BBCTurkish.com
NEWS
SPORT
WEATHER
Son güncelleme: 07 Eylül, 2005 - TSİ 15:36
Bu sayfayı arkadaşıma gönderYazıcı için
Almanya'da siyasi partiler
Almanya'da siyaset, 1945 yılından beri üç ana partinin etkisi altında: Sağda Hıristiyan Demokrat Birliği (CDU) ile güneydeki kardeş partisi Hıristiyan Sosyal Birliği (CSU), solda ise Sosyal Demokrat Parti (SPD).

Bunlara zaman zaman koalisyon ortağı olarak Hür Demokrat Parti (FDP) ile Yeşiller eşlik etti.

18 Eylül seçimlerine katılan diğer gruplarsa eski komünistlerle SPD'den ayrılanların yeni kurduğu Sol Parti ile aşırı sağ partiler.


HIRİSTİYAN DEMOKRAT BİRLİĞİ (CDU)

Muhafazakar CDU, Almanya'da 2. Dünya Savaşı sonrasında iktidarda kesintisiz en uzun süreler kalan parti oldu.

Konrad Adenauer
Adenauer, 1957 yılında seçim kampanyası sırasında.

1949-1969 ve 1982-1998 arasında ülkeyi Hıristiyan Demokrat hükümetler yönetti.

CDU 1945 yılında, Naziler'e direnen küçük Katolik ve Protestan partilerin biraraya gelmesiyle kuruldu.

Hepsi ekonomide piyasaya öncelik tanınması gerektiğine ama bu arada halkın zor durumda kalmaması için devlet müdahalesine inanıyordu.

Batı Almanya'nın ilk başbakanı Konrad Adenauer, Hıristiyan Demokrattı.

Doğu ve Batı Almanya birleştiğinde de iktidar yine onlarda ve başbakanları Helmut Kohl'deydi.

Kohl, 1998 seçimlerinde iktidarı SPD'ye bıraktıktan iki yıl sonra partiye yapılan bağışların kaynağıyla ilgili bir skandal patlak verdi.

Kohl iki milyon marklık bağışın kaynağını açıklamayı reddetti; halefi Wolfgang Schaeuble de istifa etmek zorunda kaldı.

Yerine şimdiki başkan Angela Merkel seçildi.

HIRİSTİYAN SOSYAL BİRLİĞİ (CSU)

CDU'nun kardeş partisi olan CSU, yalnızca güneydeki Bavyera eyaletinde faaliyet gösteriyor.

Edmund Stoiber
'Doğu Almanlar daha az zeki' diyen Stoiber tepki almıştı.

Pekçok konuda, örneğin kürtaj ve göçmenler konusunda Hıristiyan Demokratlar'dan daha muhafazakarlar.

Partinin şimdiki lideri Edmund Stoiber, 2002 seçimlerinde Schröder'in karşısında CDU ve CSU'nun ortak başbakan adayıydı. Yenildi.

İki kardeş parti arasında ilişkilerin zaman zaman gerginleşiyor. Şu sıralarda da Stoiber ile Merkel'in arasının iyi olmadığı konuşuluyor.

SOSYAL DEMOKRAT PARTİ (SPD)

SPD, 19. yüzyılın sonlarında Marksist bir parti olarak kuruldu. 1919-1933 yılları arasındaki Weimar Cumhuriyeti'nde ülkedeki en büyük siyasi partiydi.

Willy Brandt
Brandt, Almanya'da savaş sonrası dönemin en popüler siyasetçilerinden biriydi.

Nazi döneminde sürgüne gitmek zorunda kaldı.

İkinci Dünya Savaşı sonrasında giderek ılımlı bir çizgiye döndü ve 1959'da Marksizmi resmen reddetti.

Avrupa Ekonomik Topluluğu ve NATO üyeliğine itirazından vazgeçip, ülkede savaş sonrasında uygulanan sosyal piyasa ekonomisi modelini benimsedi.

Kendisini böylece ortanın soluna yerleştiren partinin Willy Brandt ve Helmut Schmidt gibi liderleri, geniş kitlelerin desteğini kazanmayı başardı.

1966-1969 döneminde CDU ve CSU ile ulusal uzlaşma hükümetine giren Sosyal Demokratlar, 1969-1982 döneminde FDP ile koalisyon kurup iktidara geldi.

Daha sonra Kohl döneminde 16 yıl boyunca muhalefette kaldı.

1998'de Gerhard Schröder'le yeniden iktidara geldi. Koalisyon ortakları bu kez Yeşiller'di.

Aynı ittifak 2002 seçimlerini de az farkla kazandı.

YEŞİLLER

Siyasete yerel çevreci grupların kurduğu bir koalisyon grubu olarak atılan Yeşiller'in, 1980 yılına dek ülke çapında bir siyasi örgütlenmesi yoktu.

Joschka Fischer
Fischer, partiden gelen tepkiye rağmen Kosova müdahalesini desteklemişti.

Partinin gündeminin belkemiğini çevre konuları oluşturdu; özellikle de nükleer silahlara ve Nato üyeliğine karşı çıkan pasifizm hareketi.

Yeşiller seçim barajı olan yüzde 5 oy sınırını ilk kez 1983'te aştı.

1987'de ise SPD koalisyonunun küçük ortağı olarak hükümete girdiler. Bu dönemde parti gündemi çevre konularının ötesini de kapsayacak şekilde genişlemişti.

Kosova'ya askeri müdahale ve Afganistan'a asker yollanması, partinin pasifist kökenlerine sadık kalan kanatta huzursuzluğa yol açtı.

Ancak parti başkanı ve Dışişleri Bakanı Joschka Fischer (ki kendisi ülkenin en popüler politikacılarından biri oldu) her iki müdahaleyi de destekledi.

HÜR DEMOKRAT PARTİ (FDP)

Parti, serbest piyasa ekonomisini ve devlet müdahalesinin azaltılmasını savunan liberallerin kalesi olarak biliniyor.

Daha küçük liberal oluşumlar 19. yüzyılda kurulmuş olsa da, partinin resmi kuruluş tarihi 1948 olarak kabul ediliyor.

Tek başına iktidar olacak konuma asla gelemese de koalisyonlarda anahtar rol oynadı.

1990'larda desteği azalan parti, 2001'de yeni seçmenlere hitap etmek amacıyla nisbeten genç bir ismi, 40 yaşındaki Guido Westerwelle'yi liderliğe seçti.

Westerwelle hala Hür Demokratlar'ın lideri.

SOL PARTİ

Demokratik Sosyalizm Partisi (PDS) ile Batı Alman İşçi ve Sosyal Adalet Partisi'nin (WASG) bu yıl başında kurduğu bir siyasi ittifak.

Gregor Gysi (arkada) ve Oskar Lafontaine
Gysi ve Lafontaine'in doğu-batı ittifakı seçimden umutlu

Ortak manifesto yayımlayan bu iki parti, seçim bölgelerinde birbirlerine rakip aday çıkarmama kararı aldı.

PDS genelde Almanya'nın doğusunda, WASG ise batısında örgütlü olduğu için bu işbölümü sorunsuz oldu.

PDS, iki Almanya'nın birleşmesi öncesinde doğuda varolan komünist Demokratik Alman Cumhuriyeti'nin iktidar partisi olan Sosyalist Birlik partisi'nin (SDE) devamı niteliğinde.

Doğuda oyların yüzde 15-20'sini, batıda ise yüzde 1'ini alabiliyor.

Lideri Gregor Gysi, hakkındaki muhbirlik iddialarına rağmen, karizmatik ve popüler bir isim olarak biliniyor.

WASG ise Haziran 2004'te kurulup, siyasi parti olarak kaydını bu yıl başında yaptıran bir hareket.

Mayıstaki yerel seçimlerde yüzde 2 oranında oy alan parti, daha çok SPD'nin hayalkırıklığına uğramış sol kanadına hitap ediyor.

Lideri, Schröder'in eski Maliye Bakanı ve rakibi Oskar Lafontaine.

DİĞERLERİ

Seçime üç aşırı sağcı parti de katılıyor: Milliyetçi eğilimiyle bilinen Alman Halk Birliği (DVU), neo-Nazi eğilimli Ulusal Demokrat Parti (NPD) ve Cumhuriyetçiler.

Bunlardan ilk ikisi geçen yılki eyalet seçimlerinde varlık göstermeyi başardı. NPD Saksonya'da oyların yüzde 9,2'sini, DVU da Brandenburg'da yüzde 6,1'ini aldı.

Hükümet 2003'te NPD'yi yasaklamayı denese de başarılı olamadı.

Bugüne dek milletvekili çıkaramayan aşırı-sağcı partilerin bu seçimlerde de yüzde 5'lik ulusal barajı aşması beklenmiyor.

İlgili haberler
BAŞLICA HABERLER
Bu sayfayı arkadaşıma gönderYazıcı için
Programlarımız|Frekanslarımız|Türkçe Bölümü hakkında|İşbirliği|Bize ulaşın
BBC Copyright Logo^^ Başa dön
Haberler | Basın Özeti | Dünyaya Açılan Pencere | Özel Dosyalar | Haberlerle İngilizce
BBC News >> | BBC Sport >> | BBC Weather >> | BBC World Service >> | BBC Languages >>
Yardım|Görüşleriniz|Gizlilik