Lehman Brothers konut kredilerinde yaşadığı kan kaybını atlatamadı

Ancak ABD Hazine Bakanı Henry Paulson, bu karışıklığın geride kalması ardından mali piyasaların daha sağlıklı bir görünüme ulaşacağını savundu.

Asya piyasalarında işlem gören hisseler değer kaybını bugün de sürdürdü.

Dün kapalı olan Tokyo borsasında, bugün seansın ilk yarısında endeks yüzde 5'ten fazla geriledi.

Değer kaybı Şangay'da yüzde 4, Güney Kore ve Hong Kong'da yüzde 6'ya yakın oldu. Avustralya ve Yeni Zelanda'da ise daha küçük oranda da olsa değer kayıpları sürdü.

Mali piyasaların yakın tarihte yaşadığı en çalkantılı günlerden birisinin ardından Beyaz Saray'da gazetecilere bilgi veren Paulson, "geçmişteki aşırılıkların bedelinin ödendiği, güç bir dönemden geçildiğini" söyledi.

Paulson bununla birlikte Amerikan ekonomisinin sağlam olduğunu ve bu sarsıntı ardından toparlanacağını belirtti.

ABD'nin en büyük yatırım bankalarından Lehman Brothers, kendisini iflastan kurtaracak bir alıcı bulamaması ardından borçlarını ödeyemeyerek konkordato başvurusunda bulunmuştu.

Dünya genelinde 25.000 çalışanı bulunan 158 yıllık bankanın iflası, gerek dünya borsalarının gerekse Amerikan dolarının hızla değer yitirmesine yol açtı.

Borsalarda düşüş günü

Londra'da FTSE yüzde 3,9, Paris'te CAC-40 yüzde 3,7, Almanya'da DAX 30 yüzde 2,7 geriledi.

Hisse senetleri en çok değer yitirenler de bankalar oldu.

Almanya'da Commerzbank AG yüzde 9, İngiltere'de HBOS yüzde 17,55 değer kaybetti.

Wall Street'te Dow Jones endeksi yüzde 4,42 gerileyerek son altı yılın en ciddi kaybını yaşadı.

Paulson ise düşüşün korkulan kadar sert olmadığını söyledi ve fazla bir panik havası gözlenmediğine dikkat çekti.

Bu durumu "piyasaları düzeltme sürecinde iyileşme kaydedildiğinin işareti" olarak yorumlayan Paulson, temkini de elden bırakmadı.

Paulson, önümüzdeki dönemde de bazı "pürüzler" bulunduğundan söz ederek, piyasalar dengeye kavuşmadan önce başka çalkantılar da yaşanabileceği imasında bulundu.

ABD Başkanı George Bush da sermaye piyasalarının uzun vadede sağlıklı ve esnek bir tablo çizeceğine inandığını söylemişti.

Bununla birlikte kısa vadede neler yaşanabileceği konusunda hâlâ kaygılar var.

Vali'nin "kâbus senaryosu"

	Wall Street'te çalışanlar gelişmeleri diken üzerinde izliyor

New York Valisi David Paterson, Lehman'ın ardından başka kuruluşların da sıkıntıya girdiği bir kâbus senaryosunun gerçekleşmesi halinde, Wall Street'teki mali kuruluşlarda çalışan 30.000 kişinin işlerini kaybedebileceğini söyledi.

Vali, durumu endişe yaratan bir diğer dev şirket olan American International Group AIG sigorta şirketine sermayesinden kaynak kullanma olanağı sunulacağını açıkladı.

Bir zamanlar dünyanın en büyük sigorta şirketi olan AIG'nin acil kaynak arayışında olduğu bildiriliyor.

Merrill Lynch bankası ise dün Bank of America'nın 50 milyar dolarlık satın alma teklifini kabul etmişti.

Güven artırıcı önlemler

Bu ortamda, merkez bankaları piyasaları rahatlatmak için harekete geçti.

Avrupa ve İngiltere Merkez Bankaları, para piyasalarına 30 milyar euro ve 5 milyar sterlin pompaladı.

Amerikan Merkez Bankası, zor durumdaki mali kurumların acil krediye erişimlerini kolaylaştıracak düzenlemelere gitti ve acil kredi taleplerinde teminat gösterilebilecek varlıkların listesini genişletti.

Aralarında Citigroup, JPMorgan Chase, Morgan Stanley, Barclays ve Goldman Sachs'ın da olduğu dünyanın en büyük bankalarından onu ise, 70 milyar dolarlık bir fon havuzu oluşturdu. Bu şekilde başı sıkışan bankaların rahatlatılması umuluyor.

	Endeks tablolarında hakim renk kırmızıydı

Mali piyasalardaki bu çalkantının ne kadar süreceği ve ekonomik yavaşlama ve işsizlik gibi yan etkileri ile reel sektöre nasıl yansıyacağı belirsiz.

Dünyanın dört bir yanındaki bankaların Lehman Brothers'la yaptıkları karmaşık işlemleri çözmesinin haftalar, hatta aylar sürebileceği, bunun da küresel mali sistem için bir belirsizlik dönemi yaratacağı belirtiliyor.

Lehman Brothers'ın iflası, başta konut kredisi sektörü olmak üzere yaptıkları riskli yatırımların oluşturduğu sorunları erken görüp müdahale edememesine bağlanıyor.

Amerikan yönetimi "her batan bankayı kurtaramayacağı" görüşüyle hareket ederken, banka, ticari bankalar arasındaki alıcı adayları ile uzlaşamaması ardından çözümsüz kaldı.

Şimdi Lehman'ın 25.000 çalışanı işsiz kalıyor.

İngiltere'de 4000 Lehman çalışanı Canary Wharf'taki ofislerini boşaltmaya başlarken, PriceWaterhouseCoopers (PWC) İngiltere'deki Lehman operasyonları için kayyum olarak görevlendirildi.

PWC yetkilileri, İngiltere merkezli çalışanlara bu ayki maaşlarının karşılığı olan 42 milyon sterlini ödeyip ödeyemeyeceklerini bile şu aşamada bilmediklerini, şirketin elinde nakit bulunmadığını söylediler.