Jim Muir BBC Bağdat muhabiri

	Petrol, Irak ekonomisinin can damarlarından biri

Raporda, Irak'ın petrol ihraç eden bir ülkeyken petrol ithal eder bir konuma düştüğüne dikkat çekiliyor ve durumun kontrol altına alınması için acilen harekete geçilmesi çağrısında bulunuluyor.

Irak petrolünün çıkarıldığı kuyudan tüketiciye ulaşana dek geçtiği her aşamada yolsuzluk ve kaçakçılık yaşandığını ayrıntılarıyla ve belgelerle ortaya koyan bir rapor bu.

Petrol, Irak ekonomisinin can damarlarından birini oluşturuyor.

2005 yılını kapsayan rapor, kaçakçılığın ülkeye maliyetinin gerek kaçırılan fırsatlar, gerekse kayıplarla birlikte her yıl milyarlarca doları bulduğunu belirtiyor. Bu nedenle ülkenin yeniden yapılanma yönündeki tarihi şansının elinden alındığı öne sürülüyor.

Sadece tüketici ürünlerinin karaborsasında faaliyet gösterenlerin eline 800 milyon dolar geçtiği tahmin ediliyor.

İthal edilen ve yerel tüketim için hükümetin teşviklerle desteklediği rafine edilmiş ürünlerin de yasadışı yollarla ihraç edilmesi suretiyle benzeri miktarlarda para kaybediliyor.

Diğer yolsuzluklarsa boru hatlarından ya da nakliye sırasında petrol kaçırmak ve sadece kâğıt üzerinde görünen 'hayali' ithalatlar yapmak.

Bağımsız bir Irak petrolleri uzmanı, ülkede bu yollarla kaybedilen toplam tutarın her yıl 18 milyar dolara tekabül edebileceği tahmininde bulunuyor.

Rapor, tüm endüstriye hakim olduğunu söylediği ve 'yolsuzluk ortamı' olarak adlandırdığı durumla mücadeke etmek için acil ve radikal tedbirler alınması gerektiğini ifade ediyor.

Petrol faaliyetlerinin yeniden yapılandırılması ve yolsuzluk yapanların daha ağır cezalandırılmaları için yasa değişikliğine gidilmesi gibi teklifler getiriliyor.

Raporda, Irak'taki kaçakçılığın diğer ülkelere oranla çok daha vahim boyutlarda olduğu; zira bu ülkelerde sadece vergi ve gümrükler üzerinden yolsuzluk yapıldığı ifade ediliyor.

Irak'taysa hükümetin petrol fiyatlarını Iraklı tüketicilerin ulaşabileceği bir düzeyde tutmak için her yıl altı milyar dolar teşvik aktardığı ve bu nedenle yolszuluğun kamuya maliyetinin çok büyük olduğu belirtiliyor.