|
4 Şubat 2009 Basın Özeti | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
İngiltere'de hafta başından itibaren etkili olan karlı ve soğuk havanın yarattığı tartışmalar kolay kolay dinecek gibi görünmüyor.
Daily Telegraph manşet haberinde, ülke genelinde sekiz bin okulun kapalı olmasına, kar kalınlığının yer yer 5-6 santimetreyi geçmediğini belirterek tepki gösteriyor. Ara sayfalarda, en güzel kardan adam fotoğrafları seçkilerinden, "kar nasıl doğru kürenir" kılavuzlarına, ya da "karlı havalara uygun kitap tavsiyeleri"ne, konuyla ilgili her türlü ufak ayrıntıyı bulmak mümkün. Siyasette ise, Amerikan yönetiminin icraatları en ağırlıklı konu olmuş görünüyor. ABD Başkanı Barack Obama'nın Sağlık Bakanlığına aday gösterdiği Tom Daschle ile bütçe denetiminden sorumlu olacak Nancy Killefer'ın vergi borcu nedeniyle adaylıklarını geri çekmesi, çoğu gazetede “çifte darbe” manşetiyle duyurulmuş. Financial Times'ın görüşünü aktardığı bir siyasi gözlemciye göre: "Göklere çıkarılan Obama ekibi bile, bu ifşaatların ardından baskı altında kalmaktan kurtulamayacak." Gazete, gelişmelerin Başkan'ın "temiz siyaset ve etik icraat" vaatlerini zedelediğini belirtiyor. Daily Telegraph'ta yazan Toby Harnden da Obama'nın tutumu konusunda eleştirel: "Obama'nın seçim kampanyası sloganı ‘inanabileceğiniz bir değişim’ idi. Şimdi iktidara geldiğinde ise bu yeni başlangıç, aldatıcı olmuş görünüyor.” "Obama yönetimi, Bill Clinton'ın Beyaz Saray'ının ekibiyle tıkış tıkış dolmuş durumda. Siyasette yanlış giden şeylerin timsali dediği Hillary Clinton, şimdi dışişleri bakanı. Lobicilerin yönetimin kapısından geçemeyeceği savına rağmen, savunma devi Raytheon'un lobicilerinden William Lynn'in Pentagon'a ikinci adam olarak atanması karşısında sözcülerinin savunması ‘her zaman istisnalar olabilir’ demek oldu.” "Obama'nın başkanlığına ilişkin hüküm eylemlerine göre verilecek. Eğer vaatlerini gerçekleştiremezse, kampanyası sırasında şikayet ettiği siyasete güvensizlik eğilimi, sadece daha da derinleşecek." Obama'nın nükleer silahsızlanma planı Times gazetesi, manşetinden verdiği özel haberinde, Barack Obama'nın nükleer savaş başlıklarının sayısının azaltılması için Rusya ile uzlaşma arayacağını duyuruyor. Soğuk Savaş yıllarında 30 bini bulan bu başlıkların sayısı 1991'de imzalanan stratejik silahsızlanmaya yönelik Start anlaşması ile, iki ülkede de beşer bin düzeyine indirmişti. Gazeteye göre şimdi ise, hedef sayıyı bine indirmek; bu doğrultuda dün iki tarafın dışişleri bakanları konuyu görüşmeye başladı bile. "Başkan Obama, Rusya ile bir nesildir yapılan en iddialı silahsızlanma görüşmelerini başlatarak her iki ülkenin stratejik silahlarını yüzde 80'er azaltmayı hedefliyor. Bu girişimin başarısında kilit konumda olan ise, Bush yönetiminin Doğu Avrupa'ya kurmayı planladığı ve Rusya'nın eleştirdiği füze kalkanı projesinin gözden geçirilmesi olacak." Times, Obama'nın projenin geleceği konusunda tavrını açık etmediğine dikkat çekerken, İran'ın dün uzaya ilk haberleşme uydusunu fırlatmasının ardından, özellikle İran gibi ülkelerden korunmaya yönelik olduğu söylenen kalkandan vazgeçmesinin iç kamuoyu karşısında zor olabileceğine dikkat çekiyor: "Dahası Rusya'dan iyi niyet görme umutları da Kremlin'in Orta Asya'daki kilit bir üssünü (Manas-Kırgızistan) uygulamada elinden kapması ile bir darbe aldı." Gazetede yazan Bronwen Maddox'a göre yine de böyle bir girişimin tam vakti. Ancak Maddox, Obama'nın füze kalkanından vazgeçmeyi özellikle maliyetleri düşürmek için istediğine dikkat çekiyor; Putin'in "Amerika'nın zaten kendisinin istediği bir şey için Rusya'dan da fedakarlık beklediğini düşünmesi söz konusu olabilir” diyor. İran uzayda İran'ın dün yaptığı füze denemesi de basında geniş yankı buluyor. Daily Telegraph İran'ın bu son denemesiyle husumet sergilediği görüşünü vurguluyor. "Uydu fırlatmak, özünde gelişmiş bir füze sisteminin başlığına yuvarlak bir nesne takmak demek. Bu prosedür, yine yuvarlak şekilli olan atom bombasının fırlatılması uygulamasından pek farklı değil.” "Amerikan yönetimi yeni bir başlangıçtan söz etse de İran meydan okur tavrını sürdürdükçe bunun nasıl başarılacağını öngörmek güç." Independent da bir savunma uzmanının “haberleşme uydusunun askeri amaçlar için bir prova olduğu” görüşüne yer vermiş: "Tüm bu cefayı, sadece Ayetullah Humeyni'nin konuşmasını uydu televizyonlarından yayınlayabilmek uğruna çekmiyorlar. Bir noktada, dost görmedikleri ülkeler üzerinde, izleme ve keşif uyduları da bulundurmak isteyeceklerdir" diyor uzman. Financial Times, İran İslam devrimi üzerinden 30 yıl geçmiş olduğunu anımsatarak, artık Washington-Tahran yakınlaşması için harekete geçme vaktinin geldiğini savunuyor başyazısında: "Obama, Amerika'nın İran'a yönelik rejim değişikliği tehditlerini ortadan kaldırıp komşuları için tehdit olmaktan (nükleer tehdit de dahil), vazgeçen ortak refah arayışına yönelen bir İran'a kucak açacak, yeni bir bölgesel güvenlik mimarisi tasarlamalı. Böylesi bir planın temel çerçevesi bile, İran içinde çok daha geniş bir tartışmayı başlatabilir." Ancak gazete bu planı İran'da Haziran'daki cumhurbaşkanlığı seçiminde reformcuların Mahmud Ahmedinejad'dan iktidarı devralmış olduğu bir ortam varsayımı üzerinden öngörüyor. Terör zanlılarına işkence iddiaları Guardian, İngiltere İçişleri Bakanı Jacqui Smith'in, iç istihbarat teşkilatı MI5'ın terör zanlılarının ülke dışında işkence ile sorgulanmasına göz yumduğu iddiaları konusunda bilgi vermeye çağırılacağını duyuruyor: "İlk kez geçen yıl Guardian'ın duyurduğu iddialar, 2003 ve 2007 arasında İngiliz makamlarının isteği üzerine Pakistan'da yakalanan kişilerin sorgusuna dayanıyor." "Bu kişiler MI5 tarafından sorgulanmadan önce, Pakistan istihbaratı tarafından tekrar tekrar işkenceye tabi tutulduklarını söylüyor." "İnsan Hakları izleme örgütünden bir yetkili, İngiliz parlamentosunun insan hakları karma komisyonuna ‘Pakistan yetkilileri özel görüşmelerimizde, bunun İngiliz makamlarınca istendiğini söylediler’ dedi. Komisyon başkanı, suçlamaların ciddiyeti karşısında İçişleri Bakanı'nın bilgi vermeye çağrılacağını söyledi." Times ise İngiltere'nin terörle mücadele faaliyetlerini denetleyen yetkililerin, denetim altındaki zanlıların terör eylemi planları yaptığı uyarısına yer veriyor: Habere göre, zanlıların hareketlerinin ve haberleşmelerinin denetim altında tutulmasına yönelik olan denetim talimatı uygulamasına tabi olan bazı kişiler, fiilen ev hapsinde olmalarına rağmen, terör eylemleri planlıyor: "Lord Carlile, sisteme ilişkin yıllık raporunda, izleme altındaki kişilerin, terör işbirlikçileri ile teması sürdürdüğünü kaydetti ve bu sistemin Guantanamo üssünden dönmesi beklenen kişilere uygulanmaması tavsiyesinde bulundu." "Denetim talimatı uygulaması, 2005 yılında, terör zanlılarının yargılanmaksızın süresiz gözaltında tutulamayacağı şeklindeki yüksek mahkeme kararı üzerine başlatılmıştı. Şimdiye dek 38 kişinin dahil olduğu sistem kapsamında halen 15 kişi evlerinde, izleme altında tutuluyor." Guardian, aynı konudaki haberinde muhalefetteki muhafazakarların “Onlara (hükümet) bu sistemin işe yaramayacağını söyledik ama dinlemediler” diye tepki gösterdiğini belirtirken; ilgili raporu hazırlayan yetkilinin, bu denetim uygulamasının bireyler için iki yıldan fazla uzatılmaması talebini özellikle vurguladığını kaydediyor. İş için İngiliz mezunlara öncelik mi? Independent bugünkü manşetini ülkede süregiden istihdam tartışmalarına ayırmış. "Hükümet yetkilileri, üniversiteden mezun olacak gençlerin iş bulmasını kolaylaştırmak için, yeni uygulamaya konan puanlı göç sistemini güçleştirmeyi planlıyor.” “Yetkililer bu yıl üniversitelerden mezun olacak 400 bin gencin, resesyon ortamında iş bulmakta zorlanacağından endişeli. Göçmenlikten sorumlu bakan yardımcısı, bu nedenle AB dışından gelecek kişiler için puanlama sistemini sıkılaştırmak istiyor. Bu yıl 10 ila 18 bin kalifiye yabancının bir işyeri ile anlaşmış olmaksızın ülkeye gelmesi bekleniyordu." Aynı gazetede yazan Johann Hari, yabancı işgücüne karşı günlerdir devam eden eylemlere değinerek "Evet protestolar yapılsın, grev düzenlensin ama bunun hedefi yabancı işçiler değil, krizi yaratan bankalar, bankacılar, kurumlar ve yöneticiler olmalı" görüşünü savunuyor. Financial Times, İngiltere'nin saygın araştırma kuruluşlarından Ulusal Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Enstitüsü raporuna göre, ülke ekonomisinin son 60 yılın en hızlı küçülmesine gittiği uyarısında bulunuyor. Bu araştırmaya göre, 2008'in ikinci yarısında yüzde 2,1 küçülen ekonomi, bu yıl yüzde 2,7 daha küçülecek. Gazete bu arada, İngiltere Maliye Bakanı Alistair Darling'in batık kredileri yüksek olan bankaları sigorta teminatına almak yerine; zararlarının, bilançolarından vergi mükelleflerinin parasıyla silinmesi olasılığını gündeme getirdiğine dikkat çekiyor. AB genişlemesi Financial Times, dış haber sayfalarında ise ekonomik kriz ortamında halkların iyice isteksizleştiği genişleme projesini ele alıyor: Tony Barber, "2009 sürprizler getirebilir ve yıl sonunda Hırvatistan müzakerelerini tamamlayabilir. Ancak genişleme için adı geçen 8 ülkeden sadece Hırvatistan ve İzlanda birliğe 2011'de katılabilir" diyor. "Arnavutluk, Bosna, Makedonya, Karadağ ve Sırbistan 2015-2020 arasında bir yerde birliğe topluca üye olabilir. Türkiye konusunda ise kimse yanıtı bildiğini iddia edemiyor. Türkiye'nin katılım görüşmeleri ilerlemek bir yana, Kıbrıs meselesi çözülmezse bu yılın sonlarına doğru bir krize sürüklenebilir.” “Durum İrlanda'nın Avrupa Reform Anlaşması'nı reddi ile iyice karmaşıklaştı. Zira bunun üzerine Fransa ve Almanya anlaşma onaylanana dek genişlemeyi engelleyeceklerini söylediler. Tüm bunlara ek olarak mali kriz duruma gölge düşürüyor. AB'den bir siyaset adamı, ‘ekonomiler batarken, herkes önce kendi sorunlarımızı çözelim deme eğiliminde’ diyor." Gazze tünellerinden gözlemler Filistinlilerin Gazze'deki tünellerden silah kaçırdığı İsrail'in sıkça dile getirdiği bir suçlama... Financial Times muhabiri Anna Fifield bu tünelleri ve bunları işletenleri ziyaret etmiş ve gözlemlerini "gelişmiş ve kârlı bir şebeke her iki tarafın da yetkililerinin gözü önünde işliyor" ifadesiyle özetlemiş: "Refahlı Muhammed ve ailesi bölgedeki en büyük tünellerden birisinin sahibi olarak İsrail ablukasından müthiş kar sağlamış durumda. 'Sınırlar açılırsa üzüleceğiz' diyorlar.” “’En iyi dönem, geçen yılki altı aylık ateşkesti' diyen Muhammed, o dönemde 1 milyon dolarlık kârlarını sekiz ortaklarıyla paylaştıklarını söylüyor. Yedi yıl önce sigara kaçırmak için kazmaya başladıkları şimdi ise 27 metre derinlikten geçen 190 metrelik tünelden peynir ve çocuk bezinden, bilgisayar, buzdolabı hatta otomobile dek her şeyi; tekerlekli plastik arabalar ve mekanik bir makara sistemiyle taşıyabiliyorlar.” “Ücret tarifesi sabit: 40 kiloluk mal geçişi 200 dolar, bir koyun 100 dolar, inek bunun iki katı. İki müşterileri ise tamamen parçalanan iki BMW otomobilin geçirilmesi için 7 biner dolar ödemiş. Bu gibi tüneller, ayrıca başka işi olmayan gençler için istihdam kaynağı. Kazılan her metre için onlara 100 dolar ödeniyor." Rekabetin arttığından ve fiyat kırıldığından şikayet eden tünel sahibinin Financial Times'a anlattıkları arasında, geliri Mısır tarafındaki ortaklarıyla nasıl yarı yarıya paylaştıkları, Mısırlı yetkililere nasıl rüşvet verdikleri ve Hamas'ın araba geçecek kadar geniş olduğu tünellerden hemen her şeyi kaçırdığı iddiaları da yer alıyor. Guardian ise, İsrail'de erken genel seçime bir haftadan az zaman kala, gündeme ulusal güvenlik konusunun hakim olduğunu vurguluyor. Tartışmalar Gazze'de operasyonun yeterince ileriye gidip gitmediğine odaklanıyor diyen Guardian, bu durumu üç yıl öncesiyle karşılaştırıyor. "Halk merkezdeki Kadima partisini İsrail için nihai sınırları çizmek gibi iddialı bir vizyondan söz eden bir hükümetin başına getirmişti" diyen gazete, oysa ülkenin bunun yerine Lübnan ve Gazze'de iki savaşa girdiğine dikkat çekiyor. Guardian özellikle Kadima lideri Tzipi Livni'nin gitgide, sağ kanattaki rakibi Binyamin Netanyahu'ya benzer bir söyleme başvurduğunun da altını çiziyor. | İlgili haberler 3 Şubat 2009 Basın Özeti 03 Şubat, 2009 | Basın Özeti 2 Şubat 2009 Basın Özeti 02 Şubat, 2009 | Basın Özeti 1 Şubat 2009 Basın Özeti 01 Şubat, 2009 | Basın Özeti 29 Ocak 2009 Basın Özeti 29 Ocak, 2009 | Basın Özeti 28 Ocak 2009 Basın Özeti 28 Ocak, 2009 | Basın Özeti 27 Ocak 2009 Basın Özeti 27 Ocak, 2009 | Basın Özeti | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||