Muttaki öneriyi doğrudan reddetmedi

İngiltere Büyükelçiliği'nde düzenlenen toplantıda, uranyum zenginleştirme programını askıya alması karşılığında Tahran'a önerilecek teşvikler ve caydırıcıları içeren pakete son şekli verildi.

Anlaşmanın sağlanması ardından bir basın toplantısı düzenleyen İngiltere Dışişleri Bakanı Margaret Beckett, İran'a, uranyum zenginleştirmekten vazgeçtiği takdirde teşvikler önerileceğini doğruladı.

Beckett, bunu kabul etmenin İran'ın da çıkarına olacağını, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinde başlatılan sürecin bu durumda askıya alınacağını söyledi.

Buna karşılık Beckett, İran'ın önerileri kabul etmemesi halinde Güvenlik Konseyi sürecinin devam edeceğini kaydetti.

Toplantıya Avrupa Birliği'nin dış ilişkiler sorumlusu Javier Solana da katıldı.

Paketin bütün ayrıntıları henüz bilinmiyor. Ancak, İran'a yakıt için alternatif formüller, Dünya Ticaret Örgütü'ne üyelik gibi ticaret ayrıcalıklar ve güvenlik teminatları önerilmesi bekleniyor.

Pakette, Tahran yönetiminin uranyum zenginleştirmeden vazgeçmemesi halinde gündeme gelecek olası cezai önlemlerden de söz ediliyor.

Rusya ve Çin, şimdiye dek Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nden yaptırıma yönelik bir karar çıkarılmasına yanaşmıyordu.

Bu görüşme öncesinde Amerika Birleşik Devletleri dün, İran ile yürütülen üçlü müzakerelere uranyum zenginleştirme faaliyetinin askıya alınması şartıyla katılabileceğini ilan etmişti.

Gözlemciler, ABD'nin bu adımının süreci hızlandırdığına dikkat çekiyorlar.

'Tahran'dan ABD'ye yanıt'

Ancak Tahran bu anlaşma sağlanmadan önce, ABD'den gelen önerileri cazip bulmadığını belli etmişti.

İran Dışişleri Bakanı Manuçehr Muttaki, "Müzakereye hazırız, ama uranyum zenginleştirme hakkımızdan vazgeçmeyiz." diye konuşmuştu.

Muttaki, ayrıca uranyum zenginleştirmenin ülkesinin doğal hakkı olduğunu ve bu konuda müzakere etmeyeceklerini, ancak karşılıklı kaygılar konusunda görüşmelere hazır olduklarını da söylemişti.

ADIM ADIM NÜKLEER KRİZ 2002 Eylül: Buşehr'de nükleer reaktör inşası başladı 2002 Aralık: İran UAEK'nin denetimlerini kabul etti 2003 Ekim: Tahran zenginleştirilmiş uranyum faaliyetini askıya aldı 2004 Mart: İran'a programının tüm ayrıntılarını açıklaması için 1 Haziran'a dek süre verildi 2005 Ağustos: İran nükleer faaliyetlerine yeniden başladı 2005 Eylül: UAEK İran'ın BM'ye sevki için ilk kararı aldı 2006 Nisan: İran uranyum zenginleştirdiğini ilan etti

Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada ise bu yanıta rağmen İran'dan hemen karar vermemesi ve öneriyi birkaç gün değerlendirmesi istenmişti.

ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice, bu önerinin diplomatik çözüm konusunda ne kadar ciddi olduklarının göstergesi olduğunu ifade etti.

Zira iki taraf arasında 26 yıldan bu yana doğrudan temas bulunmuyordu.

Rice'a göre öneriye verilecek yanıt "İran'ın müzakereler konusunda ciddi olup olmadığını gösterecek".

Kilit: Zenginleştirilmiş uranyum

İran'a sunulan tüm önerilerde, konu uranyum zenginleştirme faaliyetinde düğümleniyor. Bu faaliyet nükleer yakıtın yanı sıra, silah üretiminde de kullanılabildiği için şüphe çekiyor.

İran'ın Avrupa ülkeleriyle görüşmeleri, geçen yıl Ağustos ayında Tahran yönetiminin, uranyum zenginleştirme programından vazgeçmeyi reddetmesi nedeniyle başarısızlıkla sonuçlanmıştı.

Aradan geçen sürede İran'ın durumu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne sevkedildi.

Burada İran'a yaptırım olasılığı tartışılırken, AB ülkelerini temsil eden üçlü ise İran'ı ikna etmek üzere yeni bir öneriler paketi hazırladı.

Ancak İran uranyum zenginleştirme hakkından vazgeçmeye yanaşmıyor. İran, nükleer teknoloji geliştirme hakkı bulunduğunu vurguluyor.