İran halkının seçimden temel beklentisi nedir? Adaylar ne vadediyor?

Sadık Saba: Bu seçimlerde farklı çizgilerde adaylar var. Eski Cumhurbaşkanı Haşimi Rafsancani ülkede ekonomik istikrarı sağlama, batıyla daha ilişkiler kurma, işsizlik sorununu çözme vaadinde bulunuyor.

Eski Polis Genel Müdürü Muhammed Bakir Kalibaf, suçla mücadele edeceğini ve daha iyi bir toplum yaratacağını söylüyor.

Reformcuların adayı ise eski eğitim bakanı Mustafa Muin. Muin, ülkedeki güç yapısını değitireceğini öne sürüyor.

Bazı İranlılar, şimdiki reformcu cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi'nin reformlar konusunda başarısız olduğu için Mustafa Muin'in hiç sansı olmadığını söylerken bazıları ise ülkenin 8 yıl öncesine göre daha iyi durumda olduğunu, en azından dini güç odaklarına karşı özellikle genç kesimin baskısının arttığını belirtiyor. Bu yüzden Mustafa Muin'in birşeyleri değiştirebileceğini inananların sayısı hiç de az değil.

Reformcuların sandık başına gitmemesi gibi bir ihtimal var mı?

Sadık Saba: Katılım oranı düşük çıkarsa yönetim için meşruiyet sorunu doğabilir. Bence bu seçimde en önemli unsur katılım. Katılımın yüzde 50 olması bile yönetimi memnun edecek. Katılımın düşük olması en azından ilk turda muhafazakarlara yarayacak. Çünkü çok sadık taraftarları var. Reformcu adaylar, seçmenleri sandık başına gitmeleri için ikna etmeye çalıştı. Ancak başarılı olamayacakları anlaşılıyor.

Ama reformcular umutlarını tamamen yitirmiş de değiller. Seçim ikinci tura kalırsa, ilk turu boykot edenlerin oy kullanmaya gelebileceğini ve böylece şanslarının artabileceğini düşünüyorlar.

Seçimlerin en şanslı adayı, 1989-97 yılları arasında cumhurbaşkanlığı yapan Haşimi Rafsancani olarak görülüyor. Rafsancani'nin iktidara gelmesi nükleer program nedeniyle gergin durumdaki İran-Amerika Birleşik Devletleri ilişkilerini nasıl etkiler?

Sadık Saba:Rafsancani pragmatist bir muhafazakar siyasetçi. Rafsancani'nin aynı zamanda yeni dünyayı anlayan, modern siyaset ve ekonominin gereklerini bilen bir lider. İş dünyası da onu destekliyor.

Rafsancani kampanya döneminde Batı'yla ilişkileri iyileştirme sözü verdi. Ama Rafsancani'nin özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'la ilişkileri geliştirmek isteyip istemediği konusunda şüpheleri var.

Sorun sadece İran'la bitmiyor. Amerika'da Bush yönetimindeki yeni muhafazakarlar, İran'la yakınlaşmaya karşı. Onlar için cumhurbaşkanının kim olduğunun önemli olmadığı söyleniyor.

Bazı gözlemcilere göre, yeni muhafazakarların amacı seçilmemiş din adamlarının siyasi yaşama hakim olduğu rejimi değiştirmek.

İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney de Amerika'yla herhangi bir şekilde ilişki kurulmasına karşı. Hamaney kendini dünyadaki en büyük anti-emperyalistlerden biri olarak görüyor. Farklı bir çizgiyi savunursa muhafazakar tabanını kaybedecek.