Guardian'ın başlığı: "Türkiye başbakanı, orduyu yatıştırmak için cumhurbaşkanlığı yarışından çekildi."

Abdullah Gül'ün orduyu daha az kızdıracak bir aday olarak görüldüğünü yazan Guardian, Gül'ü okurlarına 'Türkiye'nin AB'ye katılma çabalarını yöneten adam' diye tanıtıyor.

Gazeteye göre bu adaylığa itiraz edenler, dikkatlerini eşi Hayrünnisa Gül'e ve onun bir zamanlar başörtüsü konusunda AİHM'ye yaptığı başvuruya çevirecek.

Guardian muhalefetten de CHP Başkan Yardımcısı Mustafa Özyürek'in görüşlerine yer vermiş.

Gül için "Kafa yapısı Erdoğan'dan farklı değil" diyen Mustafa Özyürek, partisinin Cuma günkü ilk turu boykot edeceğini açıklamıştı.

Gazete buna karşılık Bilgi Üniversitesi'nden Soli Özel'in şu yorumunu aktarıyor:

"Muhalefet saçmalıyor. Bütün taktikleri Erdoğan'ı durdurmaya yönelik. Ama ne kendi stratejileri var, ne de adayları."

Guardian'ın yorumuysa Erdoğan'ın durmayacağı, tam tersine Kasım seçimleri için artık rahatça çalışmaya başlayacağı şeklinde.

Gazeteye göre başbakan, Abdullah Gül'den daha iyi bir kampanyacı olarak görülüyor; partisiyse çoğunluğunu kaybetme konusunda giderek daha endişeli.

'Avrupa'nın içi rahat'

Aynı haberi Independent gazetesi de şu başlıkla duyuruyor: "Türkiye'nin yeni cumhurbaşkanı ılımlı bir isim olacak -- ama gerginlikler sürüyor."

Gazetenin Brüksel mahreçli haberinde Abdullah Gül'ün AKP'nin ılımlı kanadından olduğu, dışişleri bakanlığı döneminde yerleşik düzenle Başbakan Erdoğan'a göre daha iyi ve istikrarlı bir ilişki kurduğu belirtiliyor.

Buna rağmen tüm gücün AKP'nin elinde toplanacak olmasının laik çevreleri endişelendirdiğini belirten Independent'ın Brüksel muhabirine göre, AB bu kaygıyı paylaşmıyor. Muhabir şöyle yazıyor:

"Avrupalı yetkililerin içi rahat. Çünkü onlar Erdoğan'ın partisini, Türkiye'nin AB adaylığı şansını canlı tutmak için gereken iç reformları yapmaya kararlı görüyor."

'Devlet adamına yakışır'

İş çevrelerinin yakından izlediği Financial Times ise Abdullah Gül'ün dün aday olduktan sonra laikliği ve anayasayı koruma sözü verdiğini hatırlatarak başlıyor haberine.

Financial Times'a göre Erdoğan'ın geride durma kararında İslamcı geçmişine ve kutuplaşma yaratan kimliğine, orduyla laik çevrelerden gelen tepki ve 10 gün önce laik anayasaya destek amacıyla yapılan büyük halk gösterisi etkili oldu.

Gazete Erdoğan'ı şu sözlerle alkışlıyor: "Çok istediği cumhurbaşkanlığından vazgeçmesi, bir devlet adamına yakışan bir tavır olarak görülüyor."

Financial Times haberinin devamında başörtü tartışması için de şöyle diyor:

"Gül'ün eşinin başörtülü olması başkanlığını engelleyecek bir faktör değil, Köşk'e çıktıktan sonra protokol sorunları yaratacak bir faktör olarak değerlendiriliyor."

Gazete bu noktada Abdullah Gül'ü 'din ve sosyal alanlarda Erdoğan'dan daha muhafazakar, ama aynı zamanda daha ılımlı ve gerçekçi görülen bir isim' diye tanımlıyor.

Başbakan Erdoğan'a övgüler, Financial Times'ın yorum sayfalarında devam ediyor. Özetle aktaralım:

"Türkiye'nin neo-İslamcı Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan istese cumhurbaşkanlığını alırdı. Erdoğan ülkede yıllardır görülen en reformcu ve pekçok açıdan en başarılı hükümetin lideri. Cumhurbaşkanını seçecek mecliste AKP büyük çoğunluğa sahip.

"Yine de yerleşik laik düzenle giriştiği kıyasıya mücadeleden sonra geri çekildi. Çok akıllıca bir karar verdi. Siyasi gerginliklerin arttığı bir dönemde, kavga çıkmasını engelledi. Umarız bu, Türkiye'deki kültür savaşını iyice tehlikeli bir hale gelmeden yatıştırır.

"Ancak bazı sorular hala geçerli. Örneğin Erdoğan gibi Gül'ün de eşinin başı örtülü. Buna laik bürokrasinin vereceği tepki, onların da İslamcılar kadar modernleşip modernleşmediğini gösterecek.

"Ordunun sözcülüğünü yaptığı 'derin devlet'se Gül'ün cumhurbaşkanlığı koltuğunu Erdoğan için sıcak tuttuğundan endişeli. Ancak ülkede büyük protesto gösterilerine yol açan cumhurbaşkanlığı çekişmesi gösteriyor ki, gelecekte cumhurbaşkanlarını doğrudan halk seçmeli. Erdoğan'ın cumhurbaşkanı olmasının (ve öyle kalmasının) tek yolu bu.

"Sonuçta bir AKP'linin cumhurbaşkanı olması, Türkiye'de modern demokrasinin olgunlaştığının işareti olacaktır. Tıpkı 25 yıl önce İspanya'da Sosyalistlerin kazandığı zaferin bir dönüm noktası olması gibi..."

Afrika'nın eli boş

Guardian gazetesi manşetinde 2005 yılında biraraya gelen zengin ülkeler klübü G8'in, Afrika'ya 2010'a dek 50 milyar dolar yardım sözü verdiğini anımsatıyor.

Ancak Kofi Annan'ın başkanlığında toplanan bir komite, bu sözlerin ne kadarının tutulduğunu araştırmış; sonuç yalnızca yüzde 10...

Çin karbon birincisi olacak

Ama hedefini erkenden tutturanlar da var.

Guardian'ın dış haber sayfalarında neredeyse tam sayfa yer alan bu habere göre karbon salımı konusunda dünya birincisi ABD'yi 2010'da geçmesi beklenen Çin, bunu bu Kasım ayında yapabilir.

Hemen hatırlatalım karbon, iklim değişimine yol açtığı düşünülen gazların başında geliyor.

Tahmin, Paris merkezli Uluslararası Enerji Kurumu'nun baş ekonomisti Dr Fatih Birol'a ait.

Birol'a göre Çin derhal önlem almazsa bu tablo daha da kararacak: Ve 25 yıl içinde Çin, dünyanın en zengin 26 ülkesinin toplamının iki katı karbon salgılayacak.

"Ancak" diye uyarıyor Fatih Birol, "Kişi başına düşen karbon üretimi açısından baktığımızda, zengin ülkelerdeki insanların üretimi, Çinlilerinkinden hala kat kat fazla."

Başka bir dünya

Peki karbon üretimi ve iklim değişiminin önü alınmazsa ne olacak?

Örneğin başka bir dünya var mı gidebileceğimiz?

Times gazetesinde yer alan bir habere göre gökbilimciler, dünyaya çok benzeyen bir gezegen buldu. Gliese 581c adı verilen bu gezegen, bugüne dek bulduklarımız arasında üzerinde su, dolayısıyla da yaşam olması ihtimali en yüksek olanı.

"Ama," diye uyarıyor Times, "İnsanlığın dünyada bir çevre felaketi olursa bu gezegene kaçma olasılığı çok çok düşük. Yolculuk, en hızlı uzay gemimizle bile beş milyar yıl sürer."