Eski Irak lideri soykırım suçlamasıyla yargılanıyor

Eski Irak lideri ve Baas Partisi'nin eski yöneticileri 1980'lerin sonunda Kürtleri hedef alan askeri operasyonlar nedeniyle soykırımla suçlanıyor.

Bugünkü duruşmaya aralarında Kimyasal Ali olarak bilinen Ali Hasan el Macid'in de bulunduğu bütün sanıklar davanın ilk duruşmasına katıldı.

Saddam Hüseyin duruşmanın başında kendini tanıtmayı reddederken, mahkeme başkanına ''Irak halkı adına değil, işgalciler adına bulunuyorsun'' dedi.

Eski Irak lideri ısrarlı sorular üzerine, kendini ''Irak Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ve Irak silahlı kuvvetleri komutanı Saddam Hüseyin'' olarak tanıttı.

Suçlamalara karşı ilk yanıtı sorulduğunda ise, ne iddiaları kabul etti, ne de masum olduğunu söyledi.

Ancak mahkeme başkanı, kayıtlara Saddam Hüseyin'in iddialara karşı yanıtının kayıtlara masum olduğu savunmasıyla geçirilmesini istedi.

Saddam Hüseyin ve eski Baas yöneticilerinin ilk yargılandıkları Duceyl katlimaına ilişkin kararın en erken gelecek ay açıklanması bekleniyor.

İkinci dava ise, Kürtleri hedef alan Enfal operasyonu olarak adlandırılıyor.

Saddam Hüseyin, İran'a karşı savaş sırasında Tahran'la işbirliği yaptıkları iddiasıyla Kürtleri hedef alan bir dizi operasyon düzenlemişti.

Operasyonlar sırasında on binlerce - bazı kaynaklara göre yüz bin kadar Kürt - öldü.

Arapça savaş ganimeti anlamına gelen Enfal davasında toplam yedi sanık savaş suçu ve insanlığa karşı suç işlemekle; aralarından Saddam Hüseyin ve Kimyasal Ali lakaplı kuzeni Ali Hasan el Mecid ise bunlara ek olarak soykırımla suçlanıyorlar.

1988'de Halepçe köyüne düzenlenen ve yaklaşık beş bin kişinin ölümüne yol açan zehirli gaz saldırısı ise bu davaya dahil değil.

Savunmacı Kürt kimliği

Enfal operasyonları üzerinden yaklaşık 20 yıl geçmiş olsa da bazı kurbanların cesetleri daha yeni bulunuyor.

İnsan hakları örgütleri 1987-1988 arasındaki olaylar sırasında 50 ila 100 bin Kürt'ün öldüğünü öne sürüyor.

Kürtler ise bu sayının daha da yüksek olduğunu savunuyor.

Londra merkezli düşünce kuruluşu Chatham House'dan Robert Lowe bu dönemde düzenlenen askeri operasyonlar hakkında, "Kara harekâtları ve bombardımanlar vardı. Daha çok savaşma yaşında olduklarını düşündükleri erkeklere karşı kimyasal silah da kullandılar" diyor.

Ancak ölenlerden pek çoğunun Irak kuvvetlerince toplanıp kurşuna dizilenler olduğunu söylüyor.

Adil yargı beklentisi

Peki Kürtler nasıl bakıyor bu davaya? Kuzey Irak'taki Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin sözcüsü Halid Salih, Kürtlerin bu davayı çok yakından izleyeceğini belirtiyor.

Salih "Adalet yerine gelirken bunun saygın, muteber şekilde olmasını istiyorlar. Siyasetçiler ve medya bu davayı siyasileştirmemeli. Tek beklenti adil bir yargılama." diyor.

Dönemin Irak hükümeti, Enfal'i isyancılara karşı yürütülen meşru bir operasyon olarak tanımlamış, bölgedeki Kürt gerillaların İran-Irak savaşı sırasında Tahran yönetimi ile işbirliği yaptığını savunmuştu.

İnsan hakları örgütleri bu savunmaya rağmen ölenlerin çoğunun sivil olduğunu, sinir ve hardal gazıyla saldırılar düzenlendiğini belirtiyor.

İnsan Hakları İzleme Örgütü'nden Richard Dicker, buna rağmen Saddam Hüseyin ve Ali Hasan El Mecid'e yöneltilecek soykırım suçlamasını kanıtlamanın pek o kadar da kolay olmayacağını vurguluyor.

Dicker, "Savcının, sanıkların belirli bir grubu etnik kökenleri ya da dini inançları veya milliyetleri dolayısıyla hedef aldığını, bu doğrultuda hareket ettiğini kanıtlamak zorunda. Yani siyasi muhalifler veya isyancılar olmaları yeterli değil. Sadece ve sadece etnik kimlikleri yüzünden hedef alındıkları kanıtlanmalı ki bunu yapmak çok güç" diyor.

Saddam Hüseyin'in yargılandığı ilk dava karar aşamasında ama henüz tamamlanmadı.

	Duceyl katliamıyla ilgili davanın 16 Ekim'de karara bağlanması bekleniyor

Bir suikast girişimini takiben 1982'de Duceyl kasabasında 148 Şii'nin öldürülmesi hakkındaki davada kararın 16 Ekim'de açıklanması bekleniyor.

Enfal davasında da hedef, yargılamayı çok daha kısa sürede tamamlayarak, bu yılın sonuna kadar bitirmiş olmak.

Davada Saddam Hüseyin ve Ali Hasan El Mecid dışındaki sanıklarsa; eski Irak Savunma Bakanı Sultan Haşim Ahmed'le Baas Partisi'nin üst düzey yetkilileri Sabir Abdül Aziz, Hüseyin Raşid El Tikriti, Tahir Muhammed El Ani ve Ferhan El Cuburi.

Şii yargıç Abdullah El Ameri'nin yöneteceği davada sanıkların 12, kurbanların ise 32 avukatla temsil edilmesi bekleniyor.