Independent'ın manşeti, "11 Eylül'ün acı mirası".

Gazete ilk sayfasında saldırılar ve sonrasıyla ilgili bazı rakamlara yer vermiş. Rakamların bazılarını aktaralım...

"Eylemciler hariç saldırılarda ölenler: 2973. Saldırılar sonrası Afganistan ve Irak'ta ölen Amerikalıların sayısı: 2927. 11 Eylül 2001 sonrası "Terörle Savaş" sonucu öldükleri sanılan sivillerin sayısı: 72 bin."

"Bu savaşta bir çelişki var"

Independent yazarı Andreas Whittam Smith'e göre ise 11 Eylül'den beş yıl sonra bu nafile "Terörle Savaş''ın korkunç çelişkisi açık.

Whittam Smith savaşın Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere'ye verdiği ahlaki zararın, teröristlere verilen fiziksel zarardan fazla olduğu kanısında.

"Tüm çatışmalarda siviller de cezalandırılır. Bu kaçınılmazdır. Ancak zarar gören sivillerin oranı daha önce hiç Irak ve Lübnan'daki kadar fazla olmamıştı. Lübnan'daki oranı hatırlayın. Her Hizbullah savaşçısıyla birlikte 1000 sivil öldü."

"ABD karşıtlığı görülmemiş düzeyde"

Daily Telegraph'a yazan Ahmed Rashid de yazısının başlığında, "Gönüller ve akıllar için verilen savaşı kaybetme" diyor.

Ahmed Rashid, 11 Eylül saldırıları sonrası küresel düzeyde başlatılan daha önce eşi görülmemiş güvenlik ve istihbarat operasyonlarını hatırlatıyor.

Rashid önce bu operasyonlarla Batılı ülkelerin topraklarında çok sayıda terör saldırısının önlendiğini vurguluyor, sonra da ekliyor:

"Ancak Irak'taki savaşla, Amerika ve İngiltere'nin Lübnan'daki savaşa desteği sonrası Müslüman Dünyası'nda Amerikan karşıtlığı daha önce görülmemiş düzeye ulaştı. Bu da, gelecekte istihbarat operasyonlarını sınırlandırabilir. Bazı Amerikalı diplomatlar, Müslüman Dünyası'nda, Amerika'nın imajını tersine çevirmenin bir ya da iki nesil alacağını kabul ediyor."

"Daha fazla genç ölmeye hazır"

Financial Times'ın yorum-analiz köşesinde Stephen Fidler, Usame Bin Ladin'in saldırıları yönlendirme yeteneğini büyük ölçüde kaybettiğini yazmış.

Ancak Fidler'a göre gelinen noktada giderek daha fazla genç İslam adına ölmeye hazır. Fidler burada bir noktaya dikkat çekmiş:

"Son iki yılda El Kaide'yle bağlantılı oldukları gerekçesiyle gözaltına alınanların ortalama yaşları 22. Oysa bu rakam birkaç yıl önce 26'ydı."

Yine yorum-analiz köşesinde Edward Alden ise yazısının başlığında "Kaygı yaratan nafile 5 yıl" demiş. Alden bu beş yılı niçin nafile bulduğunu bazı karşılaştırmalar yaparak açıklıyor:

"Pearl Harbour'a yönelik Japon saldırısından beş yıl sonra Amerika, Asya ve Avrupa'da düşmanlarını hem yenilgiye uğratmış, hem de işgal etmişti. Winston Churchill'in Soğuk Savaş'ın yaklaştığı uyarısında bulunmasından beş yıl sonra da Amerika NATO ittifakını oluşturmuş ve Sovyetler Birliği'ni sınırlayıp mağlup etmeye yönelik bir strateji oluşturmuştu. Ancak radikal İslamcılara yönelik savaşın başlamasından beş yıl sonra Amerika Afganistan ve Irak'ta batağa saplandı. Ayrıca Amerika her açıdan, büyüyor görünen bir düşmanla umutsuz bir savaşa girişti."

"Tahran'la anlayış birliği gerek"

Financial Times başyazısında da "5 yıl geride kaldı. Amerika, zafer kazanmaktan çok uzakta" diyor.

Gazeteye göre bu noktada Amerikan diplomasisinin harekete geçmesinin zamanı geldi.

"Amerika, müttefiklerin de tam desteğiyle İran'la, her iki tarafın da güvenlik kaygılarını gideren bir detanta ulaşmanın mümkün olup olmadığını araştırmak için diplomasisini seferber etmelidir. Washington ayrıca Irak'ta istikrara kavuşulması için ve sonuçta Amerikan askerlerinin bu ülkeden çekilmesinin önünün açılması için Tahran'la bir anlayış birliğine varmalıdır. Gücün yanlış kullanımı, Araplar ve Müslümanlar nezdinde, Amerika ve Batı'nın itibarını yerle bir etti. Artık gerekirse caydırıcılık, gerekirse ödülle desteklenen diplomasiye gerçek bir şans vermenin zamanıdır."

"Almanya, Fransa ve İtalya'ya görev düşüyor"

Guardian'da yazan Max Hastings ise bugünkü yazısında Afganistan'daki son gelişmelere değinmiş. Hastings, NATO'nun Afganistan'daki müdahalesini "felaket" olarak nitelendiriyor.

Ancak yazara göre ülkedeki NATO birliklerinin geri çekilmesi Afganistan'ı karanlık çağlara geri götürecek.

Hastings bu noktada Batı'nın başarısız olması halinde bu ağır sorumluluğun Almanya, Fransa ve İtalya'ya ait olacağını belirtiyor.

Max Hastings bu ülkelerin Afganistan'a takviye asker göndermek istekli göründüklerini, ancak şu ana kadar samimiyetle harekete geçmediklerini söylüyor.

Putin'e tepkiler

Rusya Federasyonu lideri Vladimir Putin, hafta sonunda bazı Batılı gazeteciler ve uzmanlarla bir araya gelmişti.

Putin üç yıldır, Valdai Tartışma Grubu adını verdiği ekiple, Rusya ve dünyanın sorunlarını tartışıyor.

Hafta sonunda konuşulanlara İngiliz gazeteleri sayfalarında geniş yer vermiş, ancak her gazetenin öne çıkardığı konu farklı.

Financial Times, Rusya'nın 10-15 yıl içinde Asya'ya gaz ve petrol ihracını 10 kat arttırmayı planlamasını taşımış ilk sayfasına.

Independent'ın iç sayfalarındaki haberde ise Putin'in bir sözünün altını çizilmiş:

"Rusya bir enerji süper gücü gibi davranmayacak."

Times ise bu noktada Putin'in, sırf Batı'nın çıkarı için petrol ve gaz fiyatlarını azaltmayacağını söylediğini aktarıyor.

Gazetenin başyazısında ise Putin'e eleştiri var:

"Eğer Rusya'da gerçekten hukukun üstünlüğü prensibi üstün olsaydı, iş dünyası ve hükümetin her alanında görülen yolsuzluğa karşı şu ana kadar yoğun bir mücadele başlatılırdı. Bu gözlenmiyor Rusya'da... Daha kötüsü Putin'in, devlete ait önde gelen enerji şirketinin başına atadığı kişilerle ilgili sorulara 'Bunda kaygı duyulacak ne var?' yanıtını vermesi. Kaygı şu: Devraldığı nispeten özgür basını ezerek Putin çevresine bir övgü kozası ördü. Bu yüzden reformlarının uygulanıp uygulanmadığını bilemiyor. Güce ilişkin en mükemmel test, kendinizi sınırsız eleştiriye açmaktır. Putin müthiş bir lider olabilir ama henüz bu testi geçemedi."