.

Ông Marcos Jr. không nêu đích danh Trung Quốc nhưng ám chỉ Bắc Kinh trong bài phát biểu và đã nhận được sự hoan nghênh của nhiều nghị sĩ. Ông khẳng định người Philippines là "một dân tộc cao quý và vĩ đại. Chúng ta không tham lam. Chúng ta không phân biệt chủng tộc. Chúng ta không phải những kẻ nói dối."

Trước đó vài ngày, ông Marcos đã triệu Đại sứ Trung Quốc tại Philippines sau khi tờ China Daily đăng video và tranh biếm họa do AI tạo ra, miêu tả người Philippines là khỉ để phản đối phán quyết trọng tài về Biển Đông. Chính phủ Philippines đã lên án các hình ảnh này là "phân biệt chủng tộc và phi nhân hóa", đồng thời yêu cầu gỡ bỏ.

Dưới thời Marcos Jr., Philippines tăng cường hợp tác quốc phòng với Mỹ, trong đó có mở rộng tập trận chung và cho phép lực lượng Mỹ tiếp cận nhiều hơn các cơ sở quân sự của Philippines, trong bối cảnh căng thẳng với Trung Quốc tại Biển Đông gia tăng.

Hôm 7/9, ông Teodoro nhận định việc Mỹ gần đây cắt giảm các cuộc tập trận quân sự với Hàn Quốc có thể tạo cơ hội để Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Tuy nhiên, ông cho biết Mỹ đã đảm bảo rằng các cam kết quốc phòng với Philippines không thay đổi.

Ông nói Trung Quốc "rất nhanh chóng tận dụng những khoảng trống".

Ông cũng cho biết Philippines đang mở rộng quan hệ an ninh với các đối tác khác, trong đó có Canada, New Zealand, Pháp và Anh.

Bộ trưởng Quốc phòng Philippines cũng cáo buộc Trung Quốc ngày càng sử dụng các hoạt động gây ảnh hưởng song song với sức ép quân sự và hàng hải. Ông cho rằng Bắc Kinh tận dụng không gian dân chủ và truyền thông tự do để tác động đến dư luận và lan truyền những thông tin sai lệch. Philippines đang thúc đẩy các quy định chặt chẽ hơn về gián điệp và ảnh hưởng nước ngoài để đối phó.

Vài tháng trước, Trung Quốc đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với ông Teodoro, cáo buộc ông có những phát biểu gây tổn hại đến quan hệ song phương và làm gia tăng căng thẳng trong mối quan hệ vốn đã chịu sức ép bởi các tranh chấp lãnh thổ.

Ông Teodoro là quan chức Philippines cấp cao nhất được biết đến từng bị Bắc Kinh trừng phạt.

Sự việc diễn ra tại Đối thoại Quốc phòng Seoul lần này không phải là lần đầu tiên ông Teodoro chỉ trích gay gắt Trung Quốc tại một diễn đàn quốc tế. Tại Đối thoại Shangri-La năm ngoái, ông đã chỉ trích phía Trung Quốc vì điều ông gọi là "những màn tuyên truyền được ngụy trang dưới dạng câu hỏi".